शहरातील धकाधकीच्या आयुष्याला कंटाळून आदित्य आणि त्याची पत्नी नेहा यांनी कोकणातील एका शांत गावात राहण्याचा निर्णय घेतला. गावापासून काही अंतरावर असलेला पेशवेकालीन 'देशमुख वाडा' त्यांना अतिशय स्वस्त किंमतीत मिळाला होता. वाडा बाहेरून भव्य दिसत होता, पण गेल्या वीस वर्षांपासून तो बंद होता.
गावकऱ्यांनी त्यांना आधीच ताकीद दिली होती, "साहेब, वाडा चांगला आहे पण रात्रीच्या वेळी तिथे कुणीही फिरकत नाही. तिथली हवा चांगली नाही." पण आदित्यने या गोष्टींकडे अंधश्रद्धा म्हणून दुर्लक्ष केले.
पहिल्याच रात्री वाड्यात काहीतरी विचित्र अनुभव येऊ लागला. रात्रीचे ठीक ३:०० वाजले होते. खोलीतील भिंतींवरून कोणाच्यातरी चालण्याचा आवाज येत होता—खट... खट... खट...
नेहा गाढ झोपेत होती. आदित्यने उठून टॉर्च घेतली आणि आवाजाचा माग काढत तो वरच्या मजल्यावर गेला. तिथे जुन्या लाकडी जीनाजवळ एक जुनी, धुळीने मळलेली लाकडी पेटी उघडी पडलेली होती. त्या पेटीतून एक अत्यंत थंड वाऱ्याचा झोत बाहेर आला आणि अंगावर काटा उभा राहिला.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी आदित्यने तो आवाज घराच्या जुन्या रचनेमुळे किंवा वाऱ्यामुळे झाला असावा, असा युक्तिवाद करून तो विषय टाळला. पण संध्याकाळ होताच घराचे वातावरण पूर्णपणे बदलले.
जेव्हा नेहा घराच्या दिवाणखान्यातील मोठ्या अँटिक आरशासमोर उभी राहून केस विंचरत होती, तेव्हा तिला आरशात एक वेगळाच भास झाला. आरशातील तिच्या प्रतिमेच्या मागे एक पांढऱ्या कपड्यांमधली, विस्कटलेल्या केसांची स्त्री उभी असल्याचे तिला दिसले. तिने थरथरत मागे वळून पाहिले, पण तिथे कोणीच नव्हते!
तिने घाबरून आदित्यला बोलावले. आदित्यने आरशाजवळ जाऊन पाहिले तर आरशावर वाफेने किंवा कोणाच्यातरी ओल्या बोटांनी एक मराठी अक्षर कोरले होते— "सावध राहा..."
त्या रात्री वाड्याचा इतिहास शोधण्यासाठी आदित्यने घरातील जुनी कागदपत्रे चाळायला सुरुवात केली. एका जुन्या डायरीत त्याला समजले की, वीस वर्षांपूर्वी त्या वाड्यात एका मोलकरणीचा संशयास्पद मृत्यू झाला होता आणि तिच्या आत्म्याला मुक्ती मिळालेली नाही. वाड्याचे जुने मालक तो वाडा सोडून पळून गेले होते.
तेवढ्यात अचानक हॉलमधील सर्व लाईट्स गेले. अंधारात कोणाचेतरी रडण्याचा आवाज येऊ लागला. “माझी पेटी... माझी पेटी कुणी उघडली?” तो आवाज अत्यंत जवळ येत होता.
आदित्य आणि नेहा जीव मुठीत धरून घराबाहेर पळ सुटले. त्यांनी ठरवले की या वाड्यात एक सेकंदही थांबायचे नाही. पण बाहेर पडताना त्यांना लक्षात आले की घराचे मुख्य दार आतून लॉक झाले होते आणि बाहेरून कोणीतरी हसत असल्याचा आवाज येत होता...
