डिसेंबर १९४१. युरोप खंडातील बर्फाळ भूमीवर जर्मनी आणि रशियाच्या सैनिकांमध्ये मृत्यूचा एक अतिशय भयंकर खेळ सुरू होता. संपूर्ण जगाचे लक्ष हिटलरच्या रशियावरील हल्ल्याकडे आणि थंडीने गोठणाऱ्या नाझी सैन्याकडे लागले होते. पण याच वेळी, जगाच्या दुसऱ्या टोकाला, प्रशांत महासागरात एक अशी घटना घडण्याची तयारी सुरू होती, जी या युद्धाचा संपूर्ण चेहरामोहराच बदलून टाकणार होती.
आतापर्यंत हे युद्ध प्रामुख्याने युरोपपुरते मर्यादित होते. पण आता आशिया खंडातून एक नवा आणि अत्यंत क्रूर राक्षस डोके वर काढत होता. तो देश होता—जपान!
जपानची राक्षसी महत्त्वाकांक्षा आणि आशियातील क्रूरता
जपान हा आकाराने अतिशय लहान आणि बेटांचा देश होता. त्यांच्याकडे नैसर्गिक साधनसंपत्ती, विशेषतः तेल, लोखंड आणि रबर यांची प्रचंड कमतरता होती. पण जपानची लष्करी ताकद आणि त्यांची साम्राज्य विस्ताराची भूक हिटलरपेक्षा कमी नव्हती. जपानला संपूर्ण आशिया खंडावर आपले राज्य प्रस्थापित करायचे होते.
आपण मागील भागांमध्ये हिटलर, स्टालिन आणि चर्चिल यांच्या क्रूरतेबद्दल पाहिले. पण जपानचे लष्करही क्रूरतेच्या बाबतीत कुणापेक्षाही मागे नव्हते. १९३७ मध्ये जपानने चीनवर भयंकर हल्ला केला होता. या हल्ल्यादरम्यान जपानी सैनिकांनी चीनची तत्कालीन राजधानी 'नानकिंग' मध्ये जो अमानुष अत्याचार केला, तो ऐकून आजही अंगावर काटा येतो. जपानी सैनिकांनी अवघ्या काही आठवड्यांत नानकिंगमधील सुमारे ३ लाख निष्पाप चिनी नागरिक, स्त्रिया आणि लहान मुलांची अत्यंत क्रूरपणे हत्या केली होती. या घटनेला 'रेप ऑफ नानकिंग' म्हणून ओळखले जाते. जपानचे सैनिक स्वतःला देवाचे वंशज मानत आणि इतर आशियाई लोकांना ते अत्यंत खालच्या दर्जाचे वागवत.
अमेरिकेची कोंडी आणि जपानसमोरील संकट
जपानच्या या वाढत्या विस्तारामुळे आणि क्रूरतेमुळे अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष फ्रँकलिन डी. रुझवेल्ट प्रचंड चिंतेत होते. अमेरिका अजून युद्धात उतरली नव्हती, पण ते ब्रिटनला आतून शस्त्रास्त्रांची मदत करत होते. जपानला रोखण्यासाठी अमेरिकेने एक अत्यंत कडक पाऊल उचलले. त्यांनी जपानला होणारा कच्च्या तेलाचा आणि लोखंडाचा पुरवठा पूर्णपणे बंद करून टाकला!
हा जपानसाठी मृत्यूचा फास होता. जपानच्या लष्कराकडे आणि नौदलाकडे जेमतेम ६ महिने पुरेल इतकेच तेल शिल्लक होते. जर तेल मिळाले नाही, तर जपानचे महाकाय नौदल, विमाने आणि रणगाडे जागेवरच उभे राहिले असते आणि जपानला अमेरिकेसमोर गुडघे टेकावे लागले असते.
जपानसमोर आता दोनच मार्ग होते: एकतर अमेरिकेच्या सर्व अटी मान्य करून चीनमधून माघार घेणे आणि शांतता स्वीकारणे, किंवा दक्षिण-पूर्व आशियातील (आजचा इंडोनेशिया आणि मलेशिया) तेलाच्या विहिरींवर लष्करी हल्ला करून बळजबरीने तेल मिळवणे.
जपानच्या गर्विष्ठ लष्करी नेत्यांनी दुसरा मार्ग निवडला—युद्धाचा मार्ग! पण यात एक मोठी अडचण होती. जर जपानने आशियात हल्ला केला, तर अमेरिकेचे शक्तिशाली नौदल त्यांना रोखण्यासाठी नक्कीच पुढे आले असते. अमेरिकेच्या या अवाढव्य नौदलाचा सर्वात मोठा तळ प्रशांत महासागरात, हवाई बेटांवरील 'पर्ल हार्बर' येथे होता.
