Jogan. 3 books and stories free download online pdf in Gujarati

જોગણ. 3

#જોગણ 

ભાગ. 3.  

મેવાડની સરહદો હવે બહુ પાછળ છૂટી ગઈ હતી. મીરાંના પગ આગળ વધી રહ્યા હતા, પણ આ રસ્તો કોઈ રાજમાર્ગ નહોતો. તે પથરાળ જમીન, કાંટાળા જંગલો અને સૂકા ભઠ્ઠ રણ પ્રદેશોમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. જેણે આખી જિંદગી મખમલના ગાદલા પર વિતાવી હતી, તે આજે ખુલ્લા આકાશ નીચે ઝાડના મુખે રાત વિતાવતી હતી. ભગવા વસ્ત્રો ધૂળથી ખરડાઈ ગયા હતા, તીવ્ર તડકાને કારણે ચહેરો શ્યામ પડી ગયો હતો, અને ઉઘાડા પગમાં કાંટા અને પથ્થરો વાગવાથી લોહીના લાલ કૂંડાળા જમીન પર અંકાતા જતા હતા.
પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે, મીરાં જ્યાં જ્યાંથી પસાર થતી, ત્યાં લોહીના એ ટપકાં સુકાઈને જાણે લાલ કમળ જેવા લાગતા. તેના ચહેરા પર શારીરિક પીડાની એક પણ રેખા નહોતી. તેની આંખોમાં બસ એક જ ધૂન હતી – વૃંદાવન. પ્રીતમના ઘર સુધી પહોંચવાની તડપ.
યાત્રાના દસમા દિવસે, મીરાં એક ગાઢ અને ભેંકાર જંગલમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. સાંજ ઢળવા આવી હતી અને ચારેય તરફ વન્ય પશુઓની તીણી ત્રાડો ગુંજવા લાગી હતી. બરાબર એ જ સમયે, ઝાડીઓમાંથી અચાનક પાંચ-છ કદાવર માણસો લાકડીઓ અને તલવારો સાથે બહાર આવ્યા. તેમની આંખોમાં ક્રૂરતા હતી. એ જંગલના લૂંટારુઓ (ડાકુઓ) હતા.
"ઉભી રહે, એય જોગણ!" એક ડાકુએ અટ્ટહાસ્ય કરતા રસ્તો રોક્યો. "આ જંગલમાંથી જે કોઈ પસાર થાય, તેણે પોતાનું બધું જ અહીં મૂકીને જવું પડે છે. કાઢી લે તારી પાસે જે કઈ સોનું-નાણું હોય તે!"
મીરાં ઉભી રહી ગઈ. તેણે લૂંટારુઓ તરફ જોયું. તેની શાંત અને નિર્ભય આંખો જોઈને લૂંટારુઓ એક ક્ષણ માટે ચોંકી ગયા. સામાન્ય રીતે લોકો તેમને જોઈને ભયથી ધ્રૂજવા લાગતા, પણ આ સ્ત્રીના ચહેરા પર સ્મિત હતું.
"ભાઈઓ," મીરાંએ અત્યંત મધુર અવાજે કહ્યું. "તમે બહુ મોડા પડ્યા. મારી પાસે જે સોનું, હીરા અને મોતી હતા, તે તો હું ક્યારનીય ચિત્તોડના મહેલમાં છોડીને આવી ગઈ છું. હવે આ જોગણ પાસે લૂંટવા જેવું કંઈ જ નથી."
"જૂઠું બોલે છે!" બીજા ડાકુએ આગળ વધીને મીરાંનો એકતારો ઝૂંટવી લેવાનો પ્રયત્ન કર્યો. "આ ભગવા પાછળ તેં જરૂર કંઈક છુપાવ્યું હશે."

