कॉफी कोड आणि तू
एक अनोखी ऑफिस रोमान्स कादंबरी
☕ • 💻 • ❤️
लेखक
संकेत गावंडे
कॉपीराइट (Copyright Notice)
कॉफी, कोड आणि तू © २०२६ संकेत गावंडे. सर्व हक्क सुरक्षित.
या पुस्तकातील कोणत्याही भागाचे पुनरुत्पादन, डिजिटल वितरण किंवा कोणत्याही स्वरूपात वापर लेखकाच्या पूर्वपरवानगीशिवाय करता येणार नाही. ही एक काल्पनिक कलाकृती आहे. यातील सर्व पात्रे, संस्था, घटना आणि प्रसंग काल्पनिक असून कोणत्याही जिवंत अथवा मृत व्यक्तीशी साम्य आढळल्यास तो केवळ योगायोग समजावा.
लेखक: संकेत गावंडे
भाषा: मराठी
कव्हर डिझाईन: संकेत गावंडे
अनुक्रमणिका
प्रकरण १ : कॉफी, घाई आणि ‘तो’ खडूराक्षस!
प्रकरण २ : ईगो, कोल्ड कॉफी आणि रात्रीचे नऊ
प्रकरण ३ : स्क्रीनवरची ठिणगी आणि हट्टीपणाची सीमा
प्रकरण ४ : डेडलाईन, वादळ आणि शांततेतला प्रवास
प्रकरण ५ : मुखवट्यामागचा माणूस
प्रकरण ६ : नजरेची चोरी आणि हळूवार उलगडणारे बंध
प्रकरण ७ : स्लॅकवरील गुपिते आणि टेरेसवरची संध्याकाळ
प्रकरण ८ : मैत्रीची सीमारेषा आणि मनातील गुपित
प्रकरण ९ : कोकणची हाक आणि अनपेक्षित प्रवास
प्रकरण १० : बीच रिसॉर्ट, १५-२० जणांचा दंगा आणि समुद्राची गाठ
प्रकरण ११ : बोनफायर, अंतराळातील संगीत आणि संभ्रमाची किनार
प्रकरण १२ : समुद्राच्या साक्षीने आणि एका नव्या पर्वाची सुरुवात
पात्रांची ओळख
• तन्वी देशमुख: फिनिक्स टेक सोल्युशन्सची नवी सिनियर UI/UX डिझायनर. बिनधास्त, उत्साही, मैत्रीपूर्ण, मनमोकळी आणि क्रिएटिव्ह.
• अद्वैत सरदेसाई: प्रॉडक्ट हेड. कामात प्रचंड कडक, लॉजिकल, शिस्तप्रिय, भावनाशून्य असल्याचा आव आणणारा, पण आतून हळवा, मुक्या प्राण्यांवर मायेने हात फिरवणारा.
• रोहन जोशी: सिनियर डेव्हलपर, तन्वीचा सहकलाकार, हलक्याफुलक्या स्वभावाचा आणि ऑफिसमधील गॉसिप्सचा खजिना.
• विक्रम पाटणकर: फिनिक्स टेकचा व्हीपी (Vice President) आणि अद्वैतचा कॉलेजपासूनचा जिवलग मित्र.
• रिया कपूर: ज्युनिअर मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्ह, जिचा अद्वैतवर मोठा क्रश आहे.
प्रकरण १
कॉफी, घाई आणि ‘तो’ खडूराक्षस!
~ ☕ ~
सकाळचे बरोबर पावणेआठ झाले होते आणि माझ्या कोथरूडच्या फ्लॅटमधल्या बेडरूममध्ये जणू काही चक्रीवादळ येऊन गेलं होतं.
बेडवर, खुर्चीवर आणि अगदी कपाटाच्या उघड्या दरवाजांवर कपड्यांचे ढीग इतस्ततः पसरलेले होते. फॉर्मल ट्राउझर्स, फ्लोरल कुर्तीज, ब्लेझर्स, सिल्कचे टॉप्स... ‘पहिल्या दिवशी काय घालावं?’ हा कॉर्पोरेट विश्वात पाऊल ठेवणाऱ्या प्रत्येक मुलीला पडणारा शाश्वत प्रश्न माझ्या डोक्यावर एखाद्या डेडलाईनसारखा येऊन बसला होता.
"तन्वी, डिझाईन लीड्सची पहिलीच मीटिंग आहे. फर्स्ट इम्प्रेशन क्रिएट्स द ब्रँड व्हॅल्यू," मी आरशात बघत स्वतःशीच बोलले.
शेवटी खूप खटाटोप करून मी एक छानसा ऑलिव्ह-ग्रीन रंगाचा फॉर्मल शर्ट आणि ऑफ-व्हाइट स्लिम-फिट पँट निवडली. केस वर ओढून एक नीटनेटकी हाय पोनीटेल बांधली. डोळ्यांत हलकासा काजळ, कानांत साधे पर्लचे स्टड्स आणि ओठांवर न्यूड शेडची मॅट लिपस्टिक. आरशात स्वतःला निरखून पाहिलं आणि चेहऱ्यावर एक पूर्ण, आत्मविश्वासाने भरलेली स्माईल दिली —
"ऑल द बेस्ट, तन्वी देशमुख! आजपासून फिनिक्स टेक सोल्युशन्सची नवी सिनियर UI/UX डिझायनर तू आहेस!"
हॉलमधून आईचा आवाज आला, "तन्वी! अगं सव्वाआठ वाजले, पोहे गार झालेत पूर्ण! आणि आज पहिला दिवस आहे, निदान देवापुढे हात जोडून आणि शांतपणे दोन घास खाऊन तरी जा!"
"आई, अगं हिंजवडीचा ट्रॅफिक माहितीये ना तुला? चांदणी चौकातून एकदा गाडी अडकली की पार बाणेरपर्यंत नाकीनऊ येतात. पोह्यांचा डबा बॅगेत भरून दे, मी कॅबमध्ये किंवा ऑफिसमध्ये पोहोचून खाईन!" मी धावत धावत डायनिंग टेबलपाशी आले. आईच्या हातातील स्टीलचा डबा पटकन लॅपटॉप बॅगेत कोंबला, देवाच्या पाया पडून अंगठ्याला लागलेली हळद कपाळावर लावली आणि लिफ्टची वाट न पाहता जिन्यावरून पळत खाली आले.
माझं आयुष्य म्हणजे अगदी असंच होतं — थोडी घाई, थोडी गडबड, पण प्रत्येक क्षणात ओसंडून वाहणारा उत्साह!
मी तन्वी देशमुख. मूळची मराठमोळ्या संस्कारात वाढलेली, पण डोक्यात मात्र आधुनिक डिझायनिंग आणि क्रिएटिव्हिटीची स्वप्नं बाळगणारी मुलगी. लहानपणापासून मला एका जागी शांत बसणं किंवा ठोकळेबाज नियमात अडकणं जमलंच नाही. लोक मला म्हणायचे, "तन्वी, जरा कमी बोलत जा, कॉर्पोरेटमध्ये इतकं बोलून चालत नाही." पण मला वाटतं, आपण जर स्वतःचं काम मनापासून करतोय, तर मग चेहऱ्यावर बारा वाजवून, कृत्रिम मुखवटा घालून कशाला जगायचं? माणसांशी हसून बोलण्यात आणि रंग, आकार, युझर सायकोलॉजी यांच्याशी खेळण्यात मला खरा आनंद मिळायचा. पुण्यातील एका नामांकित टेक फर्ममध्ये सिनियर डिझायनर म्हणून निवड होणं हे माझं स्वप्न होतं, आणि आज तो दिवस प्रत्यक्षात आला होता.
कॅब हिंजवडी फेज-१ च्या दिशेने धावत होती. रस्त्यावर गाड्यांची एकसंध रांग लागली होती. हॉर्नचे कर्कश आवाज, धूर आणि सिग्नलवरची घाई... पण माझं लक्ष मात्र कानात घातलेल्या इअरफोन्सवरच्या गाण्यांवर होतं.
साडेनऊ वाजता माझी कॅब फिनिक्स टेकच्या काचेच्या भव्य, ४२ मजली इमारतीसमोर उभी राहिली.
काचेवर सकाळच्या उन्हाचे सोनेरी परावर्तन चमकत होतं. आत शिरताच सेंट्रलाइज्ड एसीचा गार वारा आणि कॉफीचा एक मंद, क्लासिक सुवास स्वागताला आला. सिक्युरिटी चेक, व्हिजिटर पास, आणि मग चौथ्या मजल्यावरची एचआर फॉर्मॅलिटीज उरकेपर्यंत अकरा वाजले.
एचआर एक्झिक्युटिव्हने मला आठव्या मजल्यावर नेऊन सोडलं — 'कोर प्रॉडक्ट टीम'.
फ्लोअरवर पाऊल ठेवताच मला कॉर्पोरेट जगाची ती परिचित चाहूल लागली. मल्टिपल मॉनिटर्स, कीबोर्डवर थिरकणारी बोटं, क्युबिकल्समधून होणारी कुजबुज आणि काचेच्या केबिन्स.
"हाय! तूच तन्वी देशमुख ना? द न्यू रॉकस्टार डिझायनर?"
माझ्या डेस्कपाशी एक मुलगा फिरत्या खुर्चीवर बसून हसत हसत पुढे आला. अंगात चेक शर्ट, गळ्यात लटकलेलं निळं आयडी कार्ड — 'रोहन जोशी, सिनियर डेव्हलपर'.
"हाय रोहन! येस, मीच ती," मी हात मिळवत हसून म्हणाले. रोहनचा हसरा, बोलका चेहरा बघून मला पहिल्याच दिवशी एक मित्र भेटल्याचा दिलासा मिळाला.
"वेलकम टू द हेल... आय मीन, वेलकम टू द टीम!" रोहनने खुसखुसून हसत आजूबाजूला पाहिलं आणि आवाज एकदम खाली केला, "तन्वी, एक प्रो-टिप देतो. पहिल्याच दिवशी कान उघडे ठेव आणि एका माणसापासून बरोबर पाच फुटांचं सुरक्षित अंतर ठेव."
"कोणापासून?" मी बॅग डेस्कवर ठेवत विचारलं.
"आपला प्रॉडक्ट हेड — अद्वैत सरदेसाई." रोहनने चेहऱ्यावर असा काही गंभीर भाव आणला जणू तो एखाद्या रहस्यमय कादंबरीतील खलनायकाचं नाव घेत होता. "गेल्या तीन वर्षांत त्या माणसाला कोणी मनमोकळं हसताना पाहिलेलं नाही. लॉजिक, मेट्रिक्स, ॲक्सेसिबिलिटी आणि डेडलाईन्स या चार शब्दांशिवाय त्याच्या डिक्शनरीत दुसरं काहीच नाही. कामात एक दशांशाची जरी चूक झाली, तरी तो अशा नजरेने बघतो की समोरच्याचं अर्ध रक्त तिथंच आटतं! संपूर्ण ऑफिस त्याला मागून 'खडूराक्षस' म्हणतं."
"अरे बापरे! इतका टेरर?" मी हसून कपाळावरची बट मागे सारली, "रोहन, मी पण काही घाबरणाऱ्यातली नाहीये. क्रिएटिव्ह माणसांना लॉजिकवाले खडूस नेहमीच असे वाटतात. बघूया तुझा हा बॉस कसा आहे ते."
"बेटा, तुझा हा कॉन्फिडन्स ना... बरोबर बारा वाजता वितळणार आहे," रोहनने मनगटावरच्या घड्याळावर बोट ठेवलं, "न्यू फायनान्स ॲपची किक-ऑफ मीटिंग आहे. आणि अद्वैत सरदेसाई स्वतः तुझा पहिला ड्राफ्ट रिव्ह्यू करणार आहे. गॉड ब्लेस यू!"
मी हसण्यावारी नेलं, पण मनात कुठेतरी एक बारीकशी उत्सुकता निर्माण झाली. अद्वैत सरदेसाई... नाव तर भारदस्त होतं.
बरोबर पावणेबाराला मी माझा आयपॅड, स्केचबुक आणि लॅपटॉप घेऊन 'अल्फा' कॉन्फरन्स रूममध्ये गेले. खोलीच्या मध्यभागी एक लांबलचक काचेचं टेबल होतं आणि समोर मोठी प्रोजेक्टर स्क्रीन. हळूहळू टीममधले पाच-सहा लोक आत आले — बिझनेस ॲनालिस्ट, डेटा सायंटिस्ट आणि डेव्हलपर्स.
बाराचे ठोके पडले आणि कॉन्फरन्स रूमचा जड काचेचा दरवाजा उघडला.
एक उंच, गोरापान आणि अतिशय शार्प फिचर्स असलेला मुलगा आत आला. अंगात नेव्ही-ब्लू रंगाचा परफेक्टली फिटेड फॉर्मल शर्ट, बाह्या कोपरापर्यंत अगदी अचूक दुमडलेल्या. डाव्या हातात ॲपल वॉच, उजव्या हातात एक काळी लेदर फाईल आणि डोळ्यांवर पातळ फ्रेमचा चष्मा. चेहऱ्यावर अजिबात कोणतीही सुरकुती किंवा हास्याचा लवलेश नव्हता. चालण्यात एक अशी कमालीची शिस्त आणि वजन होतं की खोलीत सुरू असलेली कुजबुज एका सेकंदात थिजली.
हाच तो अद्वैत सरदेसाई! मी श्वास रोखून पाहिलं.
दिसायला तो कोणत्याही मॉडेलपेक्षा कमी नव्हता, पण त्याच्या चेहऱ्यावर पसरलेला तो थंड, निर्विकार भाव समोरच्याला थेट अंतरावर ठेवणारा होता.
"गुड आफ्टरनून एव्हरीवन," त्याचा आवाज आला.
तो आवाज इतका भारदस्त, खोल आणि शांत होता की संपूर्ण खोलीत त्याचा प्रतिध्वनी उमटल्यासारखा वाटला. त्याने कोणाकडेही वैयक्तिक स्मितहास्य न देता सरळ चेअर ओढली आणि बसला.
"वेळ वाया न घालवता आपण थेट मुद्द्यावर येऊ. क्लायंटला आपल्या नव्या बी२बी वेल्थ मॅनेजमेंट ॲपचा पहिला यूझर इंटरफेस ड्राफ्ट हवा आहे. न्यू जॉईनी... तन्वी देशमुख, राईट?"
त्याचे भेदक, तीक्ष्ण डोळे चष्म्याच्या फ्रेममधून थेट माझ्या चेहऱ्यावर खिळले. त्या डोळ्यांत एक अनाकलनीय खोली होती.
"यस सर, गुड आफ्टरनून!" मी माझ्या नेहमीच्या उत्साही स्वरात, चेहऱ्यावर एक गोड स्माईल ठेवून म्हणाले.
माझं ते हसू बघून त्याच्या कपाळावर एक अतिशय बारीक, सूक्ष्म आठी पडली. जणू ऑफिसमध्ये अशी अनावश्यक ऊर्जा आणि हसू दाखवणं हे त्याच्या नियमांच्या विरोधात होतं.
"स्क्रीनवर तुमचे डिझाईन्स कास्ट करा," तो अत्यंत कोरडेपणाने म्हणाला.
मी लॅपटॉप स्क्रीनला जोडला आणि फिग्माची स्क्रीन समोरच्या मोठ्या डिस्प्लेवर झळकली. मी आत्मविश्वासाने बोलायला सुरुवात केली:
"सो बेसिकली, मी या फायनान्स ॲपची संपूर्ण थीम एका व्हायब्रंट आणि वॉर्म अप्रोचने डिझाईन केली आहे. नेहमीच्या कंटाळवाण्या, कोरड्या फायनान्स ॲप्सपेक्षा हे खूप वेगळं आहे. इथे मी सॉफ्ट ऑरेंज, कोरल आणि पेस्टल व्हायलेटचे ग्रेडियंट्स वापरले आहेत. मला वाटतं, जेव्हा एखादा युझर हे ॲप उघडेल, तेव्हा त्याला पैशांच्या गुंतवणुकीचा ताण जाणवणार नाही. त्याला एक फ्रेंडली, एनर्जेटिक आणि फ्रेश फिल आला पाहिजे. हे कर्व्ही कार्ड्स आणि मायक्रो-ॲनिमेशन्स युझरचा एंगेजमेंट टाईम वाढवतील..."
"स्टॉप."
अद्वैतचा आवाज आला. एकदम शांत, पण एखाद्या बर्फाच्या सुरीसारखा तीक्ष्ण.
मी बोलता बोलता मधेच थांबले. "सर?"
अद्वैतने आपल्या हातातील पेन टेबलावर हळूच ठेवला. त्याने चष्मा नाकावरून किंचित वर सरकवला आणि थेट माझ्या डोळ्यांत पाहत म्हणाला, "तन्वी, हे लहान मुलांचं गेमिंग ॲप नाहीये. हे एका आंतरराष्ट्रीय वेल्थ मॅनेजमेंट फर्मचं बी२बी ॲप आहे."
त्याच्या या एका वाक्याने खोलीतली हवा जणू गोठली.
"इथे जे युझर्स येणार आहेत, ते दिवसाला करोडोंचे पोर्टफोलिओ मॅनेज करतात," अद्वैतचा आवाज एकसंध, तार्किक स्वरात पुढे सरकला, "त्यांना तुमचा तो 'फ्रेंडली आणि वॉर्म फिल' नको आहे. त्यांना हवी आहे डेटा क्लॅरिटी, स्पीड आणि विश्वासार्हता. तुमचे हे भडक पेस्टल कलर्स डोळ्यांवर ताण देतात. जर एखाद्या सीएफओला रात्रीच्या वेळी एका ग्लान्समध्ये त्याचा रिस्क इंडेक्स बघायचा असेल, तर त्याला या ॲनिमेशन्समध्ये वेळ घालवायचा नसतो. या डिझाईनमध्ये सायकोलॉजी कुठे आहे? युझर जर्नीचा प्रॅक्टिकल अभ्यास केला आहे का तुम्ही?"
माझ्या तळपायाची आग मस्तकात गेली.
माझ्या डिझाईनवर, माझ्या तीन वर्षांच्या अनुभवावर आणि मी रात्रभर विचार करून बनवलेल्या त्या संकल्पनेवर या माणसाने एका सेकंदात पाणी फेरलं होतं! आणि तेही संपूर्ण टीमसमोर!
"सर, विथ ड्यु रिस्पेक्ट," मी आवाजातला गोडवा पूर्णपणे बाजूला ठेवत, थेट त्याच्या नजरेला नजर देऊन ठामपणे म्हणाले, "फायनान्स ॲप्स नेहमीच बोरिंग, डार्क-ग्रे आणि कोरडे असावेत असा कुठेही लिखित नियम नाहीये. मॉडर्न प्रॉडक्ट डिझाईन सांगतं की वॉर्म टोनमुळे युझरचा कॉग्निटिव्ह लोड कमी होतो. जर आपणही मार्केटमधल्या इतर शेकडो ॲप्ससारखंच जुनाट आणि रटाळ लेआउट बनवणार असू, तर आपल्या या प्रॉडक्टची युनिक सेलिंग प्रपोझिशन काय उरणार?"
कॉन्फरन्स रूममध्ये इतकी भयानक शांतता पसरली की एसीचा हलका आवाजही स्पष्ट ऐकू येत होता. रोहनने घाबरून टेबलखालून हात जोडले — 'तन्वी, संपलीस तू आज!' अशा आविर्भावात.
अद्वैतने आपले दोन्ही हात टेबलावर बांधले. त्याच्या डोळ्यांत रागाची एक बारीकशी ठिणगी चमकली, पण त्याने स्वतःच्या चेहऱ्यावरचा ताबा ढळू दिला नाही. त्याच्या जबड्याची हाडं किंचित ताठरली.
"डिझाईन थिअरी पुस्तकात वाचायला चांगली वाटते तन्वी, प्रॅक्टिकल मार्केटमध्ये नाही," अद्वैत बर्फासारख्या थंड स्वरात म्हणाला, "माझ्या टीममध्ये काम करायचं असेल, तर स्वतःचा आर्टिस्टिक इगो बाजूला ठेवावा लागतो. मला उद्या सकाळी बरोबर दहा वाजेपर्यंत डेटा-ड्रिव्हन, मिनिमल आणि कॉर्पोरेट स्टँडर्ड्सनुसार क्लिन डिझाईन हवं आहे. नॉट धीस कार्टूनिश स्टफ."
