🐄🪔 પ્રકરણ ૧૧૬: ગોપાષ્ટમીનો પાવન ઉત્સવ, ગોધૂલિ વેળાએ ગૌપૂજન અને જાગૃતિની યાદશક્તિ પાછી લાવવાનો સોસાયટી પરિવારનો સ્નેહમય પ્રયાસ!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"જ્યારે ઘરની સ્ત્રી આખા પરિવાર અને સોસાયટીની જવાબદારીઓ પોતાના માથે ઉપાડીને દિવસ-રાત દોડે છે, ત્યારે થાકના કારણે ક્યારેક પોતાની જ યાદશક્તિ ભૂલી જાય છે સાહેબ! આવી વખતે ટોણા મારવાને બદલે જો પરિવાર અને પડોશીઓ પ્રેમની હૂંફ આપે, તો ભુલાયેલી યાદો પણ ફૂલ બનીને ખીલી ઊઠે છે; અને ગોપાષ્ટમીની ગૌસેવા એ જ કરુણા અને સંભાળનો દિવ્ય સંદેશ આપે છે!"
દિવાળી પર્વમાળાના ભવ્ય આયોજનો, ઘરની સાફ-સફાઈ, નાસ્તા-મીઠાઈ બનાવવી, રંગોળીઓ અને મહેમાનોની આગતાસ્વાગતાની સતત દોડાદોડી પછી હવે આનંદનગર સોસાયટીમાં રોજિંદું જીવન ફરી પાટે ચડી રહ્યું હતું.
પરંતુ સેક્રેટરી હિતેશ પટેલના ઘરમાં છેલ્લા બે-ત્રણ દિવસથી એક અજીબ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી. આખા સોસાયટીના કાર્યોમાં હંમેશા ખડેપગે રહેનાર અને અત્યંત વ્યવસ્થિત ગણાતાં જાગૃતિ પટેલની યાદશક્તિ અચાનક નબળી પડતી જોવા મળી રહી હતી!
સવારે રસોડામાં દૂધ ગરમ કરવા મૂકીને જાગૃતિ બાલ્કનીમાં કપડાં સૂકવવા જતાં રહે અને દૂધ ઊભરાઈ જાય! ક્યારેક શાકમાં મીઠું નાખ્યું છે કે નહીં એ ભૂલીને બે વાર મીઠું નાખી દે!
એટલું જ નહીં, બપોરે દીકરાની સ્કૂલની ફીની રસીદ ક્યાં મૂકી છે એ કલાકો સુધી શોધ્યા કરે, તો ક્યારેક હાથમાં ચશ્મા પકડીને આખા ઘરમાં ચશ્મા શોધવા નીકળે!
હિતેશ પટેલ સવારે ઓફિસ જવા નીકળ્યા ત્યારે જોયું કે ટિફિનમાં રોટલી મૂકવાનું જ જાગૃતિ ભૂલી ગઈ હતી. બાળક પણ મમ્મીની આ વારંવાર ભૂલી જવાની આદતથી મૂંઝાઈ ગયો હતો, "મમ્મી, તમે હમણાં જ તો મને પાણી આપ્યું હતું, અને ફરીથી પૂછો છો કે તેં પાણી પીધું?"
આ વાત ધીમે-ધીમે સોસાયટીના મહિલા મંડળમાં પણ ચર્ચાનો વિષય બની. ક્લબ હાઉસમાં મીટિંગના સમય વિશે જાગૃતિબેને બે વાર અલગ-અલગ મેસેજ મોકલ્યા ત્યારે અંજુ મહેતા, મોનિકા પાટીલ અને સોનાલીબેનને પણ ચિંતા થઈ કે હંમેશા શાર્પ રહેનાર જાગૃતિબેનને આ શું થઈ ગયું છે?
સેક્રેટરી હિતેશ પટેલ સાંજે ચિંતિત ચહેરે સેન્ટ્રલ ગાર્ડનના લીમડાના ઓટલે આવ્યા. ત્યાં સિનિયર સિટિઝન વડા માણેક લાલ, સિનિયર ફિઝિશિયન ડૉ. દેસાઈ, ડૉ. આરતી દેસાઈ, દ્વારકાના વિદ્વાન કેશવ ભટ્ટ અને નિવૃત્ત મિકેનિકલ એન્જિનિયર રૂસ્તમ દારૂવાલા બેઠા હતા.
હિતેશ પટેલે નિસાસો નાખીને જાગૃતિની સમસ્યા કહી સંભળાવી, "ડૉક્ટર સાહેબ, મને બહુ ડર લાગે છે. જાગૃતિ નાની-નાની વાતો ભૂલી જાય છે. શું આ કોઈ ગંભીર ન્યુરોલોજિકલ બીમારીની શરૂઆત તો નથી ને?"