જેવો એ ડાકુએ એકતારાને હાથ અડાડ્યો, મીરાંની આંખોમાંથી અશ્રુ વહી નીકળ્યા. તેણે કરગરતા અવાજે કહ્યું, "ના, ભાઈ! આ એકતારો ન લેતા. આ મારી સંપત્તિ નથી, આ તો મારા ગિરધારીને જગાડવાનું સાધન છે. આના વગર હું જીવી નહીં શકું. જો તમને જોતું જ હોય, તો મારું આ શરીર લઈ લો, મારો જીવ લઈ લો, પણ મારો એકતારો મને પાછો આપી દો."
મીરાંના અવાજમાં એક એવો આર્તનાદ હતો, એક એવી દિવ્ય વેદના હતી કે જંગલની હવા પણ એક ક્ષણ માટે થંભી ગઈ. ડાકુનો હાથ એકતારા પર જ જામી ગયો. તે આગળ વધી ન શક્યો. મીરાંએ ત્યાં જ જમીન પર બેસીને એકતારો મેળવ્યો અને રડતા રડતા ગાવાનું શરૂ કર્યું:
"અશ્રુવન જલ સીંચિ-સીંચિ, પ્રેમ બેલી બોયી...
અબ તો બેલી ફૈલ ગઈ, આનંદ ફલ હોયી..."
મીરાંના કંઠમાંથી નીકળેલા એ વિરહના સૂર જંગલના સન્નાટાને ચીરીને વહી રહ્યા હતા. એ ભજનમાં એટલી પીડા અને એટલું સમર્પણ હતું કે ક્રૂર લૂંટારુઓના હાથમાંથી તલવારો સરકીને જમીન પર પડી ગઈ. તેમના પથ્થર જેવા હૃદય ઓગળવા લાગ્યા. જે માણસોએ આખી જિંદગી લોહી વહાવ્યું હતું, તેમની આંખોમાંથી આજે પહેલીવાર પશ્ચાતાપના આંસુ વહેવા લાગ્યા.
ભજન પૂરું થતાં જ ડાકુઓનો સરદાર મીરાંના પગમાં સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરી પડ્યો. "માતા! અમને ક્ષમા કરો. અમે તમને ઓળખી ન શક્યા. તમે કોઈ સાધારણ જોગણ નથી, તમે તો સાક્ષાત દેવી છો. અમારું પાપી હૃદય તમારા એક જ ભજનથી પવિત્ર થઈ ગયું છે."
આ એક મોટું રહસ્ય હતું, જે લોકવાયકાઓમાં બહુ ઓછું જોવા મળે છે. મીરાંની ભક્તિમાં એ શક્તિ હતી કે તે માત્ર માણસોના જ નહીં, પણ હિંસક પશુઓના હૃદય પણ બદલી નાખતી. કહેવાય છે કે એ રાત્રે એ લૂંટારુઓએ લૂંટફાટનો કાયમ માટે ત્યાગ કરી દીધો અને મીરાંના રક્ષક બનીને જંગલની બહાર સુધી તેને મૂકવા આવ્યા.
યાત્રા આગળ વધતી ગઈ. મહિનાઓ વીત્યા પછી, મીરાં આખરે મથુરા અને વૃંદાવનની પવિત્ર ભૂમિ પર પહોંચી. યમુના કિનારે પહોંચતા જ મીરાં ગાંડીતૂર બની ગઈ. તેણે યમુનાની પવિત્ર માટી પોતાના આખા શરીરે લગાવી દીધી.
એક રહસ્યમય અને અદ્ભુત પ્રસંગ મધ્યરાત્રિએ બન્યો. મીરાં યમુનાના ઘાટ પર એકલી બેસીને કૃષ્ણના વિરહમાં રડી રહી હતી. રાતનો ત્રીજો પ્રહર હતો. આકાશમાં તારા ચમકતા હતા. મીરાં એટલી હદ સુધી વિરહની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી ગઈ હતી કે તેનો અવાજ ધીમો પડી ગયો હતો અને માત્ર ડૂસકાં સંભળાતા હતા.
તેણે ઘાટ પર રહેલા એક પ્રાચીન કાળા પથ્થર (શિલા) પર પોતાનું માથું મૂક્યું અને બોલી, "હે શ્યામ! હવે તો આ શરીરનો અંત લાવી દો. આટલો વિરહ આ દાસી સહન નથી કરી શકતી."
કહેવાય છે કે મીરાંના ગરમ અશ્રુઓ જ્યારે એ સદીઓ જૂના પથ્થર પર પડ્યા, ત્યારે ભક્તિના એ અગ્નિ અને વિરહના આંસુઓની ગરમીથી એ કઠોર શિલા પણ ઓગળવા લાગી! પથ્થર પર મીરાંના હાથ અને કપાળના નિશાન કાયમ માટે અંકિત થઈ ગયા. પ્રકૃતિ પણ મીરાંની વેદના જોઈને રડી પડી હતી.
સવાર પડતાં જ વૃંદાવનના લોકોએ આ દ્રશ્ય જોયું. ચારેય તરફ હાહાકાર મચી ગયો કે મેવાડની એ દિવ્ય જોગણ વૃંદાવન પધારી ચૂકી છે, જેના આંસુઓથી પથ્થર પણ ઓગળી જાય છે.
પરંતુ, વૃંદાવનમાં મીરાંની રાહ જોઈને એક બહુ મોટી કસોટી ઉભી હતી. વૃંદાવનના મહાન સંત અને ચૈતન્ય મહાપ્રભુના શિષ્ય જીવ ગોસ્વામી પાસે જ્યારે મીરાં મળવા ગઈ, ત્યારે તેમણે મીરાંને મળવાની સાફ ના પાડી દીધી. તેમણે દાસ હાથ કહેવડાવ્યું કે, "હું કોઈ સ્ત્રીનું મોઢું નથી જોતો."
આ સાંભળીને મીરાંએ એવો જવાબ આપ્યો, જેણે આખા વૃંદાવનના સંતોને હચમચાવી દીધા અને જીવ ગોસ્વામીનો અહંકાર ઓગાળી નાખ્યો. એવું તે શું કહ્યું મીરાંએ?
( crumbsઃ ભાગ 4. માં...)

#મીરાંબાઈ 
#કૃષ્ણસખી 
#ગુજરાતીસાહિત્ય
#MansiDesaiShastriNiVartao