'कार्टूनिश स्टफ?!'
माझ्या अंगात तिळपापड झाला. पण मी काही बोलणार, तेवढ्यात तो खुर्ची ढकलून ताडकन उठला.
"मीटिंग इज ओव्हर," त्याने फाईल उचलली, एका क्षणाचाही विलंब न लावता तो लांब पावलं टाकत दरवाजा उघडून बाहेर निघून गेला.
मी तिथेच उभी राहिले. हातातील आयपॅड मी इतक्या जोरात आवळला होता की माझी बोटं पांढरी पडली होती.
रोहनने हळूच माझ्या खांद्यावर हात ठेवला, "तन्वी... मी तुला आधीच वॉर्न केलं होतं. तो असाच आहे."
"असेल तो तसा त्याच्या घरात रोहन!" मी रागाने फणकारून म्हणाले, "स्वतःला समजतो कोण हा माणूस? मी काही याची नोकर नाहीये की याने माझ्या कामाला कार्टून म्हणावं! बघूच आता उद्या सकाळी मी याला काय उत्तर देते ते!"
मी तणतण करत खोलीबाहेर पडले.
आज पहिल्याच दिवशी एका गोष्टीची पूर्ण खात्री पटली होती — फिनिक्स टेकमधील हा प्रवास सोपा नसणार होता. अद्वैत सरदेसाई नावाच्या त्या पोलादी माणसाशी माझा हा संघर्ष आता नुकताच पेटला होता!
प्रकरण २
ईगो, कोल्ड कॉफी आणि रात्रीचे नऊ
~ ☕ ~
कॉन्फरन्स रूमचा तो जड काचेचा दरवाजा जेव्हा माझ्या मागे धाडकन बंद झाला, तेव्हा आठव्या मजल्याच्या पॅसेजमध्ये फक्त माझ्या हायहील्सचा संतप्त आवाज घुमत होता.
‘कार्टूनिश स्टफ?!’
तो शब्द माझ्या कानांत अक्षरशः शिशासारखा वितळत होता. तीन वर्षे मी या इंडस्ट्रीत रात्रीचा दिवस करून स्वतःची ओळख निर्माण केली होती. अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय डिझाईन हॅकाथॉन जिंकले होते. आणि हा माणूस... अवघ्या पाच मिनिटांत माझ्या मेहनतीला कचऱ्याच्या टोपलीत फेकून मोकळा झाला होता!
मी तणतण करत माझ्या क्युबिकलपाशी आले. लॅपटॉप बॅग इतक्या जोरात टेबलावर आदळली की शेजारी ठेवलेला पाण्याचा ग्लास किंचित थरथरला. मी धपकन माझ्या रिव्हॉल्व्हिंग चेअरवर बसले. कपाळावर घामाचे बारीक थेंब जमा झाले होते आणि हात रागाने थरथरत होते.
शेजारच्या पार्टिशनवरून रोहनने हळूच मान वर काढली. त्याच्या चेहऱ्यावर तोच परिचित, उपरोधिक पण सहानुभूतीपूर्वक भाव होता.
"पाणी पि, तन्वी. बीपी वाढवून स्वतःचं आरोग्य कशाला धोक्यात घालतेस?" रोहनने एका स्टीलच्या बाटलीचे झाकण उघडून ती माझ्या टेबलावर सरकवली.
"रोहन, तो माणूस स्वतःला समजतो कोण?" मी बाटली उचलून एकाच घोटात अर्ध पाणी संपवलं, "मी काय कॉलेजच्या पहिल्या वर्षातली इंटर्न मुलगी आहे का, ज्याच्यावर त्याने असा भर मिटिंगमध्ये अधिकार गाजवावा? इतका उद्धट, तुसडा आणि कोरडा माणूस मी उभ्या आयुष्यात पाहिलेला नाही!"
"अगं, म्हणूनच तर त्याला या फिनिक्स टेकचा 'द ग्रेट वॉल ऑफ चायना' म्हणतात," रोहन खुर्ची फिरवून माझ्या जवळ आला आणि कुजबुजला, "त्याच्या आजूबाजूला कसल्याही भावना, दया, माया यांना एन्ट्रीच नाहीये. तो सरदेसाई आहे... त्याचं लॉजिक, त्याचे अल्गोरिदम्स आणि त्याचा ईगो हे तिन्ही एकाच धाग्यात विणलेले आहेत. आणि त्यात आज तू भर मिटिंगमध्ये त्याच्याशी वाद घातलास. गेल्या दोन वर्षांत अद्वैत सरदेसाईला कोणी क्रॉस-क्वेश्चन करण्याची हिंमत केली नव्हती. तू तर थेट त्याच्या डिझाईन सेन्सवरच बोट ठेवलंस!"
"असेल तो त्याच्या घरात सरदेसाई! मला फरक पडत नाही," मी डोळे फिरवले, "माझं काम कसं अचूक आहे, हे मी त्याला उद्या सकाळी दहा वाजता याच मजल्यावर दाखवून देईन."
दुपारचे दोन वाजून गेले होते.
माझ्या लॅपटॉप बॅगेत आईने प्रेमाने भरून दिलेला पोह्यांचा डबा तसाच पडून होता, पण पोटातल्या भुकेपेक्षा डोक्यातल्या संतापाची आग जास्त तीव्र होती. मी एक दीर्घ श्वास घेतला, कपाळावरचे केस मागे सारले आणि नव्याने फिग्मा (Figma) उघडलं.
जर त्या खडूराक्षसाला 'डेटा-ड्रिव्हन' आणि 'कॉर्पोरेट क्लिन' काम हवं होतं, तर मी त्याला दाखवून देणार होते की खरी क्रिएटिव्हिटी डेटाच्या नियमांना न मोडताही कशी फुलू शकते.
पुढचे सलग पाच तास मी स्क्रीनवरून एक सेकंदासाठीही नजर हटवली नाही.
माउसची एक एक क्लिक अत्यंत मोजून-मापून पडत होती. मी फायनान्स विश्वातील टॉप २० ग्लोबल ॲप्सचा लेआउट उघडला. त्यांचे ग्रीड सिस्टीम्स, पॅडिंग, मार्जिन आणि फॉन्ट हायराॅर्कीचा सूक्ष्म अभ्यास केला. प्रत्येक कार्ड, प्रत्येक पाई-चार्ट, प्रत्येक कॉल-टू-ॲक्शन बटन मी पिक्सेल-परफेक्ट अलाईन केलं. कालच्या भडक रंगांच्या जागी मी आता नेव्ही ब्लू, मेटॅलिक ग्रे आणि सबट्ल सिल्व्हरचा असा क्लासिक मेळ घातला होता की स्क्रीन उघडताच एक वजनदार, विश्वासू आणि प्रिमियम फील येत होता.
संध्याकाळचे साडेसात वाजले.
ऑफिसचा आठवा मजला हळूहळू शांत होऊ लागला होता. सेंट्रल एसीचा आवाज आता स्पष्ट ऐकू येत होता. फ्लोअरवरच्या पिवळ्या आणि पांढऱ्या ट्युबलाईट्स मंद झाल्या होत्या, फक्त काही डेडलाईन्सवर काम करणाऱ्या लोकांच्या डेस्कवरचे लॅम्प्स सुरू होते.
"तन्वी, चाललीस का? मी निघतोय," रोहनने आपली बॅग पाठीवर अडकवत विचारलं.
"नाही रोहन, अजून दोन मुख्य फ्लो बाकी आहेत. उद्या सकाळी दहा वाजता त्याच्या चेहऱ्यावरचा तो माज मला उतरवायचा आहे," मी स्क्रीनवरून नजर न हटवता उत्तर दिलं.
"वेडी आहेस तू. सरदेसाईसाठी कोणी इतकं जीव तोडून काम करत नाही. तो शेवटी तरी काहीतरी त्रुटी काढेलच," रोहनने हताशपणे मान हलवली, "टेक केअर, जास्त लेट नको करूस. निघताना कॅब नीट बघून घे."
"हो, बाय."
रात्रीचे बरोबर पावणेनऊ झाले.
माझं डोकं प्रचंड ठणकायला लागलं होतं. डोळ्यांची जळजळ असह्य झाली होती. मी चेअरला टेकून दोन मिनिटं डोळे मिटून घेतले. मानेचे स्नायू आखडल्यासारखे वाटत होते. मी जागेवरून उठले, हात वर करून हलकासा स्ट्रेच केला आणि थकल्या पावलांनी पॅन्ट्रीकडे निघाले.
फ्लोअरवर चिटपाखरूही नव्हतं. पॅन्ट्रीमध्ये पाऊल ठेवताच कॉफीच्या ताज्या बियांचा मंद सुगंध नाकात भरला. मी मशीनपाशी गेले, एक सिरॅमिक मग ठेवला आणि स्ट्रॉंग ब्लॅक कॉफीचं बटन दाबलं. गरम, वाफाळलेला काळा काढा मगात पडू लागला.
मी तो मग हातात घेतला आणि पॅन्ट्रीच्या मोठ्या काचेच्या खिडकीपाशी जाऊन उभी राहिले.
बाहेर हिंजवडीच्या रस्त्यांवर गाड्यांचे लाल आणि पिवळे दिवे मुंगीच्या रांगेसारखे सरकत होते. रात्रीच्या त्या अथांग अंधारात शहर अजूनही जागत होतं. मी खिडकीच्या काचेवर कपाळ टेकवलं आणि कॉफीचा एक कडू घोट घशाखाली उतरवला.
"अजून काम संपलेलं दिसत नाहीये."
मागून अचानक आलेल्या त्या भारदस्त, शांत आवाजाने मी इतकी दचकले की हातातील गरम कॉफी थेट माझ्या मनगटावर सांडली.
"आह!" माझ्या तोंडून एक बारीकशी कळ निघाली.
"सांभाळा!"
पुढच्याच सेकंदाला एका हाताने माझ्या हातातील कॉफीचा मग अलगद काढून बाजूच्या ओट्यावर ठेवला, आणि दुसऱ्या हाताने पॅन्ट्रीच्या टिश्यू होल्डरमधून तीन-चार टिश्यूज काढून माझ्या भाजलेल्या मनगटावर हळूच दाबले.
मी दचकून मान वर केली.
अद्वैत सरदेसाई.
तो माझ्या अगदी जवळ उभा होता. इतका जवळ की त्याच्या अंगातून येणारा तोच परिचित, क्लासी लेमनग्रास आणि सिडारवूडचा सुवास माझ्या श्वासात भरून आला होता. त्याच्या अंगात अजूनही तोच नेव्ही ब्लू फॉर्मल शर्ट होता, पण गळ्यातली टाय सैल करून खिशात ठेवली होती, आणि शर्टची कॉलरची दोन बटणं उघडी होती. डोळ्यांवर नेहमी असणारा तो पातळ चष्मा आता त्याच्या शर्टच्या खिशात अडकवलेला होता.
त्याचे डोळे थकलेले दिसत होते, पण त्यातली तीच भेदक चमक अजूनही जिवंत होती.
"लागलं का जास्त?" त्याने टिश्यूने माझं मनगट पुसत अत्यंत हळू आवाजात विचारलं. त्या आवाजात त्या दुपारच्या मिटिंगमधला तोरा किंवा ताठरपणा कुठेच नव्हता.
मी पटकन माझा हात मागे खेचून घेतला. माझ्या चेहऱ्यावर पुन्हा एकदा तोच बचावात्मक ताठरपणा आला.
"काही नाही झालंय. आय एम फाईन," मी कोरडेपणाने उत्तर दिलं आणि स्वतःचे कपडे सावरले.
अद्वैतने एक क्षण माझ्याकडे एकटक पाहिलं. त्याच्या चेहऱ्यावर एक अतिशय बारीक, समजून घेतल्यासारखा भाव चमकून गेला. त्याने बाजूला होऊन स्वतःसाठी ग्रीन टीचा एक कप भरून घेतला आणि तोही खिडकीपाशी येऊन उभा राहिला. आमच्यामध्ये अवघ्या एका वीतीचं अंतर उरलं होतं.
"तुम्ही राग फार मनाला लावून घेता तन्वी," तो बाहेरच्या ट्रॅफिककडे पाहत शांतपणे म्हणाला.
"मी राग मनाला लावून घेत नाही सर, पण कोणी माझ्या कामाचा विनाकारण अपमान केलेला मला चालत नाही," मी थेट त्याच्या बाजूच्या प्रोफाईलकडे बघत म्हणाले, "माझं काम वाईट नव्हतं. फक्त ते तुमच्या ठोकळेबाज, बुरसटलेल्या चौकटीत बसत नव्हतं."
अद्वैतने पहिल्यांदा मान वळवून थेट माझ्या डोळ्यांत पाहिलं. त्याच्या ओठांच्या कोपऱ्यात एक अतिशय सूक्ष्म, उपरोधिक स्माईल उमटली.
"काम वाईट नव्हतं, अनरिअलिस्टिक होतं," तो चहाचा एक घोट घेत म्हणाला, "मार्केटमध्ये जो क्लायंट आपल्याला करोडोंचा फंड देतो, त्याला तुमची आर्टिस्टिक व्हिजन बघायची नसते. त्याला त्याचा बिझनेस वाढवायचा असतो. जर एखाद्या ५० वर्षांच्या इनव्हेस्टरला त्या भडक रंगांमुळे ॲप वापरताना डोकेदुखी झाली, तर तो एका सेकंदात ॲप अनइन्स्टॉल करतो. आणि त्या एका अनइन्स्टॉलमुळे कंपनीचं किती नुकसान होतं, याचा हिशोब तुमच्या त्या डिझाईन थिअरीच्या पुस्तकात नसतो."
"म्हणून काय थेट 'कार्टूनिश स्टफ' म्हणायचं?" मी संतापाने विचारलं.
"कधीकधी समोरच्या माणसाला त्याच्या कम्फर्ट झोनमधून बाहेर काढण्यासाठी शब्दांचा हातोडा वापरावा लागतो," अद्वैतने चहाचा कप ओट्यावर ठेवला आणि माझ्याकडे एक पाऊल टाकलं, "आणि मला माहीत होतं, की जर मी तुम्हाला डिवचलं... तरच तुम्ही तुमची खरी ताकद दाखवून द्याल. तुम्ही हरणाऱ्यातल्या दिसत नाही."
त्याच्या या एका वाक्याने माझ्या काळजाचा ठोका चुकला.
हा माणूस... याने मला मुद्दाम राग आणला होता? की हा फक्त आता स्वतःच्या उद्धटपणावर पांघरूण घालत होता?
"मला तुमचं हे रिव्हर्स सायकॉलॉजीचं नाटक समजून घेण्यात अजिबात रस नाहीये सर," मी फणकारून म्हणाले, "उद्या सकाळी दहा वाजता स्क्रीनवर माझं काम बोलेल. आणि ते पाहिल्यावर तुम्हाला तुमचे शब्द मागे घ्यावेच लागतील."
अद्वैतने खिशातून चष्मा काढला आणि नाकावर चढवला. त्याचा चेहरा पुन्हा एकदा त्याच कॉर्पोरेट, थंड आणि निर्विकार मुखवट्याखाली लपला.
"उद्या सकाळी दहा वाजता स्क्रीनवर जे दिसेल, त्यावरच मी बोलेन. नॉट बिफोर दॅट," तो पॅन्ट्रीच्या दरवाजाकडे वळला.
पण उंबरठ्यावर पोहोचताच तो अचानक थांबला. त्याने मागे न वळताच आपल्या भारदस्त स्वरात म्हटलं:
"आणि तन्वी... रात्रीचे नऊ वाजून वीस मिनिटं झाली आहेत. पुण्यात पाऊस पडण्याची चिन्हं आहेत. काम अजून दहा मिनिटांत आवरून कॅब आत्ताच बूक करा. रात्री उशिरा या आयटी पार्कच्या भागात सुरक्षित गाड्या मिळायला त्रास होतो."
एवढं बोलून तो लांब पावलं टाकत अंधाऱ्या कॉरिडोअरमधून निघून गेला.
मी पॅन्ट्रीत एकटीच उभी राहिले.
माझ्या हातातला कॉफीचा कप आता पूर्णपणे थंड पडला होता, पण त्याने टिशूने पुसलेलं माझं मनगट मात्र अजूनही एका विलक्षण उष्णतेने थरथरत होतं.
खडूराक्षस... मी मनातल्या मनात पुटपुटले.
हा माणूस एका क्षणात माणसाला अपमानाच्या खाईत लोटू शकत होता, आणि पुढच्याच क्षणात नकळत अशी काळजी दाखवून गोंधळात टाकत होता! नेमकं काय चाललं होतं या अद्वैत सरदेसाईच्या डोक्यात?
मी एक दीर्घ श्वास घेतला, उरलेली गार कॉफी बेसिनमध्ये ओतली, कप धुतला आणि ठरवलं — उद्या सकाळी या माणसाचा हा अहंकार मला कोणत्याही परिस्थितीत मोडून काढायचाच होता!
प्रकरण ३
स्क्रीनवरची ठिणगी आणि हट्टीपणाची सीमा
~ ☕ ~
सकाळी जेव्हा माझ्या फोनचा अलार्म वाजला, तेव्हा असं वाटत होतं की मी डोळे मिटलेच नव्हते.
रात्रीचे पावणेदोन वाजले होते घरी पोहोचून फायनल फाइल्स क्लाउडवर सिंक करेपर्यंत. आई बिचारी हॉलमध्ये जागीच बसून होती. "तन्वी, पहिल्याच दिवशी इतका उशीर? नोकरी आहे की वेठबिगारी?" तिने काळजीने विचारलं होतं. पण तिच्या त्या प्रश्नाला उत्तर देण्याइतकी माझ्यात ताकद उरली नव्हती. मी फक्त तिचा हात हातात घेतला, कशीबशी दोन घास खाल्ले आणि बेडवर अंग टाकलं होतं.
सकाळी नऊ वाजता जेव्हा मी फिनिक्स टेकच्या मुख्य लॉबीत पाऊल ठेवलं, तेव्हा डोळ्यांखाली हलकीशी काळी वर्तुळं उमटली होती. शरीरात कमालीचा शीण भरला होता. पण या अद्वैत सरदेसाईसमोर स्वतःचा थकवा दाखवणं म्हणजे त्याला आयतं कोलीत देण्यासारखं होतं. मी वॉशरुममध्ये गेले, चेहऱ्यावर गार पाण्याचा जोरदार हबका मारला, डोळ्यांत पुन्हा नव्याने काजळ भरलं आणि लिपस्टिकचा एक डार्क कोट लावला. आरशात पाहताना चेहऱ्यावरचा थकवा लपून तिथे एका जिद्दी मुलीचा ठाम चेहरा दिसत होता.
"आज नाही, सरदेसाई. आज तू माघार घेणार आहेस," मी स्वतःलाच उद्देशून म्हणाले.
दहा वाजायला बरोबर तीन मिनिटं बाकी असताना मी आठव्या मजल्यावरील 'अल्फा' कॉन्फरन्स रूममध्ये शिरले.
रोहन आधीच तिथे हजर होता. त्याच्या समोर लॅपटॉप उघडा होता आणि तो कोडिंगच्या एका स्क्रिप्टवर काम करत होता. मला आत आलेलं बघून त्याने चटकन लॅपटॉपची स्क्रीन खाली केली आणि डोळे मोठे केले.
"बाप रे! तन्वी मॅडम, आज काय थेट रणांगणात उतरल्यासारखा अवतार आहे? चेहऱ्यावरचा तो स्माईल कुठे गेला?"
"तो स्माईल आज तुझ्या खडूराक्षसाचा माज उतरवल्यानंतर परत येईल," मी लॅपटॉप टेबलवर ठेवला, चार्जर प्लग-इन केला आणि एचडीएमआय केबल लॅपटॉपला कनेक्ट केली.
"अगं बाई! इतका कॉन्फिडन्स?" रोहनने सावधगिरीचा इशारा दिला, "सकाळीच न्यूयॉर्कच्या क्लायंटचा एक मेल आलाय. त्यांच्या फायनान्स बोर्डाची पुढच्या आठवड्यात मोठी बैठक आहे. सरदेसाई सकाळी साडेआठपासून फ्लोरवर आहे आणि प्रत्येकाची झाडाझडती घेतोय. आज त्याचा मूड भलताच तापलेला दिसतोय, सो जरा सांभाळून."