ડૉ. દેસાઈએ હસીને હિતેશના ખભા પર હાથ મૂક્યો:
"હિતેશભાઈ, જરાય ગભરાવાની જરૂર નથી! મેં આજે સવારે જ જાગૃતિબેન સાથે વાત કરી હતી. આ કોઈ ગંભીર બીમારી નથી, પણ તબીબી ભાષામાં આને 'મેન્ટલ ફટીગ' (માનસિક થાક) અને 'બર્નઆઉટ' કહેવાય! છેલ્લા એક મહિનાથી દિવાળીની તૈયારીઓ, સોસાયટીના કાર્યક્રમો, ઘરકામ અને ઊંઘ પૂરી ન થવાના કારણે એમના મગજ પર અતિશય ભારણ આવી ગયું છે. જ્યારે મગજ થાકી જાય ત્યારે ટૂંકા ગાળાની યાદશક્તિ (Short-term memory) થોડા સમય માટે નબળી પડે છે."
ડૉ. આરતી દેસાઈએ ઉમેર્યું, "હિતેશભાઈ, આવા સમયે જાગૃતિબેન પર ગુસ્સે થવા કે એમની ભૂલો ગણાવવાને બદલે એમના મનને હળવું કરવાની અને આરામ આપવાની જરૂર છે!"
વાતચીત ચાલતી હતી ત્યાં જ સંધ્યાટાણું થયું. આજે કારતક સુદ આઠમ એટલે કે 'ગોપાષ્ટમી'! શાસ્ત્રો મુજબ આજના દિવસે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે પ્રથમવાર ગાયો ચરાવવાની શરૂઆત કરી હતી અને 'ગોપાલ' નામ ધારણ કર્યું હતું.
દ્વારકાના વિદ્વાન કેશવ ભટ્ટજીના માર્ગદર્શન હેઠળ સોસાયટીના મુખ્ય ગેટ પાસે આવેલા ગૌશાળા ચોકમાં ગોધૂલિ વેળાએ (સૂર્યાસ્ત સમયે જ્યારે ગાયો ચરીને પાછી ફરે તે પવિત્ર ક્ષણે) વિશેષ ગૌપૂજન નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
ગાયોને સ્નાન કરાવી, એમનાં શિંગડાં પર હળદર-કંકુ અને મોરપીંછ બાંધી, પીઠ પર સુંદર ઝૂલ ઓઢાડવામાં આવી હતી.
ભટ્ટજીએ વેદોક્ત મંત્રોચ્ચાર સાથે ગૌમાતાને કંકુતિલક કરી, ફૂલોની માળા પહેરાવી અને ગોળ, બાજરીના લાડુ તથા લીલો ઘાસચારો ખવડાવ્યો.
કેશવ ભટ્ટજીએ આધ્યાત્મિક ચિંતન રજૂ કરતાં કહ્યું:
"ભાઈઓ અને બહેનો, ગૌમાતામાં તેત્રીસ કોટિ દેવતાઓનો વાસ છે. ગોપાષ્ટમી એ માત્ર ગાયની પૂજા નથી, પણ કરુણા, વાત્સલ્ય અને નિઃસ્વાર્થ સેવા શીખવાનો દિવસ છે. ગાય પોતાનું અમૃત સમાન દૂધ, છાણ અને મૂત્ર સમગ્ર સૃષ્ટિના કલ્યાણ માટે અર્પણ કરી દે છે, બદલામાં કશું માંગતી નથી. આપણા ઘરની ગૃહિણીઓ પણ ગૌમાતા જેવી જ નિઃસ્વાર્થ હોય છે—જે આખું વર્ષ પરિવારની સેવા કરે છે, પણ પોતાની જાતને ભૂલી જાય છે!"
ભટ્ટજીના આ શબ્દો સીધા હિતેશ પટેલ અને સૌના હૃદયને સ્પર્શી ગયા!
જાગૃતિ પટેલે પણ ગૌમાતાના ગળે હાથ ફેરવીને પ્રદક્ષિણા કરી, ત્યારે ગૌમાતાની શાંત, કરુણામય આંખો જોઈને જાગૃતિના મનનો બધો જ તણાવ જાણે ઓગળી ગયો!
ગોપાષ્ટમીના પૂજન પછી માણેક લાલ, ૭૫ વર્ષના વસંતી બા અને મહિલા મંડળે ભેગા મળીને જાગૃતિ પટેલને આ માનસિક થાકમાંથી બહાર લાવવા માટે એક અદ્ભુત યોજના બનાવી:
રસોડામાંથી ત્રણ દિવસની સંપૂર્ણ રજા:વસંતી બા, અંજુ મહેતા, મોનિકા પાટીલ અને સોનાલીબેને નક્કી કર્યું કે આવતા ત્રણ દિવસ સુધી જાગૃતિ રસોડામાં પગ નહીં મૂકે! સવાર-સાંજનું ગરમાગરમ ભોજન અને નાસ્તો વારાફરતી પડોશી બહેનો પ્રેમથી મોકલશે.