शहरातील सिमेंटच्या जंगलात श्वास कोंडल्यासारखा झाल्यानंतर आदित्य आणि नेहाने कायमचे कोकणात स्थायिक होण्याचा निर्णय घेतला. आदित्य एक फ्रीलान्स रायटर होता, तर नेहा ग्राफिक डिझायनर. त्यांना एका शांत, निसर्गरम्य ठिकाणी राहायचे होते जिथे क्रिएटिव्हिटीला मोकळी वाट मिळेल.
गुगल मॅप्सवर शोधत असताना त्यांना एका छोट्या गावाजवळ 'देशमुख वाडा' दिसला. वाडा जवळपास दोनशे वर्ष जुना होता, पण बाहेरील बांधीव वास्तुकला अजूनही भक्कम होती. गावातील एका दलालाने त्यांना अत्यंत कमी भाड्यात तो वाडा उपलब्ध करून दिला. जेव्हा ते दोघे पहिल्यांदा वाड्यात पोहोचले, तेव्हा संध्याकाळची वेळ होती. वाड्याभोवती माडांची दाट झाडी आणि चोहोबाजूला पसरलेली भयानक शांतता होती.
गावातील म्हातारे काका (रामचंद्र गुरुजी) यांनी त्यांना वाड्याच्या उंबरठ्यावरच रोखले. ते थरथरत्या आवाजात म्हणाले, "बायांनो, पैशांच्या मोहात पडून हा वाडा घेऊ नका. गेल्या पंचवीस वर्षांत जो कोणी तिथे राहिला, तो वेडा होऊन बाहेर आला किंवा मग कधीच परतला नाही. तिथे त्या वाड्याची जुनी मालकीण यमुनाबाई वावरते."
आदित्य हसला आणि म्हणाला, "काका, या विसाव्या शतकात असल्या अंधश्रद्धांना थारा नाही. आम्ही आधुनिक विचारांचे लोक आहोत."
असं म्हणून त्यांनी वाड्याचा ताबा घेतला.
प्रकरण २: तिसऱ्या मजल्याची खोली आणि अलिखित नियम
वाडा मोठा होता. तळमजला आणि पहिल्या मजल्यावर राहण्याची उत्तम सोय होती, पण तिसरा मजला पूर्णपणे बंद ठेवण्यात आला होता. वाड्याच्या जुन्या करारावर एक नियम लिहिला होता— "तिसऱ्या मजल्याची लाकडी दारे कधीही उघडायची नाहीत."
पहिला आठवडा खूप शांततेत गेला. कोकणचे सौंदर्य, तिथलं जेवण आणि समुद्राची गाज यात आदित्य आणि नेहा रमून गेले. पण दुसऱ्या आठवड्यात वाड्याने आपले रंग दाखवायला सुरुवात केली.
रात्रीच्या वेळी स्वयंपाकघरातून भांडी खाली पडण्याचे आवाज येऊ लागले. जेव्हा आदित्य तपासून बघायला जायचा, तेव्हा सर्व भांडी व्यवस्थित जागेवर असायची. घरातील जुन्या भिंतींमधून भुंग्यांसारखा सतत एक गुणगुण्याचा आवाज येत राहिला.
एक दिवस नेहा एकटीच हॉलमध्ये बसून ऑफिसचे काम करत होती. दुपारची वेळ होती, पण अचानक संपूर्ण वाड्यात अंधार दाटला आणि विजेचे सगळे दिवे बंद झाले. त्याचक्षणी तिसऱ्या मजल्यावरून जोरात पाय आदळण्याचा आवाज आला— ठक... ठक... ठकमक...
नेहाच्या अंगावर काटा उभा राहिला. तिने विचार केला की कदाचित उंदरांमुळे हा आवाज येत असेल, पण तो आवाज माणसाच्या पावलांसारखा स्पष्ट होता.
त्या रात्री आदित्य कामात व्यस्त होता आणि नेहा झोपण्याच्या तयारीत होती. वाड्याच्या जुन्या बेडरूममध्ये एक मोठा, तांब्याच्या चौकटीचा अँटिक आरसा होता. नेहा आरशासमोर उभी राहून केस विंचरत असताना तिला आरशात एक अत्यंत भयानक दृश्य दिसले.