"मी माझ्या कामात परफेक्ट आहे रोहन. मला कोणाच्या मूडशी देणंघेणं नाही," मी ताठ मानेने उत्तर दिलं.
बरोबर दहाचे ठोके पडले. घड्याळाचा काटा सरकला आणि कॉन्फरन्स रूमचा काचेचा दरवाजा एका झटक्यात उघडला.
अद्वैत सरदेसाई आत आला.
आज त्याने फॉर्मल चारकोल-ग्रे रंगाचा शर्ट आणि काळी ट्राउझर घातली होती. केस अगदी शिस्तबद्ध बसवलेले, हातातील लेदर डायरी आणि आयपॅड त्याने टेबलावर ठेवला. नाकावरचा चष्मा सावरत त्याने रूममध्ये नजर फिरवली. आज त्याच्या डोळ्यांत काल रात्री पॅन्ट्रीत दिसलेली ती मऊ छटा कुठेच नव्हती; तिथे पुन्हा एकदा तोच बर्फासारखा गोठलेला, कडक आणि भेदक कॉर्पोरेट हेड उभा होता.
"मॉर्निंग," त्याचा तोच भारदस्त, कोरडा आवाज घुमला.
"गुड मॉर्निंग सर," मी आणि रोहनने एकाच वेळी म्हटलं.
अद्वैतने आपली चेअर मागे ओढली आणि बसला. त्याने आयपॅडवर काहीतरी स्वाइप केलं आणि थेट नजर वर करून माझ्या डोळ्यांत रोखली. "तन्वी, स्क्रीन शेअर करा. लेट सी व्हॉट यू हॅव डन ओव्हरनाईट."
मी एक दीर्घ, शांत श्वास घेतला. माउसच्या एका क्लिकवर समोरच्या मोठ्या प्रोजेक्टर स्क्रीनवर फायनान्स ॲपचा संपूर्ण नव्याने उभा केलेला यूझर इंटरफेस झळकला.
कालच्या भडक, पेस्टल रंगांचा लवलेशही तिथे नव्हता.
स्क्रीनवर एक अतिशय एलिगंट, प्रिमियम डॅशबोर्ड दिसत होता. डीप नेव्ही ब्लू, मॅट चारकोल आणि हलक्या सिल्व्हर शेड्सचा असा सुरेख मेळ बसवला होता की डोळ्यांना अत्यंत शांत आणि डोळ्यात भरणारा लूक आला होता. मी संपूर्ण लेआउट ग्रिड सिस्टीमवर बसवला होता.
मी उभी राहिले आणि आत्मविश्वासाने समजावून सांगायला सुरुवात केली:
"सर, हे आहे रि-इंजिनिअर्ड डॅशबोर्ड. कालच्या फिडबॅकनुसार मी पूर्ण युझर जर्नी रिस्ट्रक्चर केली आहे.
पॉईंट नंबर १: हा थ्री-क्लिक फ्रेमवर्कवर चालतो. म्हणजे एका इन्व्हेस्टरला त्याचा नेट वर्थ, सध्याचा नफा-तोटा आणि थेट हाय-व्हॅल्यू ट्रेड एक्झिक्युशन... या तीनही गोष्टी होमस्क्रीनवरून अवघ्या तीन टॅप्समध्ये ॲक्सेस करता येतील.
पॉईंट नंबर २: फॉन्ट हायराॅर्की. आम्ही सॅन-सेरिफचा अत्यंत सोबर आणि इंटरनॅशनल फायनान्स स्टँडर्ड्सचा फॉन्ट निवडला आहे, ज्यामुळे रात्रीच्या मंद उजेडातही ६० वर्षांच्या युझरला नंबर्स वाचताना डोळ्यांवर ताण येणार नाही.
आणि पॉईंट नंबर ३: डेटा क्लॅरिटी. रिस्क इंडेक्स आणि पोर्टफोलिओ ब्रेकअप आम्ही अशा कार्ड लेआउटमध्ये दिले आहेत जे युझर स्वतःच्या गरजेनुसार कस्टमाइझ करू शकतो."
मी सलग पंधरा मिनिटं प्रेझेंटेशन दिलं. प्रत्येक स्क्रीन, प्रत्येक बटन आणि प्रत्येक फ्लोमागे असलेलं लॉजिक मी अत्यंत तोलून-मापून मांडलं होतं.
माझं बोलणं संपलं. मी पॉईंटर बाजूला ठेवला आणि अद्वैतकडे पाहिलं.
खोलीत एक भयानक, गूढ शांतता पसरली होती.
रोहनच्या चेहऱ्यावर निव्वळ थक्क झाल्याचे भाव होते. त्याने टेबलाखालून मला दोनदा अंगठा दाखवला—जणू तो सांगत होता की 'व्वा, काय जबरदस्त काम केलंस!'
अद्वैत मात्र काहीच बोलत नव्हता.
तो खुर्चीला रेलून बसला होता. डाव्या हाताची बोटं टेबलावर एका लयीत 'टक-टक' वाजत होती. उजव्या हातातला पेन तो बोटांवर फिरवत होता. त्याचे डोळे स्क्रीनवरच्या एका एका घटकावर अत्यंत बारकाईने फिरत होते. एक मिनिट... दोन मिनिटं... तीन मिनिटं.
ती शांतता मला आतून अस्वस्थ करत होती. मला वाटत होतं त्याने काहीतरी बोलावं, ओरडावं, किंवा निदान दाद तरी द्यावी. पण तो फक्त निर्विकारपणे पाहत होता.
शेवटी, त्याने पेन टेबलावर ठेवला. एक हलकासा खट्ट आवाज झाला.
"डिझाईन स्ट्रक्चर चांगला आहे," अद्वैत शांतपणे म्हणाला.
माझ्या छातीवरचा ताण क्षणात हलका झाला. माझ्या ओठांच्या कोपऱ्यात एक विजयी हसू उमटणारच होतं...
"पण..." अद्वैत पुढे बोलला.
आणि तो 'पण' ऐकताच माझं ते उमलणारं हसू तिथेच थिजलं.
"पण काय सर?" मी स्वतःचा संयम सांभाळत विचारलं.
अद्वैत पुढे झुकला. त्याने आयपॅडवर बोट फिरवून एक टेक्निकल शीट उघडली.
"तन्वी, हे संपूर्ण डिझाईन तुम्ही ॲपलच्या हाय-एंड आयफोनच्या स्क्रीन ॲस्पेक्ट रेशोला गृहीत धरून बनवलं आहे, बरोबर?"
मी थबकले. "हो, कारण प्रिमियम युझर्स प्रामुख्याने आयओएस वापरतात..."
"चुकीचा डेटा," अद्वैतने थेट माझा मुद्दा खोडून काढला. त्याचा आवाज धारदार झाला, "आपल्या ज्या क्लायंटसाठी आपण हे बनवतोय, त्यांचा ६५% इन्व्हेस्टर बेस हा आशियाई आणि युरोपियन मार्केटमधला आहे, जे सॅमसंग आणि गुगल पिक्सेलसारखे ॲन्ड्रॉइड डिव्हाइसेस वापरतात. तुम्ही जे हे जेस्चर-बेस्ड स्वाइप आणि बॉटम फ्लोटिंग ॲक्शन बटन दिलंय, ते जुन्या ॲन्ड्रॉइड ओएसच्या व्हर्जन्सवर भयानक लॅग (Lag) होणार."
मी घशातला आवंढा गिळला.
"आणि त्याहून मोठी गोष्ट..." अद्वैतने चष्मा नाकावरून किंचित वर केला, त्याचे डोळे माझ्यावर रोखले, "या डार्क नेव्ही बॅकग्राउंडवर तुम्ही जे ग्रे सब-टेक्स्ट वापरले आहेत, त्यांचा कलर कॉन्ट्रास्ट रेशो किती आहे? तुम्ही कलर-ब्लाइंड युझर्ससाठी डब्ल्यू३सी (W3C) च्या ॲक्सेसिबिलिटी गाईडलाईन्स टेस्ट केल्या आहेत का? व्हॉट इज द ॲक्सेसिबिलिटी स्कोअर ऑफ धीस स्क्रीन?"
माझ्या पायाखालची जमीन सरकल्यासारखी झाली.
ॲक्सेसिबिलिटी टेस्ट!
रात्रभर जागून, लेआउट आणि कॉर्पोरेट लुक आणण्याच्या नादात मी त्या तांत्रिक ॲक्सेसिबिलिटी ऑडिटची चाचणी करायची पूर्णपणे विसरून गेले होते.
"मी... मी ते आज दुपारच्या स्लॉटमध्ये रन करणार होते," मी स्वतःचा बचाव करत, आवाजातला थरथराट लपवत म्हणाले.
अद्वैतने खुर्ची मागे ढकलली. तो हळूच उभा राहिला.
"दुपारच्या स्लॉटमध्ये म्हणजे काय, तन्वी?" त्याचा आवाज आता शांत नव्हता, त्यात एक स्पष्ट संताप आणि जरब होती, "जेव्हा एखादा सिनियर डिझायनर प्रॉडक्ट हेडसमोर डिझाईन सादर करतो, तेव्हा ते 'डेव्हलपमेंट-रेडी' असायला हवं. फक्त वरून सुंदर आणि कॉर्पोरेट दिसणाऱ्या चित्रांना आम्ही प्रॉडक्ट डिझाईन म्हणत नाही. डिझाईन म्हणजे आर्ट नाही, डिझाईन म्हणजे सायन्स आणि इंजिनिअरिंग आहे. जर एखाद्या दृष्टीदोष असलेल्या माणसाला यातले आकडे वाचता आले नाहीत आणि त्याने चुकीचा ट्रेड एक्झिक्युट केला, तर त्याची जबाबदारी कोण घेणार? तुमची ती 'डिझाईन थिअरी' घेणार का?"
त्याच्या या शब्दांनी माझ्या आत्मसन्मानाला, माझ्या कष्टांना आणि रात्रभराच्या जागरणाला अक्षरशः पायदळी तुडवलं होतं.
माझा पारा क्षणात चढला. कालपासून दाबून ठेवलेला संताप आता मर्यादेबाहेर गेला होता.
"सर, तुम्ही प्रत्येक वेळी माणसाच्या कामात फक्त चुकाच शोधणार आहात का?" माझ्या तोंडून शब्द थेट तोफेच्या गोळ्यासारखे बाहेर पडले.
रोहनने दचकून डोळे मोठे केले. त्याने अद्वैतकडे आणि माझ्याकडे पाहिलं — त्याची तर बोलतीच बंद झाली होती.
अद्वैतचे डोळे किंचित बारीक झाले. त्याच्या चेहऱ्यावर रागाची एक लालसर छटा उमटली. "एक्सक्युज मी?"
"हो!" मी टेबलवर दोन्ही हात टेकवून पुढे झुकले. माझे डोळे रागाने पाणावले होते, पण मी अजिबात मागे हटले नाही, "मी एका रात्रीत हा संपूर्ण डॅशबोर्ड शून्यातून उभा केला. तुम्ही एकदाही यातल्या एका चांगल्या बदलाचं तोंडभरून कौतुक नाही केलंत. एक तांत्रिक त्रुटी पकडायची आणि संपूर्ण कामावर पाणी फेरायचं, ही कोणती कामाची पद्धत आहे? तुम्ही टीमला मार्गदर्शन करताय की फक्त स्वतःचा ईगो आणि बॉसगिरी दाखवताय?"
कॉन्फरन्स रूममधली हवा जणू गोठून गेली.
गेल्या पाच वर्षांत फिनिक्स टेकच्या कोणत्याही कर्मचाऱ्याने, अगदी बोर्ड डायरेक्टर्सनीसुद्धा अद्वैत सरदेसाईच्या तोंडावर असा जाब विचारण्याची हिंमत केली नव्हती.
अद्वैतचा चेहरा कमालीचा शांत झाला. आणि हा शांत चेहरा त्याच्या रागावलेल्या चेहऱ्यापेक्षा कितीतरी पटीने जास्त धोकादायक वाटत होता.
तो संथ पावलं टाकत माझ्या बाजूला आला.
टेबलाच्या कोपऱ्यावर दोन्ही हात टेकवून तो माझ्या अगदी जवळ झुकला. त्याचे ते काळेभोर, अंगारासारखे डोळे थेट माझ्या डोळ्यांत भिडले. त्याच्या अंगातून येणारा तोच ओळखीचा लेमनग्रासचा सुवास आता एका अनामिक तणावाने भारलेला होता.
"तन्वी देशमुख," त्याचा आवाज इतका हळू पण धारदार होता की माझ्या पाठीच्या कण्यातून सर्रकन काटा निघून गेला, "मी इथे कोणाला खूश करण्यासाठी किंवा शाबासकीची प्रमाणपत्रं वाटण्यासाठी बसलेलो नाही. हे फिनिक्स टेकचं कॉर्पोरेट हेडक्वॉर्टर आहे, तुमची कॉलेजची गॅलरी नाही. माझं काम या प्रॉडक्टला बाजारात नंबर वन बनवणं आहे, आणि त्यासाठी जर मला तुमच्या कामातल्या शंभर त्रुटी दाखवाव्या लागल्या, तर मी त्या दाखवणार."
तो सरळ उभा राहिला. त्याने आपली फाईल उचलली.
"आज संध्याकाळी बरोबर सात वाजेपर्यंत मला ॲक्सेसिबिलिटी स्कोअर ९५+ असलेला आणि जुन्या ॲन्ड्रॉइडवर टेस्ट केलेला कम्प्लायंट फ्लो हवा आहे. जर हे तुमच्या क्षमतेबाहेरचं असेल, तर मला स्पष्ट सांगा... मी एचआरला सांगून हे काम दुसऱ्या कोणा डिझायनरकडे ट्रान्सफर करतो."
एवढं बोलून, एका सेकंदाचाही विलंब न लावता, अद्वैत दरवाजा उघडून लांब पावलं टाकत निघून गेला.
दरवाजा त्याच्या मागे एका बारीक आवाजात बंद झाला.
मी तिथेच उभी राहिले. मुठी इतक्या घट्ट आवळल्या होत्या की नखं तळहातात रुतली होती. डोळ्यांतून अपमानाचे आणि संतापाचे दोन उष्ण अश्रू ओघळले, पण मी ते ताडकन हाताच्या मागच्या बाजूने पुसून काढले.
"तन्वी... रिलॅक्स," रोहन पुढे आला, त्याचा आवाज हळवा झाला होता, "तो फारच जास्त बोलला. पण तू मनाला नको लावून घेऊस. चल, आपण दोघे मिळून करूया हे."
"नाही रोहन," मी एका झटक्यात माझा लॅपटॉप बंद केला. माझा आवाज थरथरत होता, पण त्यात एक भयानक, अढळ निर्धार होता, "मी कोणाची मदत घेणार नाही. आणि मी हा प्रोजेक्ट सोडून पळ काढणाऱ्यातली तर अजिबात नाही. त्याला काय वाटतं, मला काम जमत नाही? आज संध्याकाळी सात वाजता मी त्याच्या टेबलावर असा रिपोर्ट नेऊन आपटेन की त्या खडूराक्षसाला आयुष्यभर माझे हे शब्द आठवतील!"
मी माझी बॅग उचलली आणि तणतण करत क्युबिकलकडे निघाले.
संघर्ष आता टोकाला पोहोचला होता. आज संध्याकाळी काहीतरी मोठं घडणार होतं — एकतर माझी जिद्द जिंकणार होती, किंवा अद्वैत सरदेसाईचा तो पोलादी अहंकार!
प्रकरण ४
डेडलाईन, वादळ आणि शांततेतला प्रवास
~ ☕ ~
दुपारचे तीन वाजून गेले होते.
माझ्या डेस्कवर कागदांचे चुरगळलेले बोळे, रफ वायरफ्रेम्स आणि पॅन्ट्रीतून आणलेले कॉफीचे दोन रिकामे कप एका कोपऱ्यात पडलेले होते. माझ्या लॅपटॉपचा कूलिंग फॅन इतक्या वेगाने फिरत होता की जणू तो आता हवेत उड्डाण घेईल. डोळे प्रचंड चुरचुरत होते, मानेची नस ठणकत होती, पण कीबोर्डवरची माझी बोटं मात्र एका क्षणासाठीही थांबत नव्हती.
‘जर हे तुमच्या क्षमतेबाहेरचं असेल, तर सांगा... मी प्रोजेक्ट दुसऱ्या डिझायनरकडे ट्रान्सफर करतो.’
अद्वैतचे ते बर्फासारखे गार आणि विषारी शब्द माझ्या डोक्यात एखाद्या हातोड्यासारखे आदळत होते. त्याने केवळ मला आव्हान दिलं नव्हतं, तर माझ्या आत्मसन्मानाला थेट नख लावलं होतं. मी देशमुख होते; जिद्दी, स्वाभिमानी आणि स्वतःच्या कामावर जीवापाड निष्ठा ठेवणारी. अशा चार कोरड्या धमक्यांना घाबरून माघार घेणं माझ्या रक्तातच नव्हतं.
दुपारी दीड वाजता रोहनने कॅन्टीनमधून माझ्यासाठी एक ग्रील्ड व्हेज सँडविच आणून टेबलावर ठेवलं होतं. "तन्वी, दोन घास खाऊन घे. सकाळी काही खाल्लं नाहीयेस तू. चेहऱ्यावरचा रंग पूर्ण उडालाय."
"मला भूक नाहीये रोहन," मी स्क्रीनवरून नजर न हटवता, फिग्मामध्ये कलर पॅलेट्स ॲडजस्ट करत म्हणाले होते.
"वेडी आहेस का तू? त्या सरदेसाईच्या नादाला लागून स्वतःचं आरोग्य कशाला खराब करतेस? तो माणूस नाही, रोबोट आहे! त्याच्या रक्तात आरबीसी-डब्ल्यूबीसीच्या जागी अल्गोरिदम्स वाहतात!"
"तो रोबोट असेल रोहन, पण मी माणूस आहे. आणि मी आज त्याला हेच दाखवून देणार आहे की माणसाच्या डोक्यातून येणारी जिद्द आणि क्रिएटिव्हिटी त्याच्या त्या निर्जीव लॉजिकपेक्षा कितीतरी पटीने सरस असते. प्लीज, माझं लक्ष विचलित नको करूस."
रोहनने एक हताश सुस्कारा सोडला आणि तो शांतपणे निघून गेला.
मी फिग्मामध्ये 'स्टार्क' (Stark) आणि 'कंट्रास्ट' हे ॲक्सेसिबिलिटी प्लग-इन्स चालवले. डार्क मोडमधील प्रत्येक घटकाचा हेक्स कोड (Hex Code) डब्ल्यू३सी (W3C) च्या 'AAA' स्टँडर्ड्सनुसार हाताने बदलला. जुन्या ॲन्ड्रॉइड ओएसच्या व्हर्जन्सवर जे स्वाइप जेस्चर्स लॅग होत होते, त्याऐवजी मी एक अतिशय सोपं, हायब्रिड टॅप-अँड-होल्ड नेव्हिगेशन सिस्टीम तयार केली. स्क्रीन रीडर वापरणाऱ्या दृष्टिहीन युझर्ससाठी प्रत्येक बटनाला योग्य एरिया-लेबल्स (ARIA labels) जोडली.
संध्याकाळचे साडेसहा वाजले.
ऑफिसच्या मजल्यावर हळूहळू शांतता पसरू लागली होती. मी फायनल ऑडिट टूल रन केलं.
प्रोग्रेस बार ९०%... ९५%... आणि शेवटी हिरव्या रंगात निकाल झळकला: ॲक्सेसिबिलिटी स्कोअर: ९८% (AAA कम्प्लायंट) ॲन्ड्रॉइड ओएस ९+ लेटन्सी टेस्ट: पास्ड (शून्य लॅग)
मी खुर्चीला रेलून बसले आणि एक दीर्घ, खोल श्वास सोडला. अंगातला सगळा ताण एका क्षणात विरघळल्यासारखा वाटला. माझ्या ओठांवर एक थकलेला पण विजयी, अभिमानास्पद हसू उमटलं.