યોગ, પ્રાણાયામ અને બ્રાહ્મી ઔષધ: યોગ ટ્રેનર કાવ્યા જોશી અને રેણુ દેશમુખે દરરોજ સવારે જાગૃતિને ૩૦ મિનિટ 'ભ્રામરી પ્રાણાયામ', 'અનુલોમ-વિલોમ' અને 'ત્રાટક' ધ્યાન કરાવવાની જવાબદારી લીધી, જે યાદશક્તિ અને એકાગ્રતા વધારવા માટે રામબાણ છે. ડૉ. આરતી દેસાઈએ આયુર્વેદિક બ્રાહ્મી અને અખરોટ-બદામનો ડાયેટ ચાર્ટ આપ્યો.
આનંદ ગૅંગની 'મેમરી ગેમ્સ': સોસાયટીના બાળકો— આન્યા, અન્વી, કિયારા, ક્રિશ, રુદ્ર અને ઓમે સાંજે ક્લબ હાઉસમાં જાગૃતિ આંટી સાથે હળવી 'મેમરી ગેમ્સ', અંતાક્ષરી અને પઝલ્સ રમવાનું શરૂ કર્યું, જેથી હસતાં-રમતાં એમનું મગજ ફરીથી એક્ટિવ અને ફ્રેશ થઈ જાય!
હિતેશ પટેલનો પ્રેમભર્યો સાથ: હિતેશભાઈએ પણ ઓફિસમાંથી વહેલા આવીને ઘરના નાના-મોટા કામો અને બાળકના ભણતરની જવાબદારી સંભાળી લીધી.
સોસાયટીના મિત્રોના નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ, યોગ, પૂરતી ઊંઘ અને તણાવમુક્ત વાતાવરણની અસર જાદુઈ રીતે થઈ!
માત્ર એક જ અઠવાડિયામાં જાગૃતિ પટેલનો ચહેરો ફરીથી પહેલાં જેવો તેજોમય અને તાજગીભર્યો બની ગયો. એમની ભૂલવાની આદત સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ ગઈ અને તેઓ ફરીથી સોસાયટીના કાર્યોમાં એ જ જૂના જોમ અને ઉત્સાહ સાથે જોડાઈ ગયાં.
ક્લબ હાઉસમાં સૌનો આભાર માનતાં જાગૃતિબેનની આંખો ભરાઈ આવી:
"આનંદનગર જેવો પરિવાર જેને મળ્યો હોય, એને દુનિયાની કોઈ બીમારી કે ચિંતા સ્પર્શી જ ન શકે! તમે બધાએ મારી નબળાઈની મજાક ઉડાવવાને બદલે મને પ્રેમથી સાચવી લીધી, એ ઋણ હું ક્યારેય નહીં ભૂલું!"
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ ખડખડાટ હસીને કહ્યું, "પરવરદિગાર! જાગૃતિબેન, હવે તો તમારી યાદશક્તિ એવી તેજ થઈ ગઈ છે કે તમે ગઈ સાલના દિવાળીના હિસાબ પણ મોઢે બોલી જશો બાવા!" આખો હોલ હાસ્ય અને તાળીઓથી ગૂંજી ઊઠ્યો.
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"ગોપાષ્ટમીનો ઉત્સવ આપણને ગૌમાતાની નિઃસ્વાર્થ સેવા અને કરુણાનો સંદેશ આપે છે, અને આજે આનંદનગરના સભ્યોએ એ જ કરુણા પોતાના જ પરિવારની સભ્ય જાગૃતિ પ્રત્યે દર્શાવીને તહેવારને સાર્થક કરી દીધો! ઘરની સ્ત્રી જ્યારે સતત સૌની સંભાળ રાખતા-રાખતા થાકી જાય છે, ત્યારે એની સ્મૃતિ નબળી પડવી એ કોઈ રોગ નથી, પણ પરિવારના પ્રેમ અને આરામની ઝંખના હોય છે. ડૉ. દેસાઈની સલાહ, વસંતી બાનો માતૃપ્રેમ, કાવ્યાના યોગ અને બાળકોની નિર્દોષ રમતોએ જાગૃતિને ફરીથી નવજીવન આપ્યું. સાચો પડોશધર્મ એ જ છે જ્યાં એક સભ્ય લથડે ત્યારે આખી સોસાયટી હાથ પકડીને તેને ઊભો કરી દે. ગૌમાતાની કૃપા અને પરસ્પર પ્રેમનો આ અખંડ દીવો આનંદનગરમાં સદાય ઝળહળતો રહે, એ જ પ્રભુ ચરણોમાં પ્રાર્થના!"