ॲडमिरल यामामोतोचा भयंकर कट
जपानच्या नौदलाचा प्रमुख ॲडमिरल इसोरोकू यामामोतो हा एक अत्यंत हुशार आणि दूरदृष्टी असलेला अधिकारी होता. त्याने काही वर्षे अमेरिकेत शिक्षण घेतले होते, त्यामुळे त्याला अमेरिकेच्या औद्योगिक ताकदीची पूर्ण कल्पना होती. यामामोतोने आपल्या नेत्यांना स्पष्ट सांगितले होते की, अमेरिकेसारख्या महाकाय झोपलेल्या राक्षसाला डिवचणे ही एक भयंकर चूक ठरेल. जर युद्ध लांबले, तर अमेरिका आपल्या कारखान्यांच्या ताकदीवर आपल्याला चिरडून टाकेल.
पण जपानचे लष्करी नेते ऐकण्याच्या मनस्थितीत नव्हते. शेवटी नाईलाजाने यामामोतोने पर्ल हार्बरवर हल्ला करण्याचा एक महाभयंकर आणि अत्यंत धाडसी कट रचला.
यामामोतोचा प्लॅन असा होता: अमेरिकेला कोणतीही पूर्वसूचना न देता पर्ल हार्बरवर अचानक आणि विजेसारखा हवाई हल्ला करायचा. तिथल्या सर्व अमेरिकन युद्धनौका आणि विमाने एकाच झटक्यात उध्वस्त करायची. अमेरिकेचे नौदल संपले की जपानला आशियामध्ये तेल मिळवण्यासाठी पूर्ण मोकळीक मिळेल, आणि जोपर्यंत अमेरिका नवीन जहाजे बांधून परत येईल, तोपर्यंत जपान संपूर्ण आशियावर आपली भक्कम पकड बसवेल.
७ डिसेंबर १९४१: धोक्याची ती सकाळ
२६ नोव्हेंबर १९४१ रोजी जपानची ६ महाकाय विमानवाहू जहाजे आणि अनेक पाणबुड्या अत्यंत गुप्तपणे जपानहून हवाई बेटांच्या दिशेने निघाल्या. त्यांनी असा रस्ता निवडला जिथून कोणतीही व्यापारी जहाजे जात नसत. या जहाजांवर संपूर्ण रेडिओ शांतता पाळण्यात आली होती. अमेरिकेच्या गुप्तहेरांना याचा जराही सुगावा लागला नाही.
७ डिसेंबर १९४१. तो रविवारचा दिवस होता. हवाई बेटांवरील पर्ल हार्बरमध्ये अत्यंत शांतता होती. सुट्टीचा दिवस असल्यामुळे अनेक अमेरिकन सैनिक आणि नौदलाचे अधिकारी आरामात झोपले होते किंवा सुट्टीचा आनंद घेत होते. अमेरिकेची सर्व महाकाय युद्धजहाजे बंदरात एका रांगेत शांतपणे उभी होती आणि शेकडो विमाने विमानतळावर पंख दुमडून उभी होती. त्यांना वाटत होते की आपण अमेरिकेच्या भूमीवर आहोत, इथे आपल्याला कोण हात लावणार!
पण सकाळी ठीक ७ वाजून ४८ मिनिटांनी अचानक आकाशातून एक भयंकर आवाज आला.
जपानच्या विमानवाहू जहाजांवरून उडालेली ३५३ लढाऊ विमाने, बॉम्बर्स आणि टॉर्पेडो विमाने एका काळ्या ढगासारखी पर्ल हार्बरच्या आकाशात घुसली. जपानी वैमानिकांनी आपल्या प्रमुखांना रेडिओवर संदेश दिला—तोरा! तोरा! तोरा! (याचा अर्थ, आम्ही शत्रूला पूर्णपणे गाफील अवस्थेत गाठले आहे).
आणि त्यानंतर सुरू झाला एक महाभयंकर विनाश!
जपानी विमानांनी आकाशातून अमेरिकन जहाजांवर आणि विमानतळांवर आगीचा पाऊस पाडला. अमेरिकन सैनिकांना काही समजायच्या आतच त्यांच्या जहाजांमध्ये मोठे स्फोट होऊ लागले. युएसएस ॲरिझोना नावाच्या एका महाकाय अमेरिकन युद्धजहाजाच्या दारूगोळ्याच्या कोठारावर थेट बॉम्ब पडला. एकाच भयंकर स्फोटात ते अवाढव्य जहाज दोन तुकडे होऊन बुडाले आणि त्यावरील ११०० पेक्षा जास्त अमेरिकन सैनिक क्षणात जळून खाक झाले.
बंदराचे पाणी सैनिकांच्या रक्ताने आणि जहाजांमधून गळणाऱ्या तेलाच्या आगीने लाल-भडक झाले होते. अमेरिकन सैनिक कसेबसे आपल्या मशीनगन्स घेऊन उघड्या अंगाने विमानांवर गोळ्या झाडत होते, पण तोपर्यंत खूप उशीर झाला होता.