घड्याळात पावणेसात वाजले होते. मी फायनल प्रोटोटाईपची लिंक, ॲक्सेसिबिलिटी ऑडिटचा पीडीएफ रिपोर्ट आणि कम्प्लायन्स शीट एकत्र केली. मेलच्या ‘टू’ मध्ये अद्वैतचा ईमेल आयडी टाकला आणि सब्जेक्ट लिहिला — ‘Re: B2B Wealth Management App – Final Android & Accessibility Flow’.
मेलच्या शेवटी मी अत्यंत तोलून-मापून एक ओळ लिहिली: ‘All Android latency issues and contrast ratios are fully optimized with an overall accessibility score of 98%. The prototype is now ready for production. Hope this meets your corporate standards, Mr. Sardesai.’
सेंडचं बटन दाबताना जो एक मानसिक आनंद मिळाला, तो अवर्णनीय होता.
मी लॅपटॉप बंद केला आणि काचेच्या मोठ्या खिडकीबाहेर नजर टाकली. बाहेरचं दृश्य पाहून माझे डोळे विस्फारले.
दुपारपर्यंत जे ऊन तापत होतं, तिथे आता काळ्याकुट्ट, दाट ढगांची चादर पसरली होती. पुण्यातल्या पावसाचा काही नेम नसतो, पण आज आभाळाचं रूप काहीतरी वेगळंच सांगत होतं. आकाशात विजेचा एक प्रचंड लखलखाट झाला, पाठोपाठ कानठळ्या बसवणारा गडगडाट झाला आणि पुढच्याच क्षणी आभाळ फाटल्यासारखा मुसळधार पाऊस कोसळू लागला. हिंजवडीच्या त्या काचेच्या इमारतींवर पाण्याचे जाड थेंब बंदुकीच्या गोळ्यांसारखे आदळत होते.
पावसाचा जोर बघून फ्लोअरवरचे उरलेसुरले लोकही पटापट लॅपटॉप बॅगा भरून लिफ्टच्या दिशेने पळत होते.
"तन्वी, चल लवकर! खाली पाणी भरायला लागलंय, कॅब मिळणं अवघड होईल," रोहनने जात असताना घाईघाईने आवाज दिला.
"हो, आलेच मी दोन मिनिटांत," मी टेबलवरची कागदपत्रं सावरत म्हणाले.
मी माझी बॅग भरली, गळ्यातलं आयडी कार्ड काढलं आणि लिफ्टने तळमजल्यावर आले.
लॉबीच्या मुख्य काचेच्या दरवाजातून बाहेर पाऊल ठेवताच पावसाच्या थंड तुषारांनी माझा चेहरा भिजवून टाकला. बाहेर हिंजवडीच्या रस्त्यांची अक्षरशः दैना उडाली होती. रस्त्यांवर कंबरेइतके पाणी साचले होते. गाड्यांच्या चाकांपर्यंत पाणी पोहोचल्यामुळे वाहतूक ठप्प झाली होती. गार वारा इतक्या वेगाने वाहत होता की झाडं जमिनीला टेकल्यासारखी डोलत होती.
मी लगेच फोन काढला आणि कॅब बुक करायला ॲप उघडलं.
'नो कॅब्स अव्हेलेबल.'
मी दुसरं ॲप ट्राय केलं. 'सर्चिंग फॉर ड्राईव्हर्स...' चा चक्रव्यूह सलग दहा मिनिटे फिरत राहिला आणि शेवटी स्क्रीनवर आलं — 'राईड कॅन्सल्ड बाय ड्राईव्हर.'
तिसऱ्या ॲपवर भाडं नेहमीपेक्षा चारपट दाखवत होतं, आणि तरीही जवळपास कोणतीच गाडी उपलब्ध नव्हती. ऑटोवाले तर थांबायलाच तयार नव्हते.
रात्रीचे पावणेआठ झाले.
थंडीमुळे माझे हात गारठले होते. अंगावर फक्त एक पातळ ऑलिव्ह-ग्रीन शर्ट होता. मी थरथरत्या हाताने आईला फोन लावला.
"तन्वी! अगं कुठे आहेस तू?" फोन उचलताच आईचा घाबरलेला आवाज आला, "टीव्हीवर बातम्या सुरू आहेत. चांदणी चौक आणि बाणेरचा अंडरपास पूर्ण पाण्याखाली गेलाय. गाड्या वाहून जातायत म्हणे! तू कुठे अडकली नाहीस ना?"
"आई, मी ऑफिसच्या खालीच लॉबीत आहे," मी स्वतःचा आवाज स्थिर ठेवण्याचा प्रयत्न केला, "कॅब मिळत नाहीये अजून."
"अगं बाई! मग बाहेर पडू नकोस अजिबात. ऑफिसच्या आतच थांब. पाणी ओसरल्याशिवाय निघू नकोस," आई म्हणाली.
"हो आई, तू काळजी नको करूस. मी बघते काहीतरी," मी फोन ठेवला.
रात्रीचे आठ वाजले. ऑफिसच्या पोर्चमध्ये उभी असलेली इतर माणसंही आपापल्या ओळखीच्या लोकांच्या गाड्यांमध्ये बसून कशीबशी निघून गेली होती. त्या भव्य, वादळी रात्री आता संपूर्ण बेसमेंट आणि लॉबीच्या पोर्चमध्ये फक्त मी आणि गेटवरचा एक वयस्कर सिक्युरिटी गार्ड उरलो होतो.
सकाळी काही न खाल्ल्यामुळे पोटात प्रचंड खड्डा पडला होता. डोकं ठणकत होतं आणि थंडीने अंगात कापरे भरले होते. मी एका सिमेंटच्या पिलरला टेकून हताशपणे उभी राहिले. डोळ्यांच्या कडा नकळत ओलावल्या.
कशाला हवी होती ही पुण्यातली नोकरी? कशाला हट्टीपणा करून मी इथे थांबले?
तेवढ्यात बेसमेंटच्या अंधाऱ्या रॅम्पवरून एका गाडीचे पांढरे, प्रखर हेडलाईट्स चमकले.
पाण्याचे फवारे उडवत एक काळ्या रंगाची होंडा सिटी हळूच पोर्चमध्ये आली आणि माझ्या अगदी समोर येऊन थांबली. वायपर्स काचेवरचं पाणी वेगाने बाजूला सारत होते. गाडीची डाव्या बाजूची काच हळूच खाली झाली.
ड्रायव्हर सीटवर अद्वैत सरदेसाई बसला होता.
त्याने ऑफिसचा तो फॉर्मल शर्ट बदलून एक साधा गडद राखाडी रंगाचा हुडी घातला होता. चष्मा नाकावर तसाच होता.
"तन्वी?" त्याने मला पाहिलं. त्याच्या चेहऱ्यावर क्षणभरासाठी आश्चर्याचे भाव उमटले, पण आवाज तोच नेहमीचा शांत होता. "तुम्ही अजून इथेच उभा आहात?"
मी सरळ उभी राहिले. अंगातलं कापरं लपवत, मान ताठ ठेवून मी उत्तर दिलं, "कॅब शोधतेय."
"या पावसात पुढचे तीन तास बाणेरवरून एकही गाडी इकडे येणार नाही. अंडरपास ब्लॉक झालाय," अद्वैतने घड्याळात पाहत म्हटलं.
"काही हरकत नाही. मी मॅनेज करेन. पाणी ओसरेल तेव्हा जाईन," माझा स्वाभिमान पुन्हा एकदा आडवा आला. सकाळी ज्या माणसाने माझा अपमान केला होता, त्याच्यासमोर लाचार होणं मला मरणप्राय वाटत होतं.
अद्वैतने एक तीव्र, खोल श्वास घेतला.
त्याने गाडी न्यूट्रलवर टाकली, हॅन्डब्रेक खेचला आणि एका क्षणात गाडीचा दरवाजा उघडून तो पावसात बाहेर आला. त्याच्या हातात एक मोठी काळी छत्री होती. त्याने ती छत्री उघडली आणि दोन लांब पावलं टाकत तो थेट माझ्या समोर येऊन उभा राहिला.
तो इतक्या जवळ आला की बाहेरच्या वादळाचा गारवा एका सेकंदात मागे पडल्यासारखा वाटला. त्याच्या हुडीतून तोच परिचित, वॉर्म लेमनग्रास आणि सिडारवूडचा मंद सुगंध हवेत दरवळत होता.
"तन्वी, हा ऑफिसचा कॉन्फरन्स रूम नाहीये जिथे तुम्ही माझ्याशी युक्तिवाद करू शकता," अद्वैत अतिशय संथ, पण अधिकारवाणीने म्हणाला. त्याचे डोळे थेट माझ्या डोळ्यांत भिडले होते. "बाहेर वादळ सुटलंय. रात्रीचे सव्वाआठ वाजलेत. इथे एकटी मुलगी अशा पावसात उभी आहे हे पाहून मी निघून जाऊ शकत नाही. मला तुमचा ईगो सांभाळण्यात अजिबात रस नाहीये, पण माझ्या टीममधल्या एका सहकाऱ्याची सुरक्षितता ही माझी जबाबदारी आहे. मुकाट्याने गाडीत बसा."
त्याच्या आवाजात असा काही पोलादी दरारा आणि त्याच वेळी एक अनामिक अधिकार होता की माझ्या तोंडून एकही शब्द फुटला नाही.
त्याने छत्री माझ्या डोक्यावर धरली. आम्ही दोघे धावत गाडीत बसलो. त्याने दरवाजा लावला आणि बाहेरच्या मुसळधार वादळाचा कर्कश आवाज एका क्षणात बंद झाला.
गाडीच्या आत एक कमालीची शांतता होती. एसी अत्यंत मंद गतीने सुरू होता, आणि डॅशबोर्डवरच्या म्युझिक सिस्टीमवर अगदी बारीक आवाजात पंडित हरिप्रसाद चौरसियांची बासरी वाजत होती.
अद्वैतने गाडी रिव्हर्स घेतली आणि मेन गेटच्या दिशेने वळवली.
"कुठे सोडायचं तुम्हाला?" त्याने समोरच्या रस्त्याकडे पाहत विचारलं.
"कोथरूड," मी खिडकीच्या काचेकडे पाहत हळूच म्हणाले.
अद्वैतने मान वळवून एक सेकंद माझ्याकडे पाहिलं, "कोथरूड? मग हिंजवडीत नोकरी कशाला स्वीकारलीत? रोज प्रवासात तीन तास वाया जातात तुमचे."
"मला या कंपनीत काम करायचं होतं. डिझायनिंग हे माझं पॅशन आहे... अंतराचा विचार करून मी माझी स्वप्नं सोडत नाही," मी किंचित तिरकस स्वरात उत्तर दिलं.
अद्वैतच्या ओठांच्या कोपऱ्यात एक अतिशय सूक्ष्म, न लपणारी स्माईल चमकून गेली.
गाडी हायवेच्या दिशेने निघाली. रस्त्यावर पाण्याची डबकी साचली होती. अद्वैत अत्यंत कौशल्याने आणि शांतपणे गाडी चालवत होता. सिग्नलवर गाडी थांबली तेव्हा त्याने स्टिअरिंग व्हीलवर बोटं टेकवली.
"मेल पाहिला मी तुमचा," तो म्हणाला.
माझी छाती पुन्हा एकदा वेगाने धडधडू लागली. सकाळी झालेला वाद डोळ्यांसमोर तरळला.
"आणि?" मी कोरडेपणाने विचारलं, "काही त्रुटी निघाल्या का पुन्हा?"
अद्वैतने मान वळवली. त्याचे काळेभोर, तीक्ष्ण डोळे चष्म्याच्या मागून थेट माझ्या चेहऱ्यावर स्थिरावले.
"९८% स्कोअर... दॅट्स फिनॉमिनल," अद्वैतचा आवाज कमालीचा शांत आणि प्रामाणिक होता, "आणि त्या ॲन्ड्रॉइडच्या नव्या टॅप-अँड-होल्ड नेव्हिगेशन सिस्टीमची कल्पना... ती खरोखरच अप्रतिम आहे. मी विचारही केला नव्हता की तुम्ही इतक्या कमी वेळात त्या लेव्हलचा कम्प्लायन्स अचीव्ह कराल. इट्स अ ब्रिलियंट पीस ऑफ वर्क, तन्वी. गुड जॉब."
त्याचे ते साधे शब्द — 'ब्रिलियंट पीस ऑफ वर्क... गुड जॉब.'
माझ्या अंगावर सर्रकन काटा आला.
सकाळपासून ज्या माणसाने मला अक्षरशः मानसिक तणावाच्या टोकावर नेऊन ठेवलं होतं, ज्याच्या एका एका टोमण्याने माझं रक्त उसळत होतं, तोच माणूस आता एका बंद गाडीत, इतक्या सहजतेने आणि मनापासून माझं कौतुक करत होता?
मी अवाक होऊन त्याच्याकडे पाहत राहिले.
"तुम्ही... तुम्ही खरंच कौतुक करताय की हा पुन्हा मला खूश करण्याचा काही कॉर्पोरेट मार्ग आहे?" माझ्या तोंडून अनावधानाने बाहेर पडलं.
अद्वैतने पहिल्यांदा गाडी चालवताना मान वळवून थेट माझ्या डोळ्यांत पाहिलं. त्याच्या ओठांवर एक खरोखरचं, प्रामाणिक हसू होतं — एक असं हसू, ज्याने त्याच्या चेहऱ्यावरचे सगळे कडक भाव क्षणात वितळवून टाकले होते.
"मी खोटं कौतुक कधीच करत नाही, तन्वी. चूक असेल तर मी तोंडावर बोलतो, आणि चांगलं काम असेल तर त्याची पोचपावतीही देतो. तुम्ही फक्त क्रिएटिव्ह नाही आहात, तर तुम्ही प्रचंड जिद्दी आहात. हे आज सिद्ध झालं."
त्याच्या त्या शब्दांनी माझ्या मनात कुठेतरी एक अनामिक, खोल हलचल निर्माण केली.
बाहेर मुसळधार पाऊस कोसळत होता, काचेवर पाण्याचे ओघळ वाहत होते. आणि त्या गाडीतल्या शांततेत, दोन परस्परविरोधी जगातील संघर्षाची धार हळूहळू वितळायला सुरुवात झाली होती!
प्रकरण ५
मुखवट्यामागचा माणूस
~ ☕ ~
पावसाचा जोर अजूनही कमी होण्याचं नाव घेत नव्हता.
बाहेर चांदणी चौकाकडे जाणारा रस्ता अक्षरशः पाण्याखाली गेला होता. गाड्यांचे लाल टेल-लाईट्स अंधाऱ्या पाण्यात थरथरत्या लाटांसारखे उमटत होते. एकापाठोपाठ एक गाड्या थांबल्यामुळे महामार्गावर मुंगीच्या पावलांनी ट्रॅफिक सरकत होता. वायपर्सचा एकसंध ‘फर्र-फर्र’ असा आवाज आणि म्युझिक सिस्टीमवर मंद लयीत वाजणारी बासरी... याव्यतिरिक्त गाडीत कमालीची शांतता पसरली होती.
मी खिडकीच्या काचेवर कपाळ टेकवून बाहेर पाहत होते. पण खरं सांगू तर माझं लक्ष बाहेरच्या मुसळधार पावसात नव्हतंच; माझं संपूर्ण अवधान माझ्या डाव्या बाजूला बसलेल्या माणसावर खिळलं होतं.
स्टिअरिंग व्हीलवर अद्वैतचे लांबसडक, अत्यंत स्थिर हात होते. मनगटावरचं ॲपल वॉच अंधारात मंद उजेड फेकत होतं. त्याचा राखाडी हुडी त्याच्या अंगावर एकदम सैल आणि कम्फर्टेबल दिसत होता. डोळ्यांवर चष्मा, चेहऱ्यावर तोच शांत, अनाकलनीय भाव.
हाच तो अद्वैत सरदेसाई? मी मनातल्या मनात विचार करत होते.
ऑफिसच्या आठव्या मजल्यावर जो माणूस स्वतःभोवती एका पोलादी किल्ल्यासारखी भिंत बांधून वावरतो, ज्याच्या एका कटाक्षाने सिनियर डेव्हलपर्सचे हात थरथरतात, तोच माणूस आत्ता माझ्या एका डिझाईनचं कौतुक करून इतक्या शांतपणे गाडी चालवत होता?
तेवढ्यात एका क्षणात माझी ती विचारशृंखला खंडित झाली.
माझ्या पोटातून एक अतिशय स्पष्ट, भुकेचा ‘गुडगुड’ असा आवाज आला!
मी लाजेने अक्षरशः चूर झाले. चटकन दोन्ही हातांनी पोट दाबून धरलं आणि खिडकीबाहेर नजर फिरवली. कानांचे शेंडे लाजेने लाल झाले होते. सकाळचे ते आईने दिलेले पोहे आठवून मला रडू यायचं बाकी राहिलं होतं. दिवसभरात पोटात चहाचा एक थेंब आणि कॉफीचे दोन कडू घोट सोडले तर अन्नाचा एक कणही गेला नव्हता.
अद्वैतने स्टिअरिंगवरून नजर न हटवताच अत्यंत संथ स्वरात विचारलं, "दुपारी लंच केला नाही का तुम्ही?"
"अं... नाही... म्हणजे वेळच मिळाला नाही," मी खिडकीच्या धुक्याने भरलेल्या काचेवर बोटाने अदृश्य रेषा ओढत, अपराधी स्वरात म्हणाले.
अद्वैतने यावर लगेच काहीच उत्तर दिलं नाही. पुढच्या १०० मीटरवर, रस्त्याच्या डाव्या बाजूला एका मोठ्या वडाच्या झाडाखाली एक जुनी, कौलारू टपरी उघडी दिसली. पावसापासून वाचण्यासाठी वर ताडपत्री बांधलेली होती आणि त्या पिवळ्या बल्बच्या उजेडात वाफाळलेल्या चहाची शेगडी पेटलेली दिसत होती.
अद्वैतने एका झटक्यात गाडी डाव्या बाजूला घेतली आणि टपरीसमोर लावून हॅन्डब्रेक खेचला.
"आपण इथे का थांबलोय?" मी चमकून विचारलं.
"दोन मिनिटं. मला कडक चहाची गरज आहे. तुम्ही गाडीतच बसा," अद्वैतने सीटबेल्ट काढला.
"अरे पण बाहेर पाऊस..."
माझं वाक्य पूर्ण व्हायच्या आतच त्याने छत्री उघडली आणि तो गाडीबाहेर पडला.
मी गाडीच्या काचेतून पाहत राहिले. तो लांब पावलं टाकत त्या छोट्या टपरीपाशी गेला. टपरीवाल्या म्हाताऱ्या आजोबांशी त्याने काहीतरी बोलून दोन मिनिटं वाट पाहिली. शेगडीवरून वाफा निघत होत्या आणि तो तिथे शांतपणे उभा राहून आजोबांच्या हातातील चहा गाळण्याची पद्धत पाहत होता.
पाचच मिनिटांत तो परत आला. गाडीचा दरवाजा उघडून आत बसताच त्याच्या हुडीवरून पाण्याचे काही थेंब उडाले. त्याच्या एका हातात दोन जाड कागदी कपांमध्ये वाफाळणारा कटिंग चहा होता आणि दुसऱ्या हातात एका तपकिरी कागदी पिशवीत गुंडाळलेले दोन ताजे, लुसलुशीत आणि गरमागरम बन-मस्का!
त्याने ती कागदी पिशवी आणि चहाचा एक कप थेट माझ्या मांडीवर ठेवला.
"अरे... पण मी काही मागितलं नव्हतं सर," मी संकोचून, कपाकडे पाहत म्हणाले.
"तुम्ही तोंडाने मागितलं नाही म्हणून पोटातली भूक नाहीशी होत नाही, तन्वी," अद्वैतने स्वतःच्या कपाचा एक घोट घेतला. त्याचा आवाज नेहमीसारखाच कोरडा पण आतून मऊ होता, "आणि माझ्या गाडीत उपाशी बसून कोणी डिहायड्रेशनने चक्कर येऊन पडलेलं मला मुळीच चालणार नाही. संपवा ते सगळं. मुकाट्याने."