आरशातील तिच्या प्रतिमेच्या अगदी मागे एक पांढऱ्या साडीतील स्त्री उभी होती. तिचे केस मोकळे आणि अस्ताव्यस्त होते, चेहरा पूर्णपणे जळालेला होता आणि तिचे डोळे लालभडक दिसत होते. नेहा प्रचंड घाबरली. तिने आरशाकडे पाहून किंचाळण्याचा प्रयत्न केला, पण तिच्या घशातून आवाजच फुटला नाही.
तिने जोरात मागे वळून पाहिले, तर तिथे कोणीच नव्हते. पण आरशावर वाफेच्या मदतीने किंवा कोणाच्यातरी ओल्या बोटांनी एक मराठी वाक्य कोरले गेले होते:
"माझ्या जागेवर ताबा मिळवण्याचा अधिकार तुला कोणी दिला?"
जेव्हा आदित्य धावत तिथे आला, तेव्हा आरसा पूर्णपणे स्वच्छ होता. आदित्यला वाटले नेहा कामाच्या ताणामुळे हॅल्युसिनेशन (भास) पाहत आहे.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी न राहवून आदित्य आणि नेहा थेट रामचंद्र गुरुजींकडे गेले. त्यांनी घडलेला सर्व प्रकार सांगितला. गुरुजींनी डोक्याला हात लावला आणि एक जुनी ट्रंक उघडून बाहेर काढली.
गुरुजी म्हणाले, "मी तुम्हाला आधीच सांगितले होते. पंचवीस वर्षांपूर्वी या वाड्याची मालकीण यमुनाबाई हिला तिच्याच चुलत भावाने संपत्तीसाठी जिवंत जाळून मारले होते. तिचा मृतदेह याच वाड्याच्या तिसऱ्या मजल्यावर सापडला होता. त्यानंतर तिचा आत्मा त्या वाड्यालाच चिकटून बसला. ज्याने कुणी तिथे राहण्याचा प्रयत्न केला, त्याला तिने संपवले."
गुरुजींनी त्यांना एक जुने तांब्याचे तावीज दिले आणि सांगितले, "आज रात्री बारा वाजण्यापूर्वी वाडा सोडला नाही, तर तुमचा जीव जाऊ शकतो."
आदित्य आणि नेहा वाड्यात परतले. त्यांना आता गुरुजींचे बोलणे पटले होते. त्यांनी त्यांचे कपडे आणि लॅपटॉप तातडीने बॅगेत भरले आणि ते घराच्या मुख्य दाराकडे निघाले.
पण घडाळ्याचे रात्रीचे १२:०० वाजताच एक आश्चर्य घडले. मुख्य प्रवेशद्वाराची कडी स्वतःहून लॉक झाली आणि दार कधीही उघडले नाही. घराच्या चारही बाजूंना खिडक्यांवरून कोणीतरी नखे घासल्याचा भयानक आवाज येऊ लागला.
“आता तुम्ही कुठेही जाऊ शकत नाही... हा वाडा माझा आहे!” तिसऱ्या मजल्यावरून एक भयंकर, किळसवाणी स्त्रीची किंकाळी घुमली.
आदित्यने धैर्याने गुरुजींनी दिलेले तावीज मुख्य दारावर लावले आणि देवाचा धावा करत दाराला जोरात लाथ मारली. एका झटक्यात मुख्य दार उघडले. ते दोघे क्षणाचाही विलंब न करता जंगलाच्या वाटेने थेट मुख्य रस्त्यावर पळाले.
मागून यमुनाबाईच्या हसण्याचा आणि रडण्याचा आवाज वाड्याच्या भिंतींमधून घुमत होता. त्यानंतर आदित्य आणि नेहाने तो वाडा कधीही पाहिला नाही आणि ते कायमचे त्या शहरातून निघून गेले. पण आजही कोकणातील त्या रस्त्यावरून जाताना रात्रीच्या वेळी तिसऱ्या मजल्याच्या खिडकीत एक पांढरी सावली उभी असलेली दिसते...
