જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૭૭
‘આ દુનિયામાં ઘણા બધા અભિપ્રાયો છે અને તેમાંથી લગભગ અડધા એવા લોકોના છે, જેમણે ક્યારેય કોઈ મુશ્કેલીનો સામનો કર્યો નથી.’
આ સુવિચાર આજના સોશિયલ મીડિયા અને સલાહકારોથી ભરેલા યુગના કડવા અને અરીસા જેવા સત્યને ઉજાગર કરે છે. આજે આપણી આસપાસ એવા અસંખ્ય લોકો છે જેઓ ક્યારેય યુદ્ધના મેદાનમાં ઊતર્યા નથી પણ સ્ટેન્ડ પર બેસીને રેફરી બનવાની મજા લે છે. તેઓ તમને મફતમાં સલાહો આપશે કે જીવન કેવું જીવવું જોઈએ, બિઝનેસ કેવી રીતે કરવો જોઈએ કે સંબંધો કેવી રીતે સાચવવા જોઈએ, પણ વાસ્તવમાં તેમને ખબર જ નથી હોતી કે વાસ્તવિક જમીની મુશ્કેલીઓ અને સંઘર્ષો શું હોય છે.
આપણે બીજાના આ અભિપ્રાયોને એટલી ગંભીરતાથી લઈ લઈએ છીએ કે આપણે આપણી પોતાની ક્ષમતા પર શંકા કરવા લાગીએ છીએ. જે માણસે ક્યારેય ભૂખ વેઠી નથી, તે અનાજની કિંમત શું સમજે? જેણે ક્યારેય નિષ્ફળતાનો સ્વાદ ચાખ્યો નથી, તે સફળતાના રસ્તાની કઠિનતા શું જાણે? ગુજરાતીમાં બહુ સરસ કહેવત છે કે, "જેનું ફાટ્યું હોય તે જ જાણે." એટલે કે જેણે પીડા અનુભવી હોય તે જ બીજાની પીડા અને સંઘર્ષને સમજી શકે છે. બાકીના લોકો તો માત્ર પોતાની બુદ્ધિનું પ્રદર્શન કરવા માટે શબ્દોની રમત રમતા હોય છે.
આજના આધુનિક યુગમાં, ખાસ કરીને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર દરેક વ્યક્તિ પાસે દરેક વિષય પર અભિપ્રાય છે. કોઈ પણ જાતના અનુભવ કે જ્ઞાન વગર લોકો ગમે તેના પર ટિપ્પણી કરી દે છે. જો તમે કોઈ નવું સાહસ શરૂ કરવા જશો, તો સૌથી પહેલી રોકટોક એવા લોકો તરફથી આવશે જેમણે આખી જિંદગી કોઈ જોખમ લીધા વગર સેફ ઝોનમાં વિતાવી છે. તેઓ પોતાના ડરને તમારો રસ્તો રોકવા માટે હથિયાર બનાવે છે. જો તમે તેમની સલાહ સાંભળવા બેસી જશો, તો તમે ઘરની બહાર જ નીકળી નહીં શકો.
"અનુભવ એ સૌથી મોટો ગુરુ છે" અને જેની પાસે અનુભવ નથી તેની સલાહ માત્ર હવાઈ કલ્પના સમાન છે. જે લોકોએ ખુદ ક્યારેય કોઈ તોફાનનો સામનો નથી કર્યો, તેઓ દરિયામાં સફર કરતા નાવિકને શું સલાહ આપવાના? આવા લોકોના અભિપ્રાયોથી પ્રભાવિત થઈને પોતાના સપના છોડી દેવા એ સૌથી મોટી મૂર્ખતા છે. જીવન તમારું છે, લડાઈ તમારી છે, તો પછી સર્ટિફિકેટ બીજા પાસેથી કેમ લેવું જોઈએ?