तोच तो त्याचा परिचित, हुकूमशाही सूर!
पण आज... आज त्या सुरात तो कालचा कडवटपणा किंवा बॉसगिरी कुठेच जाणवत नव्हती. तिथे एक अतिशय व्यावहारिक, कोरडी पण अत्यंत खरी काळजी दडलेली होती.
मी कागदी पिशवी उघडली. ताज्या, मऊ पावावर मस्का इतका भरपूर लावला होता की तो वितळून गरम पावात शोषला गेला होता. मी पहिला घास तोंडात टाकला आणि माझ्या डोळ्यांत नकळत पाणी आलं. त्या रात्री, त्या गारठ्यात, त्या एका घासाने मला अमृतासारखं सुख दिलं.
त्यानंतर मी आल्याचा आणि वेलचीचा तो कडक चहा ओठांना लावला. गोड, वाफाळलेला चहा घशाखाली उतरताच अंगातला तो सगळा थकवा, तो ताण कुठल्या कुठे पळून गेला.
"थँक्यू सो मच," मी चहाचा कप दोन्ही हातांत धरून, मनापासून म्हणाले.
अद्वैतने फक्त एक हलकी मान डोलावली.
गाडी पुन्हा हळूहळू रस्त्यावरून धावू लागली. आता वातावरणातली ती ताणलेली तार पूर्णपणे सैल झाली होती. मी चहाचे घोट घेत थोडी हिंमत गोळा केली.
"सर... एक विचारू?"
"हं," त्याने ट्रॅफिककडे पाहत हुंकार भरला.
"तुम्ही ऑफिसमध्ये इतके... म्हणजे, इतके क्रूर का वागता? अगदी पहिल्याच दिवशी कोणावरही दया-माया न दाखवता थेट अपमानास्पद बोलणं गरजेचं असतं का?"
माझा हा थेट प्रश्न ऐकून अद्वैतच्या हाताची स्टिअरिंगवरची पकड किंचित घट्ट झाली. त्याने गिअर बदलला. पुढचे काही सेकंद तो काहीच बोलला नाही, फक्त बाहेरच्या पावसाकडे पाहत राहिला.
मला वाटलं तो आता चिडेल आणि गाडी थांबवून मला खाली उतरायला सांगेल.
पण तसं काहीच झालं नाही.
"तन्वी, कॉर्पोरेट जगतात जर तुम्ही दयाळू किंवा मऊ पडलात, तर लोक तुमचा गैरफायदा घ्यायला एका सेकंदाचाही विचार करत नाहीत," त्याचा आवाज कमालीचा शांत, पण अत्यंत खोल झाला होता. "मी जेव्हा पाच वर्षांपूर्वी एका मोठ्या मल्टिनॅशनल कंपनीत ज्युनिअर प्रॉडक्ट डिझायनर म्हणून काम करत होतो, तेव्हा मी अगदी तुमच्यासारखाच होतो. प्रत्येकाशी हसून बोलणारा, सगळ्यांना मदत करणारा, कोणावरही डोळे झाकून विश्वास ठेवणारा."
मी चहाचा कप ओठांशी धरून, श्वास रोखून त्याच्याकडे पाहत राहिले.
"माझ्या एका अत्यंत जवळच्या सहकाऱ्याने—ज्याला मी माझा भाऊ मानायचो—माझ्या तीन महिन्यांच्या एका क्रांतिकारी अल्गोरिदमचं संपूर्ण काम माझ्या नकळत स्वतःच्या नावावर पेटंट करून घेतलं," अद्वैतच्या जबड्याची हाडं ताठरली, "आणि जेव्हा मी मॅनेजमेंटकडे दाद मागायला गेलो, तेव्हा माझ्याकडे 'डॉक्युमेंटेड प्रूफ्स' नव्हते, कारण मी नात्यांवर विश्वास ठेवला होता, लॉजिकवर नाही. मला त्या प्रोजेक्टमधून तर हाकललंच, पण एका खोट्या आरोपाखाली डिमोशनही दिलं."
त्याच्या या एका वाक्याने माझ्या अंगावर सर्रकन काटा आला.
"त्या रात्री मी स्वतःला एक वचन दिलं होतं," अद्वैत पुढे म्हणाला, "कामाच्या ठिकाणी फक्त डेटा, रिझल्ट्स आणि शिस्त. तिथे भावनांना शून्य किंमत असते. जर मी मऊ वागलो, तर माझ्या टीममधला कोणताही माणूस उद्या अशाच एखाद्या संकटात सापडू शकतो. त्यामुळे मी समोरच्याला आधी त्याच्या सर्वात वाईट परिस्थितीसाठी तयार करतो. लोकांना मी खडूस वाटतो, अरोगंट वाटतो... पण जोपर्यंत माझं प्रॉडक्ट आणि माझी टीम सेफ आहे, तोपर्यंत मला लोकांच्या मतांशी काहीही देणंघेणं नसतं."
मी स्तब्ध होऊन त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहत राहिले.
ज्या माणसाला मी कालपासून 'खडूराक्षस' समजत होते, ज्याच्याबद्दल रोहनने मला 'भावना नसलेला रोबोट' म्हणून सांगितलं होतं... तो माणूस खरं तर आतून किती खोलवर जखमी झालेला होता! लोकांच्या स्वार्थी वृत्तीने आणि विश्वासघाताने त्याला स्वतःभोवती ही पोलादी भिंत बांधायला भाग पाडलं होतं. तो दगड नव्हता; तो फक्त पुन्हा कधी तुटू नये म्हणून स्वतःला दगडाच्या आवरणात बंद करून बसला होता.
"पण अद्वैत सर..." मी अत्यंत हळूवार स्वरात म्हणाले, "प्रत्येक माणूस तसा नसतो. जगावरचा विश्वास पूर्णपणे उडून गेला, तर मग जगण्यातली मजाच संपून जाईल ना?"
अद्वैतने गाडी एका लाल सिग्नलवर थांबवली. त्याने मान वळवली.
त्याचे ते काळेभोर डोळे चष्म्याच्या मागून थेट माझ्या डोळ्यांत शिरले. त्या डोळ्यांत एक अनामिक, खोल वेदना आणि त्याच वेळी एक विचित्र शोधक भाव होता.
"कदाचित प्रत्येक माणूस तसा नसेलही तन्वी," तो अतिशय शांतपणे म्हणाला, "पण पुन्हा कोणावर तरी विश्वास ठेवणं... ही फार मोठी रिस्क असते. आणि मी रिस्क फक्त कोडिंगमध्ये घेतो, आयुष्यात नाही."
त्याच्या या उत्तराने माझ्या मनात एक अशी हुरहूर लावून दिली, जी मी शब्दांत मांडू शकत नव्हते.
रात्रीच्या साडेनऊच्या सुमारास गाडी कोथरूडच्या मयूर कॉलनीतील माझ्या इमारतीसमोर येऊन थांबली. पाऊस आता पूर्णपणे थांबला होता, झाडांच्या पानांवरून पाण्याचे थेंब जमिनीवर ठिबकत होते.
"सो... थँक्यू सो मच. लिफ्टसाठी, चहासाठी आणि... मला समजून घेतल्याबद्दलसुद्धा," मी सीटबेल्ट काढत म्हणाले.
"इट्स ओके. उद्या सकाळी अकरा वाजता फायनल क्लायंट वॉक-थ्रू आहे. वेळेवर या," तो पुन्हा त्याच्या त्या ठोकळेबाज, व्यावसायिक मोडमध्ये आला.
मी हसले, "हो सर. ९८% स्कोअर घेऊन मी तयार असेन."
मी गाडीचा दरवाजा उघडून खाली उतरले. काळ्या होंडा सिटीचे लाल दिवे अंधारात दिसेनासे होईपर्यंत मी तिथेच उभी राहिले.
त्या रात्री मला झोप लागलीच नाही. छताकडे बघताना डोळ्यांसमोर फक्त अद्वैतचा तो हुडीतला, डोळ्यांत वेदना घेऊन शांतपणे बोलणारा चेहरा फिरत होता.
पुढचे दोन दिवस ऑफिसमध्ये अत्यंत धावपळीचे गेले.
क्लायंट प्रेझेंटेशन तुफान यशस्वी ठरलं होतं. न्यूयॉर्कच्या बोर्डाने तन्वीच्या नव्या डिझाईनचं अक्षरशः तोंडभरून कौतुक केलं होतं. अद्वैतने मिटिंगमध्ये प्रेझेंटेशनच्या वेळी डिझाईनचं संपूर्ण क्रेडिट तन्वीला दिलं. ऑफिसमधल्या सगळ्यांनाच धक्का बसला होता, पण अद्वैतच्या चेहऱ्यावर तोच निर्विकार, शिस्तबद्ध भाव कायम होता.
तिसऱ्या दिवशी, म्हणजेच गुरुवारी सकाळी मला ऑफिसमध्ये एका महत्त्वाच्या क्लाउड मायग्रेशनच्या कामासाठी अर्धा तास आधी पोहोचायचं होतं.
सकाळचे नऊ वाजत आले होते. कोथरूडवरून बाणेरच्या रस्त्याला जाताना पाषाणच्या टेकडीजवळ ट्रॅफिक नेहमीपेक्षा बराच मोकळा होता. माझी कॅब पाषाण-सूस लिंक रोडच्या सिग्नलवर उभी होती.
मी सहज खिडकीबाहेर पाहत होते. रस्त्याच्या कडेला झाडांची एक दाट रांग होती आणि बाजूलाच पावसाचं पाणी वाहून जाणारा एक छोटा नाला होता. तिथे एका मोठ्या पिंपळाच्या झाडाखाली एक काळी होंडा सिटी पार्क केलेली दिसली.
गाडीचा नंबर माझ्या डोळ्यांत क्षणात चमकला — MH 12 XX 4004.
अरे! ही तर अद्वैतचीच गाडी!
मी निरखून पाहिलं. सकाळी नऊ वाजता, ऑफिसच्या अगदी पीक अवर्समध्ये हा माणूस इथे गाडी लावून काय करतोय?
माझं कुतूहल मला एका क्षणासाठीही शांत बसू देईना. मी पटकन पर्समधून पैसे काढले, "भैय्या, मी इथेच उतरते. गाडी साईडला लावा."
"मॅडम, ऑफिस अजून दोन किलोमीटर पुढे आहे," ड्रायव्हर म्हणाला.
"काही हरकत नाही, मला थोडं काम आहे इथे," मी कॅबमधून उतरले आणि हळूच पावलं टाकत त्या पिंपळाच्या झाडांच्या दिशेने निघाले.
झाडांच्या पलीकडून एका लहान मुलाच्या हसण्याचा आणि सोबतच एका कुत्र्याच्या पिल्लाचा बारीक 'कुं-कुं' असा आवाज येत होता. मी अत्यंत सावधपणे, झाडांच्या फांद्यांचा आडोसा घेत पुढे वाकून पाहिलं...
आणि पुढच्याच सेकंदाला माझ्या पायाखालची जमीन अक्षरशः सरकली!
माझे डोळे आश्चर्याने इतके विस्फारले की मला माझा श्वास रोखावा लागला. मी जे काही पाहत होते, त्यावर माझा स्वतःच्या डोळ्यांवर, स्वतःच्या मेंदूवर काडीमात्र विश्वास बसत नव्हता!
फिनिक्स टेकचा तो पोलादी, जगाला आपल्या तालावर नाचवणारा प्रॉडक्ट हेड — अद्वैत सरदेसाई...
तो चक्क जमिनीवर, मातीत दोन्ही पाय दुमडून मांडी घालून बसला होता!
त्याच्या महागड्या पांढऱ्या लिनन शर्टच्या बाह्या कोपरापर्यंत दुमडलेल्या होत्या. त्याच्या फॉर्मल काळ्या पँटच्या गुडघ्याला ओली माती लागली होती. आणि त्याच्या मांडीवर... एक छोटं, पांढऱ्या आणि तपकिरी रंगाचं, थरथर कापणारे stray puppy (भटक्या कुत्र्याचं पिल्लू) बसलेलं होतं.
त्या पिल्लाच्या मागच्या पायाला कसलीतरी जखम झाली होती, बहुधा एखाद्या वाहनाची धडक बसली असावी.
अद्वैतच्या हातात एक कापसाचा बोळा आणि अँटीसेप्टिक मलमाची ट्यूब होती. तो अत्यंत हळुवारपणे, स्वतःच्या ओठांनी त्या जखमेवर फुंकर घालत, त्या पिल्लाच्या पायाला मलम लावत होता. ते पिल्लू जेव्हा वेदनेने विव्हळायचं, तेव्हा अद्वैतच्या कपाळावर अक्षरशः स्वतःला लागल्यासारख्या आठी पडायची!
"शांत... शांत बाळ, काही नाही झालंय. बस, संपलं... आता नाही दुखणार," अद्वैतचा आवाज हवेत तरंगत माझ्या कानांवर पडला.
तो आवाज इतका मऊ, इतका वात्सल्याने ओथंबलेला आणि गोड होता की जणू तो एखाद्या निष्पाप बाळाला थोपटत होता!
त्याच्या शेजारीच रस्त्यावर फुगे आणि खेळणी विकणाऱ्या एका अत्यंत गरीब कुटुंबातली दोन लहान मुलं—एक सहा वर्षांचा मुलगा आणि चार वर्षांची मुलगी—उघड्या अंगाने उभी होती.
"अण्णा, तो पळेल ना रे आता?" त्या छोट्या मुलाने मोठ्या आशेने विचारलं.
अद्वैतने मान वर केली.
आणि त्या क्षणी मी त्याच्या चेहऱ्यावर जे भाव पाहिले, ते पाहून माझ्या काळजाचा ठोका चुकला!
त्याच्या चेहऱ्यावर त्या ऑफिसमधल्या खडूराक्षसाचा एकही लवलेश उरला नव्हता. त्याचे डोळे इतके निरागस, इतके हळवे आणि मायेने भरलेले होते की सकाळच्या त्या कोवळ्या, सोनेरी उन्हात तो जणू एखादा देवदूत वाटत होता!
"हो रे चंदू, पळेल तो," अद्वैतने त्या लहान मुलाच्या गालावर प्रेमाने हळूच चिमटा काढला, "मी पट्टी बांधलीये ना? आता तो दोन दिवसांत तुझ्यामागे पळायला लागेल. हे घे..."
अद्वैतने आपल्या लॅपटॉप बॅगेच्या पुढच्या कप्प्यातून पार्ले-जी बिस्किटांचे दोन मोठे पुडे काढले. एक पुडा त्याने त्या चिमुकल्या मुलांच्या हातात दिला आणि दुसरा पुडा स्वतःच्या हाताने फोडून, बिस्किटांचे बारीक तुकडे करून त्या पिल्लासमोर प्रेमाने ठेवले. त्या पिल्लाने आनंदाने अद्वैतच्या बोटांना चाटायला सुरुवात केली.
आणि त्या क्षणी... अद्वैत सरदेसाई खळखळून हसला!
त्याचं ते खळखळून हसणं...
त्या हसण्यात एक असा जिवंतपणा, एक असा गोडवा होता की तो पाहून माझ्या काळजात एका क्षणात हजारो फुलपाखरांनी पंख फडफडवले. माझा हात छातीवर गेला. माझ्या तोंडातून एक अवाक्षरही निघत नव्हतं.
हाच तो माणूस? हाच तो अद्वैत?
त्याच्या या अफाट, अनपेक्षित रूपाने मला इतकं भारावून टाकलं होतं की माझा तोल किंचित गेला आणि अनावधानाने माझा पाय एका सुक्या फांदीवर पडला.
'कट्!'
त्या शांत सकाळी तो फांदी मोडल्याचा बारीक आवाज एखाद्या बॉम्बसारखा घुमला.
अद्वैतने विजेच्या चपळाईने मान वळवली.
त्याची आणि माझी नजर... थेट एकमेकांना भिडली!
त्याच्या चेहऱ्यावरचे ते हास्याचे, मायेचे भाव एका सेकंदात गोठले. त्याच्या डोळ्यांत अचानक एका महाभयंकर रहस्यावरून पडदा उठल्यासारखा, पकडले गेल्याचा तीव्र धक्का आणि प्रचंड गोंधळ स्पष्ट उमटला!
आणि मी? मी झाडाला टेकून, तोंड उघडं ठेवून, एका पुतळ्यासारखी त्याच्याकडे श्वास रोखून पाहत राहिले!
प्रकरण ६
नजरेची चोरी आणि हळूवार उलगडणारे बंध
~ ☕ ~
सकाळच्या त्या कोवळ्या, सोनेरी प्रकाशात तो क्षण जणू कायमचा गोठून गेला होता.
फांदी मोडल्याचा तो 'कट्' असा बारीक आवाज त्या क्षणी अद्वैतच्या कानावर एखाद्या स्फोटासारखा आदळला होता. त्याच्या चेहऱ्यावरचे ते निरागस, हळवे भाव क्षणात अंतर्धान पावले. कपाळावर एक अनपेक्षित गोंधळ पसरला आणि चष्म्याच्या मागचे त्याचे डोळे इतके मोठे झाले, जणू त्याने भर रस्त्यात एखादं भूत पाहिलं असावं!
मी तिथेच पिंपळाच्या खोडाला टेकून उभी होते. तोंड किंचित उघडलेलं, हात छातीशी घट्ट धरलेले आणि डोळ्यांत न मावणारे अथांग आश्चर्य.
अद्वैतने अत्यंत सावधपणे, त्या कुत्र्याच्या पिल्लाला कसलाही धक्का लागू न देता आपल्या मांडीवरून खाली गवतावर उतरवलं. ते पिल्लू आनंदाने शेपूट हलवत बिस्किटांवर ताव मारू लागलं. अद्वैतने शेजारी उभ्या असलेल्या त्या दोन चिमुरड्यांच्या डोक्यावरून प्रेमाने हात फिरवला, त्यांना काहीतरी न ऐकू येणाऱ्या आवाजात सांगितलं आणि ती मुलं हसत हसत पुढे रस्त्याकडे पळाली.
त्यानंतर अद्वैत जमिनीवरून हळूच उठून उभा राहिला.
त्याने दोन्ही हातांनी आपल्या महागड्या फॉर्मल पँटला लागलेली लाल माती झटकली. पांढऱ्या लिनन शर्टच्या बाह्या ज्या कोपरापर्यंत दुमडलेल्या होत्या, त्या त्याने खाली खेचल्या. शर्टची कॉलर नीट केली, चष्मा नाकावर सरकवला आणि संथ पावलं टाकत तो थेट माझ्या दिशेने चालू लागला.
त्याच्या प्रत्येक पावलासोबत त्याच्या चेहऱ्यावर तोच परिचित, कडक, कॉर्पोरेट मुखवटा पुन्हा चढत होता. पण आज... आज मी त्या पोलादी मुखवट्यामागचा खरा, जिवंत माणूस उघड्या डोळ्यांनी पाहिला होता! त्यामुळे तो आता कितीही ताठरपणे समोर उभा राहिला, तरी त्याच्या त्या थंड डोळ्यांच्या तळाशी असलेली पकडले गेल्याची अस्वस्थता मला स्पष्ट दिसत होती.
तो माझ्यापासून जेमतेम दोन पावलांवर येऊन थांबला.
"तन्वी? तुम्ही... तुम्ही इथे या वेळी काय करताय?"
त्याचा आवाज नेहमीसारखाच भारदस्त होता, पण त्यात त्या आठव्या मजल्यावरचा तो हुकूमशाही दरारा कुठेच नव्हता. उलट, त्या आवाजात एक अनामिक संकोच आणि लटपटल्यासारखा भाव लपत नव्हता.
मी एक दीर्घ श्वास घेतला. स्वतःला सावरलं आणि सरळ उभी राहिले. माझ्या ओठांच्या कोपऱ्यात एक अत्यंत खोचक, मिश्कील आणि गोड स्माईल उमटली.
"मी नेहमीप्रमाणे कॅबने ऑफिसला निघाले होते सर," मी मान किंचित तिरकी करून, थेट त्याच्या डोळ्यांत रोखून पाहत म्हणाले, "पण रस्त्यावरून जाताना मला तुमची गाडी दिसली. मला वाटलं फिनिक्स टेकचा प्रॉडक्ट हेड रस्त्यात गाडी लावून काहीतरी महत्त्वाचा क्लायंट कॉल घेत असेल. पण इथे येऊन मी जे काही दृश्य पाहिलं..."