अवघ्या दोन तासांत जपानने पर्ल हार्बरची राखरांगोळी केली. अमेरिकेची ८ महाकाय युद्धजहाजे बुडाली किंवा भयंकर खराब झाली. ३०० पेक्षा जास्त विमाने जमिनीवरच जळून खाक झाली. आणि तब्बल २४०० पेक्षा जास्त अमेरिकन सैनिक आणि नागरिक या हल्ल्यात मारले गेले. जपानची मात्र फक्त २९ विमाने पडली.
जपानसाठी हा एक अत्यंत नेत्रदीपक आणि ऐतिहासिक लष्करी विजय होता. पण हा विजय त्यांच्यासाठीच मृत्यूचा सापळा ठरणार होता!
जपानची सर्वात मोठी चूक आणि झोपलेल्या राक्षसाची जाग
जपानने अमेरिकेची युद्धजहाजे बुडवली, पण त्यांच्याकडून एक अत्यंत मोठी आणि ऐतिहासिक चूक झाली. ज्या दिवशी हा हल्ला झाला, त्या दिवशी अमेरिकेची सर्वात महत्त्वाची तीन विमानवाहू जहाजे पर्ल हार्बरमध्ये नव्हतीच! ती कामानिमित्त समुद्रात दुसरीकडे गेली होती. जपानने ती मुख्य जहाजे सोडली होती. तसेच जपानच्या वैमानिकांनी बंदरातील तेलाचे अवाढव्य साठे आणि जहाजे दुरुस्त करण्याचे कारखानेही उध्वस्त केले नाहीत. याच चुकीमुळे अमेरिका काही महिन्यांतच पुन्हा उभी राहणार होती.
पर्ल हार्बरवरील या भ्याड हल्ल्याची बातमी जेव्हा अमेरिकेत पोहोचली, तेव्हा संपूर्ण अमेरिका प्रचंड रागाने आणि सूडाच्या भावनेने पेटून उठली. ८ डिसेंबरला राष्ट्राध्यक्ष रुझवेल्ट यांनी अमेरिकन संसदेत एक ऐतिहासिक भाषण दिले. ते म्हणाले, ७ डिसेंबर १९४१... हा एक असा दिवस आहे, जो इतिहासात नेहमीच कलंकाचा आणि विश्वासघाताचा दिवस म्हणून ओळखला जाईल!
त्याच दिवशी अमेरिकेने अधिकृतरीत्या जपानविरुद्ध युद्ध पुकारले.
हिटलरची सर्वात मोठी आणि मूर्खपणाची चूक
अमेरिका युद्धात उतरली होती, पण ते युद्ध फक्त जपानविरुद्ध होते. जर्मनीचा याच्याशी थेट संबंध नव्हता. अमेरिकेतील जनतेलाही युरोपच्या युद्धात पडायची अजिबात इच्छा नव्हती. पण इथे हिटलरने आपल्या आयुष्यातील सर्वात मोठी, सर्वात मूर्खपणाची आणि अत्यंत आत्मघातकी चूक केली.
११ डिसेंबर १९४१ रोजी, हिटलरने विनाकारण अमेरिकेविरुद्ध युद्ध पुकारले! हिटलरला वाटले की जपान आता अमेरिकेला प्रशांत महासागरात अडकवून ठेवेल आणि अमेरिका युरोपमध्ये लक्ष देऊ शकणार नाही. पण हा त्याचा सर्वात मोठा गैरसमज होता. हिटलरच्या या एका चुकीमुळे अमेरिका आता अधिकृतरीत्या ब्रिटन आणि रशियाच्या बाजूने युरोपच्या युद्धातही उतरली.
आतापर्यंत युरोप आणि आशियामध्ये स्वतंत्रपणे चालणारी सर्व युद्धे आता खऱ्या अर्थाने एकमेकांशी जोडली गेली होती. एका बाजूला अमेरिका, ब्रिटन आणि रशिया आणि दुसऱ्या बाजूला जर्मनी, इटली आणि जपान.
ज्या अमेरिकेच्या अवाढव्य औद्योगिक ताकदीचा हिटलर आणि जपानला अंदाज नव्हता, तो 'झोपलेला राक्षस' आता पूर्णपणे जागा झाला होता. आणि या राक्षसाच्या प्रवेशामुळे आता दुसऱ्या महायुद्धाचे पारडे कायमचे फिरणार होते. आता युद्धाचा वणवा जगभर पसरला होता. हिटलरला रशियात निसर्ग मारत होता, आणि इकडे अमेरिका आपल्या महाकाय ताकदीनिशी युरोपच्या आणि जपानच्या दिशेने निघण्याच्या तयारीत होती.