આ વાતને સમજવા માટે એક બહુ જ સરળ અને પ્રેરક પ્રસંગ જોઈએ. એક યુવાન ઘોડેસવાર હતો, જે ઘોડેસવારીની રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા જઈ રહ્યો હતો. તે જ્યારે ટ્રેનિંગ ગ્રાઉન્ડ પર પ્રેક્ટિસ કરતો હતો, ત્યારે આસપાસ બેઠેલા કેટલાક દર્શકો તેને સતત સૂચનાઓ આપતા હતા કે, "તમે ઘોડાને આ રીતે દોડાવો, તમારી પકડ આ રીતે રાખો, તમે નહીં જીતી શકો."
આ યુવાન શરૂઆતમાં તેમની વાત સાંભળીને મૂંઝવણમાં મુકાઈ જતો અને તેના ઘોડા પરથી કાબૂ ગુમાવી બેસતો. તે ખૂબ જ તણાવમાં આવી ગયો. ત્યાંથી એક વૃદ્ધ અને અનુભવી ટ્રેનર પસાર થઈ રહ્યા હતા.
તેમણે પેલી યુવાનની હાલત જોઈ અને તેને બાજુમાં બોલાવીને પૂછ્યું, "બેટા, તું કેમ આટલો પરેશાન છે?"
યુવાને કહ્યું, "સાહેબ, આ બધા લોકો મને સલાહ આપે છે કે કેવી રીતે દોડવું, મને સમજાતું નથી કે મારે શું કરવું."
વૃદ્ધ ટ્રેનરે હસીને કહ્યું, "બેટા, આ જે લોકો તને સલાહ આપી રહ્યા છે, તેમણે ક્યારેય જીવનમાં ઘોડાની પીઠ પર બેસીને રેસ જીતવાનું તો દૂર, ઘોડાને અડક્યા પણ નથી. જે લોકો મેદાનની બહાર બેસીને તાળીઓ પાડે છે કે ટીકા કરે છે, તેમને રમતની અસલી કઠિનતાની શું ખબર પડે? તું તારા ઘોડા અને તારી આવડત પર ધ્યાન આપ, બહારના અવાજોને મનમાં ન ઘૂસવા દે."
યુવાને એ જ કર્યું, તેણે લોકોની પરવા કરવાનું બંધ કર્યું અને એ જ સ્પર્ધામાં વિજય મેળવ્યો.
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે જીવનમાં સલાહ હંમેશાં એવા લોકોની લેવી જોઈએ જેમણે ખુદ એ રસ્તો કાપ્યો હોય. જે લોકો માત્ર બહાર બેસીને અભિપ્રાયો આપવા ટેવાયેલા છે, તેમની વાતોને દિલ પર લેવાની કોઈ જરૂર નથી. આજના જીવનનો સાર એ જ છે કે તમારી જાત પર ભરોસો રાખો.
લોકો શું કહેશે અને શું અભિપ્રાય આપશે તેનાથી તમારું ભવિષ્ય નક્કી નથી થતું પણ તમે કેટલા મક્કમ છો તેનાથી નક્કી થાય છે. જેણે ક્યારેય કાંટા પર પગ નથી મૂક્યો, તે ફૂલોની વાત જ કરશે. એટલે એવા લોકોના અભિપ્રાયોથી ડરવાને બદલે તમારા પોતાના અનુભવો અને અંતરાત્માના અવાજ પર ભરોસો રાખો. જીવન તમારું છે, તો નિર્ણયો પણ તમારા જ હોવા જોઈએ, બીજાના અભિપ્રાયોના આધારે નહીં.
શું તમારા જીવનમાં પણ કોઈ એવા લોકો છે જેઓ વગર માંગે સલાહ કે અભિપ્રાય આપ્યા કરે છે? શું તમે હવેથી આવા અજાણ્યા કે અનુભવહીન અભિપ્રાયોથી પ્રભાવિત થવાનું બંધ કરીને તમારા પોતાના મનનું સાંભળવા તૈયાર છો?