मी मुद्दाम वाक्य अर्धवट सोडलं आणि माझ्या भुवया उंचावल्या.
अद्वैतने तात्काळ नजर चुकवली. त्याने खिशातून रुमाल काढला आणि बोटांना लागलेला अँटीसेप्टिक मलमाचा डाग पुसायला सुरुवात केली. त्याच्या चेहऱ्यावरचा रंग किंचित उडाला होता.
"त्यात विशेष पाहण्यासारखं काहीच नव्हतं," तो अगदी कोरड्या, मेकॅनिकल स्वरात म्हणाला, जणू तो मिटिंगमध्ये एखादा डेटा पॉईंट क्लिअर करत होता, "एक ॲक्सिडेंट झाला होता. त्या पिल्लाच्या पायाला एका भरधाव बाईकची धडक बसली होती. त्याच्यातून रक्त वाहत होतं, त्यामुळे त्याला इन्फेक्शन होऊ नये म्हणून मी प्राथमिक उपचार केले. दॅट्स ऑल. आता चला, ऑफिसला उशीर होतोय."
"दॅट्स ऑल?" मी एक पाऊल पुढे टाकलं.
आता माझ्या आणि त्याच्यामध्ये अवघ्या एका वीतीचं अंतर उरलं होतं. त्याच्या लिनन शर्टवरून तोच ओळखीचा लेमनग्रासचा सुवास आणि सोबत त्या अँटीसेप्टिक मलमाचा दर्प एकत्र येत होता.
"अद्वैत सर..." मी हळू आवाजात, पण एका एका शब्दावर भर देत म्हणाले, "ज ज्या माणसाला संपूर्ण फिनिक्स टेक 'द ग्रेट वॉल ऑफ चायना' समजतं... जो साध्या ॲक्सेसिबिलिटीच्या दोन पॉईंट्सवरून माणसाला नोकरीवरून काढण्याची भाषा करतो... तो माणूस रस्त्याच्या कडेला चिखलात मांडी घालून एका मुक्या प्राण्याच्या जखमेवर फुंकर घालतो? आणि लहान मुलांना हसत हसत बिस्किटांचे पुडे वाटतो?"
अद्वैतने चटकन मान वर केली.
त्याचे डोळे एका क्षणात बदलले. त्या डोळ्यांत आता कोणताही राग किंवा तोरा नव्हता; तिथे एक अत्यंत हळवी, लाचार विनंती उभी राहिली होती.
"तन्वी, प्लीज," त्याचा आवाज एकदम खाली आला. इतका हळूवार, की पानांची सळसळही त्या आवाजापेक्षा मोठी वाटत होती. "हे ऑफिसमध्ये कोणालाही कळता कामा नये."
त्याच्या या एका वाक्याने माझ्या काळजाचा ठोका चुकला.
हा तोच माणूस होता ना, ज्याच्या एका मेलवर संपूर्ण डेव्हलपमेंट टीमची झोप उडायची? जो कोणासमोरही कधी वाकला नव्हता? आणि आज तो एका साध्या घटनेवरून मला विनंती करत होता?
"का? का कोणाला सांगायचं नाही अद्वैत?" मी यावेळी नकळत 'सर' हा शब्द गाळला.
अद्वैतने एक तीव्र, खोल सुस्कारा सोडला. त्याने नजर वळवून त्या झाडाखाली शेपूट हलवणाऱ्या कुत्र्याकडे आणि त्या लांब पळणाऱ्या मुलांकडे पाहिलं. सकाळचा गार वारा त्याचे केस कपाळावर उडवत होता.
"मी दगड नाहीये हे मला माहीत आहे तन्वी," त्याचा आवाज अत्यंत शांत आणि खोल विषण्णतेने भरलेला होता, "पण जर कॉर्पोरेट जगताला हे कळलं... जर ऑफिसमधल्या लोकांना समजलं की अद्वैत सरदेसाई आतून असा हळवा आहे, तर लोक माझ्या त्या हळवेपणाचा गैरफायदा घेतील. कामातली ती शिस्त, तो धाक, तो प्रोफॅशनॅलिझम एका रात्रीत संपून जाईल. तिथे मला हा मुखवटा घालूनच जगावं लागतं. प्रत्येकाची स्वतःला या जगात सुरक्षित ठेवण्याची एक भिंत असते... ही माझी भिंत आहे."
त्याच्या या शब्दांमध्ये इतकी प्रामाणिकता आणि एक भयंकर एकटेपण भरलेलं होतं की माझ्या मनात त्याच्याबद्दल जो काही थोडाफार राग शिल्लक होता, तो एका सेकंदात वाफेसारखा उडून गेला.
तो वाईट नव्हता; तो फक्त स्वतःच्या जुन्या जखमांवर पुन्हा कोणी मीठ चोळू नये म्हणून स्वतःला या पोलादी आवरणात बंद करून बसला होता.
"अद्वैत..." मी अत्यंत मायेने, हळूवारपणे म्हणाले, "माणसाने स्वतःला सुरक्षित ठेवण्यासाठी दगड बनण्याची गरज नसते. आणि खरं सांगू? तुमचा हा चेहरा... तुमच्या त्या ऑफिसमधल्या चेहऱ्यापेक्षा कितीतरी पटीने जास्त सुंदर आहे."
अद्वैतने क्षणार्धात चमकून माझ्याकडे पाहिलं.
त्याच्या त्या काळ्याभोर, खोल डोळ्यांत एक अशी वीज चमकून गेली, जी मी आजपर्यंत कधीच पाहिली नव्हती. गेल्या अनेक वर्षांत कदाचित कोणीही त्याच्या डोळ्यांत इतक्या आदराने आणि प्रेमाने पाहिलं नव्हतं. कोणीही त्याच्या मुखवट्यापलीकडच्या त्या लहान, निष्पाप माणसाला इतक्या सहजतेने स्वीकारलं नव्हतं.
सकाळच्या त्या कोवळ्या उन्हात आमच्या दोघांच्या मध्ये एक विलक्षण, गोड आणि भारलेली शांतता पसरली. हवेतला गारवा अचानक नाहीसा होऊन एका अनामिक उबदारपणाने जागा घेतली.
अद्वैतने स्वतःला सावरण्याचा एक प्रयत्न केला. त्याने मनगटावरच्या घड्याळाकडे पाहिलं. त्याचा हात किंचित थरथरत होता.
"सव्वानऊ झालेत. दहा वाजता आपली स्प्रिंट रिव्ह्यू मिटिंग आहे," तो घसा खाकरत म्हणाला, "गाडीत बसा. मी ऑफिसला सोडतो."
"आता मात्र मी लिफ्ट नाकारण्याचा मूर्खपणा नक्कीच करणार नाही!" मी डोळे मिचकावून, खळखळून हसत म्हणाले.
अद्वैतच्या ओठांच्या कोपऱ्यातही एक मंद, न लपणारी स्माईल उमटली.
आम्ही दोघे गाडीत बसलो. त्याने गाडी सुरू केली आणि हायवेच्या दिशेने वळवली.
या वेळी गाडीतलं वातावरण त्या पावसाच्या रात्रीपेक्षा पूर्णपणे वेगळं होतं. तो कडवट ताण, तो ईगो, ती एकमेकांना दाखवण्याची चढाओढ... सगळं काही कुठेतरी रस्त्यावरच सुटून गेलं होतं.
गाडी चालवत असताना अद्वैतने समोरून नजर न हटवताच अगदी हळू आवाजात म्हटलं:
"तन्वी..."
"हं?" मी खिडकीवरून मान वळवून त्याच्याकडे पाहिलं.
"थँक्यू."
"कशासाठी?" मी आश्चर्याने विचारलं.
"मला जज न केल्याबद्दल... आणि मला समजून घेतल्याबद्दल," तो म्हणाला. त्याचे शब्द साधे होते, पण त्यात काळजातून आलेली कृतज्ञता होती.
मी फक्त खिडकीबाहेर पाहत गोड हसले.
जज करायला मी काही तुझ्यासारखी कोरडी नाहीये अद्वैत... मी मनातल्या मनात पुटपुटले, मी तर तुझ्या प्रेमात पडण्याची पहिली पायरी नकळत केव्हाच चढून गेलेय!
दहा मिनिटांत आमची काळी होंडा सिटी फिनिक्स टेकच्या बेसमेंट पार्किंगमध्ये शिरली.
गाडी एका पिलरशेजारी पार्क झाल्यावर अद्वैतने इंजिन बंद केलं. त्याने सीटबेल्ट काढला, चष्मा नीट लावला आणि एका सेकंदात स्वतःच्या चेहऱ्यावर पुन्हा एकदा तोच गंभीर, शांत आणि शिस्तबद्ध भाव आणला.
"मी आधी लिफ्टने वर जातो. तुम्ही दोन मिनिटांनी या," तो म्हणाला.
"हो बॉस! जो हुकूम!" मी हसत त्याला मिलिटरी सॅल्यूट ठोकला.
अद्वैतने माझ्याकडे पाहून डोळे बारीक केले, पण त्याच्या ओठांवर ती बारीक स्माईल उमटलीच. तो गाडीतून उतरून लांब पावलं टाकत लिफ्टकडे निघून गेला.
मी बरोबर दोन मिनिटांनी आठव्या मजल्यावर पाऊल ठेवलं.
फ्लोअरवर नेहमीसारखीच कामाची गडबड सुरू होती. रोहन त्याच्या क्युबिकलमध्ये बसून एका मोठ्या मगमधून कॉफी पीत होता. मी माझ्या डेस्कवर येऊन बॅग ठेवताच तो खुर्ची सरकवून लगेच माझ्या जवळ आला.
"गुड मॉर्निंग तन्वी! काय भानगड आहे? आज तुझा चेहरा भलताच फ्रेश दिसतोय? म्हणजे कालपर्यंत जी पोरगी सरदेसाईचा खून करायला निघाली होती, ती आज थेट गुलाबासारखी फुललेली दिसतेय!" रोहनने संशयाने मान डोलावली.
"काही नाही रे रोहन, सकाळी सकाळी एक खूप सुंदर, अप्रतिम दृश्य पाहिलं," मी लॅपटॉप उघडत मिश्कीलपणे म्हणाले.
"कसframe दृश्य? कुठे? मला पण सांग ना!"
"सांगेन... योग्य वेळ आल्यावर सांगेन," मी हसले आणि स्क्रीनकडे वळले.
तेवढ्यात काचेच्या केबिनचा दरवाजा उघडून अद्वैत बाहेर आला. त्याच्या हातात एक मोठी फाईल होती.
"रोहन, क्लायंटचा कालचा डेटाबेस सिंक झाला का? मला पावणेअकराच्या आत रिपोर्ट माझ्या टेबलवर हवा आहे," अद्वैतचा आवाज संपूर्ण फ्लोअरवर घुमला. तोच तो थंड, जरबेचा आणि अधिकारवाणीचा सूर!
"य... येस सर! ऑन इट!" रोहन घाबरून ताडकन उठला आणि स्क्रीनकडे वळला.
अद्वैत कॉरिडोअरमधून पुढे जात होता.
आणि जाता जाता... क्युबिकलच्या काचेच्या आडून त्याची नजर नकळत माझ्या डेस्ककडे वळली.
आमच्या नजरा एका सेकंदासाठी थेट एकमेकांना भिडल्या.
मी भुवया उंचावून त्याला मुद्दाम एक खोचक, 'बघा सरदेसाई, मला तुमचं गुपित माहीत आहे!' अशी स्माईल दिली.
आणि त्या संपूर्ण फ्लोअरवर, सगळ्या कर्मचाऱ्यांच्या डोळ्यांदेखत, कोणालाही पत्ता लागू न देता... त्या पोलादी अद्वैत सरदेसाईने फक्त मला दिसेल असा एक हलकासा, गूढ डोळा मिचकावला!
माझ्या काळजात एका क्षणात हजारो फुलपाखरं उडाली!
हा ऑफिस रोमान्स आता फक्त कामाच्या चौकटीत उरला नव्हता; तो एका अशा वळणावर आला होता जिथून आता दोघांनाही मागे फिरणं अशक्य होतं!
प्रकरण ७
स्लॅकवरील गुपिते आणि टेरेसवरची संध्याकाळ
~ ☕ ~
त्या दिवशी दिवसभर माझ्या मेंदूमध्ये एकच गोष्ट सतत फिरत होती — तो डोळा मिचकावणारा क्षण!
मी कितीतरी वेळ लॅपटॉपच्या स्क्रीनकडे एकटक बघत राहिले होते, पण फिग्माच्या कॅनव्हासवर माझं बोट सरकत नव्हतं. एका सिनिअर डिझायनरला जेवढी एकाग्रता लागते, त्याची दशा झाली होती. भर फ्लोअरवर, जिथे पन्नास-साठ लोक आपापल्या मॉनिटर्समध्ये डोके खुपसून बसले होते, तिथे त्या पोलादी अद्वैत सरदेसाईने असा नकळत एक इशारा करावा?
ज्या माणसाला संपूर्ण ऑफिसमध्ये एका हसण्यासाठी ओळखलं जात नव्हतं, जो साधा कोणाशी दोन मिनिटं रिलॅक्स बोलत नव्हता, तो माझ्यासमोर स्वतःचा तो कडक चेहरा असा एका सेकंदात विरघळवून मोकळा झाला होता!
"तन्वी? अगं तन्वी!"
रोहनच्या आवाजाने मी भानावर आले. तो माझ्या क्युबिकलच्या काचेवर बोटाने टिचकी मारत होता.
"काय? काय झालं?" मी दचकून डोळे मिचकावले.
"मी विचारतोय, काय झालंय तुला?" रोहन संशयाने म्हणाला. त्याने खुर्ची ओढून माझ्या डेस्कजवळ आणली, "गेल्या पंधरा मिनिटांपासून मी बघतोय, तू त्या 'कन्फर्म पेमेंट'च्या बटनाला चुकून भडक पिवळा रंग देऊन बसलीयेस. आणि ओठांवर कसलीतरी विचित्र स्माईल आहे. काय चाललंय डोक्यात? सकाळी तर म्हणालीस काहीतरी भारी बघितलंस... काय बघितलंस नेमकं?"
माझ्या पोटात गोळा आला. "अरे काही नाही रे बाबा! जरा एका नव्या डिझाईन सिस्टीमचा विचार करत होते. तू पण ना, सतत संशय घेत असतोस!"
"बरं बरं. मला संशय घ्यायची हौस नाहीये. पण एक सांगतो, आज सरदेसाईचा मूड सकाळी सकाळी जरा बरा दिसतोय. डेव्हलपमेंट टीमच्या दोन त्रुटी त्याने फार न ओरडता सोडवून दिल्या. एरवी तर तो लोकांना धारेवर धरतो. आज नक्कीच काहीतरी वेगळं घडलंय जगात!" रोहन खांदे उडवून निघून गेला.
मी ओठांवर दात दाबून हसू रोखलं.
हो रोहन, घडलंय काहीतरी वेगळं... पण ते तुला कळायला अजून वेळ आहे! मी मनातल्या मनात म्हणाले.
दुपारचे तीन वाजले. जेवण करून सगळे थोडे सुस्तावले होते. एसीचा मंद, एकसंध आवाज आणि कीबोर्डच्या टायपिंगचा खट्-खट् आवाज सोडला तर मजल्यावर नीरव शांतता होती.
तेवढ्यात माझ्या लॅपटॉपच्या स्क्रीनच्या उजव्या कोपऱ्यात स्लॅकची (Slack) एक बारीक नोटिफिकेशन चमकली.
'पिंग!'
मी सहज नजर टाकली आणि माझ्या छातीत एक अनामिक धडधड झाली.
अद्वैत सरदेसाई (Direct Message): 'दुपारी लंच व्यवस्थित केलात का, की आजही उपाशी राहून पुन्हा चक्कर येण्याची वाट पाहत आहात?'
माझे डोळे विस्फारले.
अद्वैतने मला स्लॅकवर थेट पर्सनल मेसेज केला होता! तो आजपर्यंत कोणालाही अधिकृत कामाशिवाय स्लॅकवर साधा 'हाय' सुद्धा करत नव्हता.
मी आजूबाजूला पाहिलं. रोहन आणि बाकीचे लोक कोड रिव्ह्यूमध्ये गुंतलेले होते. मी कीबोर्डवर बोटं टेकवली आणि टाईप केलं:
तन्वी देशमुख: 'केला लंच, सर. आज तुमचा मला उपाशी मारण्याचा डाव पूर्णपणे फसलाय! आणि हो, तुम्ही स्वतः काही खाल्लं की फक्त ग्रीन टी पिऊनच हवा भरून घेताय पोटात?'
दोन सेकंद स्क्रीनवर 'Advait is typing...' असा इंडिकेटर चमकला.
अद्वैत सरदेसाई: 'माझे डाव कधीच फसत नाहीत, तन्वी. आणि हो, मी लंच वेळेवर केला. पण कॅन्टीनमधला कॉफी मशीनचा फ्लो तपासावा लागेल... कॉफी भयानक, पाणचट होती.'
तन्वी देशमुख: 'कारण तुम्ही नेहमी ती कडवट ब्लॅक कॉफी पिता! कधीतरी कॅपुचिनो किंवा गोड हॉट चॉकलेट ट्राय करत जा, जिभेला आणि चेहऱ्याला थोडा गोडवा येईल.'
मी मेसेज पाठवला आणि स्वतःचे ओठ दाबले. एका सिनिअर मॅनेजरला, प्रॉडक्ट हेडला मी थेट त्याच्या चेहऱ्याच्या कडवटपणावर मेसेज केला होता! मला वाटलं, कदाचित मी मर्यादा ओलांडली, तो आता चिडेल किंवा काहीतरी कठोर उत्तर देईल.
पण पुढच्याच मिनिटात त्याचा आलेला मेसेज वाचून माझ्या काळजाचा ठोका चुकला.
अद्वैत सरदेसाई: 'माझा स्वभाव कडू नाहीये, तन्वी... प्रॅक्टिकल आहे. एनीवे, संध्याकाळी सात वाजता बाराव्या मजल्यावरील टेरेसवर येता येईल का? पाच मिनिटांसाठी. प्रोजेक्टचं नवं आर्किटेक्चर डिस्कस करायचं आहे.'
टेरेसवर?
माझ्या पोटावर हजारो फुलपाखरांनी एकदम पंख फडफडवले. फिनिक्स टेकच्या बाराव्या मजल्यावर एक ओपन टेरेस गार्डन होतं. दिवसा तिथे कोणी जात नसे, आणि संध्याकाळी सात वाजता तर तिथे चिटपाखरूही फिरकत नसे. आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे, प्रोजेक्टचं 'डिझाईन आर्किटेक्चर' डिस्कस करण्यासाठी टेरेसवर कोण जातं?
त्याचा हा बहाणा इतका पारदर्शक होता की मला हसू आवरेना.
मी उत्तर दिलं: तन्वी देशमुख: 'ओके सर. फक्त पाच मिनिटं.'
संध्याकाळचे पावणेसात झाले होते. ऑफिस हळूहळू रिकामं व्हायला लागलं होतं.
मी माझी बॅग डेस्कवरच ठेवली. रोहनला सांगितलं की मी वॉशरुममध्ये चालले आहे, आणि गुपचूप लिफ्टच्या दिशेने निघाले. लिफ्टमध्ये शिरून मी '12' चं बटन दाबलं. लिफ्ट वर जाताना माझ्या काळजाची धडधड प्रत्येक मजल्यासोबत वाढत होती.
बाराव्या मजल्यावर लिफ्ट थांबली. दरवाजा उघडताच एक गार, मोकळी हवा अंगावर आली.
मी काचेचा जड दरवाजा ढकलून टेरेसवर पाऊल ठेवलं.
समोरचं दृश्य अप्रतिम होतं. सूर्यास्त होत होता. पश्चिमेकडील आकाशात केशरी, जांभळ्या, सोनेरी आणि गुलाबी रंगांची उधळण झाली होती. हिंजवडीच्या त्या उंच इमारतींच्या मागे सूर्य हळूहळू मावळत होता आणि खाली संपूर्ण आयटी पार्कचे दिवे लुकलुकत पेटू लागले होते.
आणि त्या विस्तीर्ण टेरेसच्या अगदी कडेला, स्टीलच्या रेलिंगला टेकून तो उभा होता.
अद्वैत.
त्याच्या अंगात तोच चारकोल-ग्रे फॉर्मल शर्ट होता, पण टाय काढून त्याने खिशात ठेवली होती. शर्टच्या बाह्या हातावर दुमडलेल्या होत्या. एका हातात कॉफीचा मग धरून तो शांतपणे त्या मावळत्या सूर्याकडे पाहत होता. सूर्याच्या त्या तांबूस-सोनेरी किरणांनी त्याच्या धारदार चेहऱ्याला एक वेगळाच उजळपणा दिला होता. वारा त्याचे केस कपाळावर उडवत होता.
त्या क्षणी तो इतका देखणा, इतका भारदस्त आणि तरीही नितांत शांत दिसत होता की माझी पावलं तिथेच थबकली.
मी हळूच पावलं टाकत त्याच्या दिशेने गेले. माझ्या हायहील्सचा बारीक आवाज झाला तरी त्याने मान वळवली नाही; जणू त्याला आधीच माहीत होतं की मी आले आहे.
मी त्याच्या शेजारी जाऊन रेलिंगला हात टेकवून उभी राहिले.
"अतिशय सुंदर व्ह्यू आहे ना?" मी मंद वाऱ्याच्या आवाजात हळूच म्हणाले.
अद्वैतने हळूच मान वळवली. त्याचे काळेभोर डोळे चष्म्याच्या मागून माझ्यावर स्थिरावले.
"हो," तो म्हणाला, त्याचा आवाज अत्यंत शांत आणि खोल होता, "जेव्हा डोक्यात खूप कोड, मेट्रिक्स आणि क्लायंटचा ताण जमा होतो, तेव्हा मी इथे येऊन उभा राहतो. हा वारा आणि ही शांतता... डोक्यातलं वादळ शांत करतात."
"मग मला कशासाठी बोलावलंत?" मी किंचित हसून, मुद्दाम डोळे बारीक करून विचारलं, "कोणतं नवीन 'आर्किटेक्चर' डिस्कस करायचं होतं सांगा?"
अद्वैतच्या ओठांच्या कोपऱ्यात एक हलकीशी स्माईल उमटली. त्याने कॉफीचा मग रेलिंगच्या कट्ट्यावर ठेवला. तो थोडा वळला आणि थेट माझ्या डोळ्यांत पाहत उभा राहिला.
"तन्वी, खरं तर मला कोणतंही काम डिस्कस करायचं नव्हतं," तो थेट, कसलाही पडदा न ठेवता म्हणाला.
माझा श्वास एका क्षणासाठी रोखला गेला. "मग?"
"मला सकाळी झालेल्या गोष्टीबद्दल बोलायचं होतं," अद्वैतने एक दीर्घ श्वास सोडला. त्याचे डोळे आता अधिक गंभीर आणि प्रामाणिक झाले होते, "मी लहानपणापासूनच असा आहे. लोकांना माझ्या भावना समजत नाहीत, आणि मला त्या कोणासमोर उघड्या करायला आवडत नाही. मला वाटायचं की जर मी कोणाशी हसलो, कोणाला स्वतःची हळवी बाजू दाखवली, तर लोक मला कमजोर समजतील."
मी एकटक त्याच्याकडे पाहत राहिले.
"पण सकाळी जेव्हा तुम्ही मला त्या पिल्लासोबत पाहिलंत..." तो पुढे सरकला, आमच्यामध्ये अवघ्या एका पावलाचं अंतर उरलं होतं, "मला एका क्षणासाठी वाटलं की मी संपलो. माझी ती वर्षानुवर्षे जपलेली प्रतिमा एका क्षणात उद्ध्वस्त झाली. पण नंतर... नंतर मला अचानक एक विलक्षण मोकळेपणा जाणवला. ऑफिसमध्ये रोज त्या कठोर, रागिष्ट माणसाचा मुखवटा घालून वावरणं किती थकवणारं असतं, हे मला आज पहिल्यांदा जाणवलं. आणि तुमच्यासमोर तो मुखवटा गळून पडल्यावर मला कसलीही लाज किंवा भीती वाटली नाही. हे माझ्यासाठी प्रचंड नवीन आहे, तन्वी."
त्याच्या या एका एका शब्दाने माझ्या काळजावर मोरपीस फिरवल्यासारखं वाटत होतं.
हा माणूस, ज्याच्यासमोर फिनिक्स टेकचे मोठे-मोठे डायरेक्टर्स बोलायला कचरतात, तो आज या मोकळ्या आकाशाखाली, थंड वाऱ्याच्या साक्षीने माझ्यासमोर स्वतःचं मन पूर्णपणे रिझर्व्हेशन न ठेवता मांडत होता!
"अद्वैत," मी एक पाऊल पुढे टाकलं. मी माझा हात पुढे करून हळूच रेलिंगवर असलेल्या त्याच्या हाताच्या अगदी जवळ नेऊन ठेवला, "माणसाने स्वतःला सुरक्षित ठेवण्यासाठी दगड बनण्याची गरज नसते. तुमची ही हळवी बाजू... ही तुमच्या त्या कडक शिस्तीपेक्षा कितीतरी पटीने सुंदर आहे. आणि मला आनंद आहे की तुम्ही हे माझ्याशी शेअर केलंत."
त्या थंडगार संध्याकाळी आमची बोटं रेलिंगवर नकळत एकमेकांना स्पर्शून गेली.
त्याच्या बोटांचा तो उबदार स्पर्श... अंगावर सर्रकन काटा आला.
अद्वैतने एक क्षण थांबून मान खाली झुकवली. त्याचे डोळे हळूच माझ्या ओठांवर आणि मग पुन्हा थेट माझ्या डोळ्यांत भिडले. हवेतला तो सायंकाळचा गारवा एका क्षणात नाहीसा झाला आणि तिथे एक अनामिक, जळजळीत उष्णता निर्माण झाली.
तो अजून थोडा पुढे झुकला. त्याचा उष्ण श्वास माझ्या गालावर आदळू लागला.
माझं हृदय इतक्या वेगाने धडधडत होतं की मला वाटलं त्याला तो आवाज स्पष्ट ऐकू जाईल. मी डोळे मिटणार होते... तो काहीतरी बोलणार होता... त्याचे ओठ हलले...
तेवढ्यात—
'खडाट्!'
टेरेसचा जड काचेचा दरवाजा अत्यंत वेगाने उघडला गेला!
आम्ही दोघेही विजेचा प्रचंड धक्का बसल्यासारखे चटकन दोन पावले मागे सरकलो. मी घाबरून माझे केस सावरले, आणि अद्वैतने क्षणात हातातील कॉफीचा मग उचलला.
दरवाजातून रोहन आणि ऑपरेशन्सचा एक सिनिअर मॅनेजर सिगारेट ओढण्यासाठी हसत-खिदळत बाहेर येत होते.
रोहनची नजर थेट आमच्या दोघांवर पडली. त्याचे डोळे आश्चर्याने कपाळावर गेले!
"अरे... सरदेसाई सर? आणि तन्वी? तुम्ही दोघे इथे टेरेसवर?" रोहनने अत्यंत संशयास्पद, उघड्या डोळ्यांनी आमच्याकडे पाहत विचारलं.
माझ्या घशाला कोरड पडली होती. तोंडातून एक शब्द फुटत नव्हता.
पण अद्वैत...
अद्वैतने अवघ्या एका सेकंदात स्वतःचा तोच जुना, थंड, शिस्तबद्ध आणि पोलादी मुखवटा चेहऱ्यावर चढवला. त्याच्या चेहऱ्यावर कसलाही अपराधीपणा किंवा गोंधळ नव्हता.
"हो रोहन," अद्वैतचा आवाज पुन्हा एकदा त्या आठव्या मजल्यासारखाच जरब आणि कोरडा झाला, "तन्वीच्या नव्या फायनान्स फ्लोमध्ये काही डेटा व्हिज्युअलायझेशनचे इश्यूज होते. तेच मी तिला समजावून सांगत होतो. उद्या सकाळी मला रिव्हाईज्ड शीट माझ्या टेबलवर हवी आहे."
त्याने वळून माझ्याकडे पाहिलं.
त्याच्या डोळ्यांत रोहनसाठी तोच कोरडेपणा होता, पण एका अतिशय सूक्ष्म, नगण्य सेकंदासाठी मला त्या डोळ्यांत एक हळवी, संकोचलेली माफी दिसली.
"तन्वी, डिझाईन पूर्ण करूनच घरी जा," एवढं कोरडेपणाने बोलून अद्वैत लांब पावलं टाकत टेरेसच्या दरवाजातून शांतपणे निघून गेला.
रोहन माझ्या जवळ आला, त्याने कपाळावर हात मारून घेतला, "बाप रे! हा माणूस टेरेसवरसुद्धा लोकांना कामावरून झापतो? तन्वी, देवाकडे प्रार्थना कर की हा प्रोजेक्ट लवकर संपावा. तू खरंच फार सहन करतीयेस गं या खडूराक्षसाला!"
मी रोहनकडे पाहिलं आणि फक्त एक फिकट, गूढ हसू दिलं.
रोहनला काय माहीत होतं...
ज्या माणसाला तो 'झापतोय' समजत होता, त्या माणसाने नुकतंच माझ्या संपूर्ण अस्तित्वाला, माझ्या काळजाला आपल्या त्या हळुवार शब्दांनी कायमचं जिंकून घेतलं होतं!
प्रकरण ८
मैत्रीची सीमारेषा आणि मनातील गुपित
~ ☕ ~
टेरेसवरून खाली आल्यावर माझ्या हृदयाचे ठोके अक्षरशः कानांत ऐकू येत होते.
लिफ्टमधून खाली उतरताना मी आरशात स्वतःचा चेहरा पाहिला — गाल हलकेच तांबूस झाले होते आणि डोळ्यांत एक अनावर, न लपणारी चमक होती. सुदैवाने रोहन वरच थांबला होता, त्यामुळे मला स्वतःला सावरण्यासाठी थोडा वेळ मिळाला. मी तडक वॉशरुममध्ये गेले, नळाचं गार पाणी हातावर घेऊन चेहऱ्यावर थपथापलं.
तन्वी, स्वतःवर ताबा ठेव... हे कॉर्पोरेट ऑफिस आहे. तू फिनिक्स टेकची सिनियर डिझायनर आहेस आणि तो तुझा प्रॉडक्ट हेड आहे!
मी स्वतःला बजावलं खरं, पण मनावर बुद्धीचा ताबा चालेनासा झाला होता. अद्वैतचे ते शब्द, त्याचा तो जवळ आलेला श्वास आणि बोटांचा तो क्षणिक स्पर्श... माझ्या मनातल्या सगळ्या तार्किक विचारांना सुरुंग लावून गेला होता.
मी डेस्कवर आले, माझी बॅग उचलली आणि कोणाशीही जास्त न बोलता शांतपणे ऑफिसबाहेर पडले.
रात्रीच्या साडेनऊच्या सुमारास माझी कॅब कोथरूडच्या रस्त्यावरून धावत होती. पुण्याच्या रस्त्यांवरचा ट्रॅफिक आता ओसरला होता. काचेवर बाहेरचे पिवळे-पांढरे दिवे मागे पळताना दिसत होते. घरात शिरताच आई हॉलमध्ये टीव्ही पाहत बसली होती.
"तन्वी, आज चेहरा जरा शांत दिसतोय गं? काल तर नुसती संतापून आली होतीस," आईने जेवणाचं ताट वाढताना विचारलं.
"काही नाही गं आई... कामाचा ताण थोडा कमी झाला आज," मी जेवता जेवता म्हणाले. पण खरं सांगायचं तर माझं लक्ष जेवणात नव्हतंच. ताटातला प्रत्येक घास मी केवळ यांत्रिकपणे तोंडात टाकत होते.
जेवण उरकून मी खोलीत आले. दार लावून घेतलं आणि थेट बेडवर आडवी झाले.
खोलीत मंद उजेड होता. मी हातातील फोन उचलला. व्हॉट्सॲपवर अद्वैतचा नंबर आधीच सेव्ह होता, पण आजपर्यंत आमच्यात केवळ कामाचे ऑफिशियल मेसेजेस स्लॅकवरच झाले होते. मी त्याचा व्हॉट्सॲप प्रोफाईल फोटो उघडला. एका मोठ्या टेक सिम्पोझियममधला त्याचा तो फॉर्मल फोटो — चारकोल सूट, नाकावर चष्मा आणि चेहऱ्यावर कसलीही स्माईल नसलेला अत्यंत कडक आव!
मी फोनच्या स्क्रीनवर हळूच बोट फिरवलं.
"खडूराक्षस..." माझ्या ओठांवर एक गोड, लाजरी स्माईल उमटली, "जगासाठी तू हा दगड आहेस, पण मला माहीत आहे... या दगडाच्या आत एक सुंदर, नितळ झरा वाहतोय."
घड्याळात रात्रीचे पावणेअकरा झाले होते. मी डोळे मिटणार, तेवढ्यात हातातील फोन अचानक व्हायब्रेट झाला.
'व्हर्र्...'
मी स्क्रीन पाहिली आणि माझ्या छातीत एक जोरदार धक्का बसला.
अद्वैत सरदेसाई (WhatsApp): 'घरी सुखरूप पोहोचलात का?'
माझा श्वास एका सेकंदासाठी थांबला. रात्रीच्या पावणेअकरा वाजता त्याचा असा वैयक्तिक मेसेज येणं ही माझ्यासाठी स्वप्नवत गोष्ट होती. ज्या माणसाने आयुष्यात कधी कोणाला कामाव्यतिरिक्त विचारलं नव्हतं, तो माझी विचारपूस करत होता!
मी पटकन बोटं फिरवली:
तन्वी: 'हो, अर्ध्या तासापूर्वीच पोहोचले. तुम्ही पोहोचलात का?'
दोनच सेकंदांत स्क्रीनवर 'typing...' दिसायला लागलं.
अद्वैत: 'हो, मी दहाच्या सुमारास आलो. तन्वी... संध्याकाळी टेरेसवर रोहन अचानक आला, त्यामुळे जे बोलायचं होतं ते अर्धवटच राहिलं.'
मी श्वास रोखून स्क्रीनकडे पाहत राहिले. तो पुढे काय लिहितोय यावर माझं संपूर्ण लक्ष होतं. इंडिकेटर दिसत होता, थांबत होता, पुन्हा सुरू होत होता. तो नक्कीच प्रत्येक शब्द तोलून-मापून टाईप करत असावा.
शेवटी, स्क्रीनवर एक मोठा परिच्छेद झळकला:
अद्वैत: 'तन्वी, मी लहानपणापासूनच एकटा राहिलोय. माझ्या आयुष्यात कामाव्यतिरिक्त कशालाच स्थान नव्हतं. लोकांनी मला नेहमी गृहीत धरलं, म्हणून मी स्वतःभोवती ही पोलादी भिंत बांधून घेतली होती. कोणावर विश्वास ठेवणं माझ्यासाठी अशक्य होतं. पण तुमच्याशी बोलताना... मला पहिल्यांदा जाणवलं की कोणाशी तरी मन मोकळं करणं किती सोपं असू शकतं. मला माहीत नाही या नात्याला काय नाव द्यावं, पण मला वाटतं... मला अनेक वर्षांनंतर एक अत्यंत खरी, प्रामाणिक आणि जीवाभावाची मैत्रीण मिळाली आहे. थँक्यू फॉर धिस फ्रेंडशिप, तन्वी.'
तो मेसेज वाचून मी काही क्षण स्तब्ध झाले.
'मैत्रीण...'
त्याच्या त्या साध्या शब्दाने माझ्या काळजात एक बारीकशी कळ उमटून गेली.
अद्वैत त्याच्या बाजूने शंभर टक्के खरा होता. एका पोलादी पिंजऱ्यात स्वतःला कोंडून घेतलेल्या माणसाला मोकळा श्वास घेण्यासाठी आधी एका सुरक्षित मैत्रीचीच गरज होती. त्याच्या भावना तिथे पोहोचल्या होत्या, त्याच्या मनात माझ्याबद्दल एक अतिशय खोल ओढ निर्माण झाली होती; पण त्याचा तो तार्किक, शिस्तबद्ध मेंदू अजूनही त्या भावनांना 'फक्त मैत्री' या सुरक्षित चौकटीत बसवण्याचा प्रयत्न करत होता! प्रेमाची व्याख्या त्याच्यासाठी फार धोकादायक होती, म्हणून त्याने मैत्रीचा सुरक्षित कोट चढवला होता.
मी फोन छातीशी घट्ट धरून ठेवला आणि छताकडे पाहत हळूच हसले. डोळ्यांच्या कडा किंचित पाणावल्या होत्या.
"अरे वेड्या सरदेसाई..." मी खोलीतल्या शांततेत स्वतःशीच पुटपुटले, "तुला वाटतंय ही फक्त मैत्री आहे. पण मला माहीत आहे... माझं मन या मैत्रीच्या सीमारेषेच्या खूप पुढे निघून गेलंय. मी मैत्रीच्या पलीकडे जाऊन तुझ्यावर मनापासून प्रेम करू लागलेय!"
तो स्वतःच्या भावनांना लपवत होता, कदाचित त्याला स्वतःच्याच मनाचा थांगपत्ता लागत नव्हता; पण मला माझ्या भावनांची पूर्ण जाणीव झाली होती. मला तो हवा होता — त्याच्या सर्व दोषांसह, त्याच्या कामाच्या त्या कडक शिस्तीसह, आणि त्या कोमल, मुक्या प्राण्यांवर मायेने हात फिरवणाऱ्या हळव्या रूपासह.
मी डोळे पुसले, फोन हातात घेतला आणि एक खट्याळ रिप्लाय टाईप केला:
तन्वी: 'मैत्री पूर्णपणे मान्य आहे, मिस्टर सरदेसाई! पण या मैत्रीची एक कडक अट आहे... उद्यापासून ऑफिसमध्ये मला 'तन्वी मॅडम' म्हणून तोरा दाखवायचा नाही!'
क्षणार्धात त्याचा रिप्लाय आला:
अद्वैत: 'कामाच्या वेळी नो कन्सेशन, तन्वी देशमुख. उद्या सकाळी दहा वाजता स्प्रिंट रिव्ह्यू आहे. वेळेवर या. गुड नाईट.'
तन्वी: 'गुड नाईट, खडूराक्षस!'
तो मेसेज पाठवून मी फोन उशाशी ठेवला. तिकडे बाणेरच्या आपल्या फ्लॅटमध्ये बसून अद्वैतच्या चेहऱ्यावर त्या रात्री एक नितांत, मनमोकळं हसू उमटलं असणार, याची मला खात्री होती.
नात्याची ही नवी वीण आता हळूहळू गुंफली जात होती. तो मैत्रीच्या सुरक्षित किनाऱ्यावर उभा राहून स्वतःचा तोल सावरत होता, आणि मी मात्र प्रेमाच्या अथांग डोहात उतरायला पूर्णपणे तयार झाले होते.
आता खरी कसोटी पुढच्या प्रवासात असणार होती — जिथे मला त्याला दाखवून द्यायचं होतं की काही नाती केवळ लॉजिक आणि मैत्रीच्या साच्यात कधीच बसू शकत नाहीत!
प्रकरण ९
कोकणची हाक आणि अनपेक्षित प्रवास
~ ☕ ~
पुढचे तीन आठवडे फिनिक्स टेकच्या आठव्या मजल्यावर नुसता कामाचा धुरळा उडाला होता.
आमच्या फायनान्स ॲपचा पहिला टप्पा प्रचंड यशस्वी ठरला होता. न्यूयॉर्कच्या क्लायंटने केवळ डिझाईन आणि आर्किटेक्चरला हिरवा कंदील दाखवला नाही, तर फिनिक्स टेकच्या बोर्डासमोर अद्वैत आणि माझ्या कामाचं जाहीर कौतुक केलं. त्या यशाची एक गोड नशा संपूर्ण टीममध्ये पसरली होती.
या तीन आठवड्यांत माझ्या आणि अद्वैतच्या नात्यात एक अदृश्य, पण मजबूत बदल झाला होता. ऑफिसच्या फॉर्मल मिटिंग्समध्ये तो अजूनही तोच कडक, लॉजिकल प्रॉडक्ट हेड होता; पण क्युबिकलच्या काचेवरून होणारे त्याचे चोरटे कटाक्ष, रात्रीच्या वेळी स्लॅकवर चालणाऱ्या हलक्याफुलक्या गप्पा आणि पॅन्ट्रीमध्ये अचानक समोरासमोर आल्यावर त्याचे डोळे मिचकावणे... या सगळ्याने मला त्याच्या अधिक जवळ आणलं होतं. तो अजूनही त्या नात्याला 'मैत्री'च्या सुरक्षित चौकटीत बसवून स्वतःचं समाधान करून घेत होता, आणि मी त्याच्या या भाबडेपणावर मनातल्या मनात हसत होते.
या प्रोजेक्टच्या प्रचंड यशानंतर कंपनीच्या मॅनेजमेंटने संपूर्ण कोर टीमसाठी तीन दिवसांची ऑफसाईट ट्रिप जाहीर केली — दापोली, कोकण!
सोमवारी सकाळी दहा वाजता एचआरकडून संपूर्ण फ्लोअरला मेल आला आणि काही सेकंदांतच क्युबिकल्समधून एकच जल्लोष सुरू झाला.
"कोकण! आहाहा... पांढरी वाळू, अथांग समुद्र आणि ताजी तळलेली सुरमई!" रोहनने खुर्चीवरून उडी मारून हवेत मुठी आवळल्या.
"मासळीचं माहीत नाही रोहन, पण मला दोन दिवस लॅपटॉप बंद करून त्या समुद्राच्या लाटा ऐकायच्या आहेत," मी हसून म्हणाले.
तेवढ्यात बाजूच्या क्युबिकलमधून एक लाडीक, गोड आवाज आला, "आणि मला बीचवर मस्त वेस्टर्न आऊटफिट्समध्ये इन्स्टाग्राम रील्स बनवायचे आहेत! तन्वी, तू माझे फोटो काढून देणार ना गं?"
ती होती रिया कपूर. टीममधली ज्युनिअर मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्ह. दिसायला कमालीची गोड, सतत फॅशन ट्रेंड्स फॉलो करणारी, आणि चेहऱ्यावर चोवीस तास एक गोडवा बाळगणारी. पण रियाची एक सर्वांत मोठी कमजोरी होती — तिला अद्वैत सरदेसाईवर जीवघेणा क्रश होता! ऑफिसमध्ये अद्वैतच्या मागे-पुढे करणं, त्याच्या आवडीनिवडी लक्षात ठेवणं आणि त्याला इम्प्रेस करण्याची एकही संधी न सोडणं हा तिचा आवडता उद्योग होता.
"हो रिया, नक्कीच," मी औपचारिकपणे हसून म्हणाले. पण मनाच्या एका कोपऱ्यात नकळत एक बारीकशी जळजळ उमटून गेली.
तेवढ्यात केबिनचा दरवाजा उघडून अद्वैत बाहेर आला. त्याच्यासोबत आणखी एक भारदस्त, हसऱ्या चेहऱ्याची व्यक्ती होती — विक्रम पाटणकर.
विक्रम हा फिनिक्स टेकचा व्हीपी (Vice President) आणि कॉलेजच्या पहिल्या वर्षापासून अद्वैतचा एकमेव जिवलग मित्र होता. अद्वैतच्या स्वभावाचे सर्व कप्पे विक्रमला तोंडपाठ होते. अद्वैत जर बर्फासारखा गोठलेला होता, तर विक्रम जिवंत, वाहत्या वाऱ्यासारखा होता — दिलखुलास, हुशार आणि माणसांची अचूक पारख करणारा.
"एव्हरीवन, पे ॲटेंशन!" विक्रमने टाळ्या वाजवत सगळ्यांचं लक्ष वेधून घेतलं. पंधरा-वीस जणांचा संपूर्ण गट त्याच्याभोवती गोळा झाला. "दापोलीच्या 'ओशन व्ह्यू कॉटेज' रिसॉर्टचं बुकिंग फायनल झालं आहे. उद्या सकाळी ठीक पावणेसहा वाजता ऑफिसच्या पार्किंगमधून आपली लक्झरी ट्रॅव्हलर बस निघेल. कोणीही लेट व्हायचं नाही. अद्वैत स्वतः हजेरी घेणार आहे, सो बी ऑन टाईम!"
अद्वैतने नेहमीसारखा कडक चेहरा ठेवून मान डोलावली.
रिया लगेच पुढे झाली, ओठांवर एक लाजरी स्माईल आणत म्हणाली, "अद्वैत सर... तुम्ही बसने येणार आहात की स्वतःच्या होंडा सिटीने?"
अद्वैतने तिच्याकडे अत्यंत कोरडेपणाने पाहिलं, "मी टीमसोबत बसनेच येतोय रिया. ट्रिप ही टीम बॉन्डिंगसाठी असते, स्वतःचा तोरा मिरवण्यासाठी नाही."
त्याच्या या उत्तराने रियाचा चेहरा किंचित उतरला, पण तिने लगेच हसून वेळ मारून नेली.
अद्वैतने नजर फिरवली आणि थेट माझ्या चेहऱ्यावर रोखली. त्याच्या डोळ्यांत एक बारीक, गूढ चमक होती — जणू तो मला सांगत होता, 'बघ, तुझ्यासाठी मी बसने येतोय.'
माझ्या ओठांवर एक नकळत कळी उमलली.
मंगळवारी पहाटे सव्वापाच वाजताच माझी तयारी झाली होती.
मी प्रवासासाठी एक आरामदायक स्काय-ब्लू ओव्हरसाईज टी-शर्ट, व्हाईट कार्गो पँट आणि पांढरे स्नीकर्स घातले होते. केस मोकळे सोडलेले, हलकासा सनस्क्रीन आणि कानांत साधे रिंग्स.
पावणेसहा वाजता मी फिनिक्स टेकच्या पार्किंगमध्ये पोहोचले. तिथे आधीच आलिशान २० सीटर ट्रॅव्हलर बस उभी होती. रोहन आणि अनिकेत मागच्या सीटवर ब्लूटूथ स्पीकर लावून जुनी गाणी वाजवत होते. स्मिता ताई—आमच्या टेस्टिंग टीमच्या हेड—सगळ्यांना घरून आणलेले गरमागरम मेदू वडे वाटत होत्या.
दोनच मिनिटांत अद्वैत पार्किंगमध्ये आला.
आणि त्याला पाहताच माझ्या काळजाचा ठोका चुकला!
तो फॉर्मल सूट, तो कडक नेव्ही ब्लू शर्ट, ती टाय... सगळं काही गायब होतं!
अद्वैतने ऑलिव्ह-ग्रीन रंगाचा कॅज्युअल लिनन शर्ट घातला होता, ज्याच्या बाह्या हातावर निष्काळजीपणे दुमडलेल्या होत्या. खाली डार्क ब्लू जीन्स आणि पायात लेदरचे लोफर्स. डोळ्यांवर नेहमीचा पातळ चष्मा नव्हता, तर काळा एव्हिएटर गॉगल्स कपाळावर अडकवलेला होता. त्याचा तो रफ-अँड-टफ, स्पोर्टी लूक इतका आकर्षक होता की रियाच काय, पार्किंगमध्ये उभ्या असलेल्या प्रत्येक मुलीची नजर त्याच्यावर खिळली होती.
"व्वा रे सरदेसाई! आज जरा पृथ्वीवरचा माणूस वाटतोयस!" विक्रमने मागून येऊन अद्वैतच्या पाठीवर जोरात धपका मारला.
"विक्रम, आवाज खाली कर तुझा. चल, निघूया," अद्वैत संकोचून म्हणाला.
बसमध्ये चढताना रियाने मुद्दाम धावत जाऊन अद्वैतच्या शेजारच्या सीटवर बसण्याचा प्रयत्न केला, "अद्वैत सर, मी इथे बसू का तुमच्या बाजूला? मला खिडकीजवळ बसून मोशन सिकनेस होतो."
अद्वैतने क्षणार्धात विक्रमकडे एक असहाय्य नजर टाकली. विक्रमने मित्राची अडचण सेकंदात ताडली. तो हसत पुढे आला, "अगं रिया, अद्वैत आणि मला वाटेत क्लायंटच्या बजेटवर काही सिरिअस चर्चा करायची आहे. सो ही सीट माझी आहे. तू पुढे जाऊन रोहनसोबत बस, तो भारी गाणी वाजवतोय आणि तुला सिकनेसही होणार नाही."
रियाचा चेहरा पूर्णपणे उतरला, पण व्हीपीच्या शब्दापुढे ती काही बोलू शकली नाही. ती मुकाट्याने पुढे गेली.
मी मागे खिडकीपाशी बसले होते. अद्वैत आणि विक्रम माझ्या अगदी पुढच्या सीटवर बसले. अद्वैत बसमध्ये चढताना आमची नजरानजर झाली. मी भुवया उंचावून त्याला मुद्दाम एक मूक इशारा केला — 'लिनन शर्ट छान दिसतोय!'
अद्वैतने गॉगल डोळ्यांवर सरकवला, पण त्याच्या ओठांच्या कोपऱ्यात उमटलेली ती लाजरी स्माईल लपू शकली नाही.
बस पुण्याबाहेर पडली आणि वरंधा घाटाच्या दिशेने निघाली.
पुण्याचा ट्रॅफिक मागे पडला आणि निसर्गाने आपलं अप्रतिम रूप उघडलं. दोन्ही बाजूंना दाट हिरवेगार डोंगर, खोल दऱ्यांमधून कोसळणारे पांढरेशुभ्र धबधबे आणि नागमोडी वळणावळणाचे रस्ते. खिडकीतून गार वाऱ्याची एक जोरदार झुळूक आत आली आणि माझे केस चेहऱ्यावर उडू लागले. मी डोळे मिटून तो ओला, मातीचा सुगंध श्वासात भरून घेतला.
"सगळ्यांनी लक्ष द्या, आता गाणी सुरू होणार!" रोहनने साऊंड सिस्टीमचा आवाज वाढवला. 'दिल चाहता है'पासून ते जुन्या किशोर कुमारच्या गाण्यांपर्यंत सगळा ग्रुप टाळ्या वाजवून गाऊ लागला. रिया आणि तिच्या मैत्रिणी पॅसेजमध्ये उभं राहून थिरकू लागल्या. संपूर्ण बसमध्ये एक जिवंत, मोकळा उत्साह भरला होता.
विक्रम उठून रोहनकडे गाणी बदलायला गेला. अद्वैत सीटवर एकटाच उरला.
त्याने हळूच मागे मान वळवली. गॉगल कपाळावर सरकवला.
"तन्वी, ठीक आहात? घाटात त्रास तर होत नाहीये ना?" त्याचा आवाज त्या गाण्यांच्या आवाजातही थेट माझ्या हृदयाला स्पर्शून गेला.
"अजिबात नाही! मला प्रवास, डोंगर आणि पाऊस प्रचंड आवडतात," मी हसत म्हणाले, "उलट तुम्ही सांगा, तुमचा तो तार्किक मेंदू या घाटाची सुंदरता एन्जॉय करतोय की अजूनही बॅकएंडच्या त्रुटी शोधतोय?"
अद्वैतने एक हलकासा सुस्कारा सोडला. त्याचे ते खोल, काळेभोर डोळे माझ्या चेहऱ्यावर स्थिरावले.
"नाही... आज पहिल्यांदा कोडचा विचार डोक्यात येत नाहीये," तो हळू आवाजात म्हणाला.
"मग कसला विचार येतोय?" मी किंचित पुढे झुकून, थेट त्याच्या डोळ्यांत रोखून विचारलं.
अद्वैतचा श्वास एका क्षणासाठी थबकला. त्याच्या चेहऱ्यावर एक अनाकलनीय, हळवा भाव उमटला.
"काही गोष्टींचा अंदाज बांधता येत नाही तन्वी... अगदी तुमच्या स्वभावासारखा," तो अत्यंत संथ स्वरात म्हणाला.
माझ्या काळजात गोड थरथराट झाला.
तो पुढे काही बोलणार, तेवढ्यात समोरून अचानक आलेल्या एका एसटी बसला वाचवण्यासाठी आमच्या ड्रायव्हरने घाटाच्या एका तीव्र वळणावर जोरात ब्रेक मारला!
'किर्र्र्र्र!'
गाडीचा तोल गेला. मी पुढच्या सीटवर जोरात फेकली गेले!
अद्वैतने एका विजेच्या चपळाईने दोन्ही हात पुढे केले आणि माझ्या दोन्ही खांद्यांना घट्ट पकडून मला सावरलं!
माझा चेहरा त्याच्या चेहऱ्यापासून अवघ्या दोन इंचांच्या अंतरावर येऊन थांबला.
त्याचा उष्ण, जड श्वास थेट माझ्या ओठांवर आदळत होता. त्याच्या डोळ्यांत माझ्यासाठीची ती अनावर काळजी, ती भीती आणि ती खोल ओढ उघड्या पुस्तकासारखी वाचता येत होती. त्याचा हात माझ्या खांद्यावर इतका घट्ट होता की त्याच्या बोटांची उष्णता माझ्या कपड्यांमधून थेट त्वचेवर जाणवत होती. बसमध्ये गाणी सुरू होती, लोक हसत होते, पण त्या दोन सेकंदांसाठी आमच्या दोघांच्या विश्वातली वेळ पूर्णपणे गोठली होती!
"लागलं नाही ना?" त्याने अत्यंत हळूवार, कंपित स्वरात विचारलं.
"नाही..." माझा आवाज थरथरत होता, "मी... मी ठीक आहे."
त्याने हळूच हात मागे घेतले, पण त्याची बोटं मागे घेताना नकळत माझ्या हाताला स्पर्शून गेली. तो स्पर्श अंगावर काटा आणणारा होता.
तेवढ्यात विक्रम मागे आला. त्याने आमच्या दोघांकडे पाहिलं. अद्वैतच्या चेहऱ्यावरचा तो उडालेला रंग, त्याचे विस्कटलेले केस आणि माझे गुलाबी झालेले गाल... विक्रमच्या नजरेतून एकही गोष्ट सुटली नाही.
विक्रमच्या ओठांवर एक अत्यंत खोचक, मिश्कील हसू उमटलं. त्याने अद्वैतच्या खांद्यावर हात ठेवला आणि डोळा मारला, "काय मग सरदेसाई? घाट जरा जास्तच रोमँटिक झालाय वाटतं?"
अद्वैतने तात्काळ गॉगल डोळ्यांवर चढवला, "काही नाही विक्रम. गाडीने अचानक ब्रेक मारला होता."
"हो हो, ब्रेक गाडीने मारला... पण घसरलं कोण हे मला स्पष्ट दिसतंय!" विक्रम मनातल्या मनात पुटपुटला आणि हसत पुढे गेला.
दुपारचे दोन वाजत आले होते.
लांबवर क्षितिजावर अथांग, निळाशार अरबी समुद्र आणि किनाऱ्यावर डोलणाऱ्या माडांच्या रांगा दिसू लागल्या. कोकणची लाल माती स्वागताला उभी होती.
दापोली जवळ आली होती.
आता या समुद्राच्या साक्षीने, ऑफिसच्या त्या नियमांच्या पलीकडे जाऊन आमच्या प्रेमाची खरी कसोटी सुरू होणार होती!
प्रकरण १०
बीच रिसॉर्ट, १५-२० जणांचा दंगा आणि समुद्राची गाठ
~ ☕ ~
दुपारचे बरोबर अडीच वाजले होते.
वरंधा घाटाचा तो थरारक प्रवास संपवून आमची मिनी ट्रॅव्हलर बस दापोलीच्या ‘ओशन व्ह्यू कॉटेज’ रिसॉर्टच्या लाकडी कमानीतून आत शिरली.
गाडीचा दरवाजा उघडताच कोकणच्या हवेतला तो दमट, खारट आणि ओल्या मातीचा परिचित सुवास एकदम अंगावर आला. समोर अथांग पसरलेला, गर्द निळ्या रंगाचा अरबी समुद्र दिसत होता. किनाऱ्यावर नारळी-सुपारीच्या उंचच उंच बागा, पांढऱ्याशुभ्र सुरुच्या झाडांची सळसळ आणि लाटांचा एकसंध, भारदस्त गाज कानांवर पडत होता.
पुण्याच्या त्या ट्रॅफिकमधून, सिमेंटच्या जंगलातून आणि हिंजवडीच्या मॉनिटर्सच्या निळ्या प्रकाशातून अचानक निसर्गाच्या या मोकळ्या कॅनव्हासवर आल्यामुळे संपूर्ण ग्रुपचा प्रवासाचा शीण क्षणात विरघळला.
"कोकण डार्लिंग, आम्ही आलो रे!" रोहनने बसच्या पायरीवरून थेट लाल मातीत उडी मारली.
त्याच्या पाठोपाठ आमचा संपूर्ण ताफा एकापाठोपाठ एक खाली उतरला. पंधरा-वीस जणांचा तो ग्रुप म्हणजे विविध स्वभावांचे अजब रसायन होते. एका बाजूला टेस्टिंगची सिनियर हेड स्मिता ताई—ज्या लगेच रिसॉर्टच्या मॅनेजरला दुपारच्या जेवणात शाकाहारी लोकांसाठी काय सोय आहे याचा जाब विचारत होत्या; दुसऱ्या बाजूला कोडर्सचा घोळका—अनिकेत, सौरभ आणि रोहन—जे अजूनही लॅपटॉपमध्ये वायफाय मिळेल की नाही यावर पैजा लावत होते; मार्केटिंगच्या चार तरुणी, ज्यांनी उतरल्या उतरल्या आपापले सनग्लासेस चढवून सेल्फी काढायला सुरुवात केली होती; आणि त्यांच्या सर्वात पुढे रिया कपूर, जी हातात ट्रॅव्हल पाऊच धरून अद्वैतच्या प्रत्येक हालचालीवर बारीक नजर ठेवून होती.
आणि सर्वांच्या शेवटी, अत्यंत संथ आणि तोलून-मापून पावलं टाकत आमचा प्रॉडक्ट हेड खाली उतरला.
अद्वैत.
त्याच्या अंगातला तो ऑलिव्ह लिनन शर्ट, कपाळावरचे वाऱ्याने विस्कटलेले केस आणि खांद्यावर लटकवलेली एकच काळी डफल बॅग. तो नेहमीसारखा शांत दिसत होता, पण घाटात गाडीने ब्रेक मारल्यानंतर आमच्यात जो दोन सेकंदांचा प्रसंग घडला होता, त्याची एक अनामिक, सुप्त धग अजूनही त्याच्या आणि माझ्या नजरेत स्पष्ट जाणवत होती.
"सगळ्यांनी लाउंजमध्ये या!" विक्रमने टाळ्या वाजवून सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले.
आम्ही मोकळ्या, बांबूने सजवलेल्या रिसेप्शन लाउंजमध्ये जमलो.
"ऐका पब्लिक," विक्रमने चाव्यांचे गुच्छ हातात धरत प्लॅनिंग जाहीर केले, "आपल्याकडे सहा कॉटेजेस आहेत. प्रत्येकी तीन जण. मुलींचे कॉटेज उजव्या बाजूला, समुद्रकिनाऱ्याला तोंड करून आहेत. मुलांचे डाव्या बाजूला. फ्रेश व्हायला बरोबर दोन तास आहेत. दुपारी साडेचार वाजता एकही जण रूममध्ये थांबायचा नाही. थेट मागच्या प्रायव्हेट बीचवर हजेरी! काही फन ॲक्टिव्हिटीज्, टीम-बॉन्डिंग गेम्स, मग सनसेट आणि रात्री शेकोटी विथ ऑथेंटिक मालवणी सी-फूड!"
"येस्स!" पोरांनी एकच गलका केला.
"अद्वैत, तू आणि मी रूम नंबर ३," विक्रमने अद्वैताला एक किल्ली दिली.
अद्वैतने किल्ली घेतली, पण त्याची नजर मात्र माझ्याकडे वळली. माझी ट्रॉली बॅग एका खडबडीत लाल मातीच्या उतारावर अडकली होती आणि मी ती कशीबशी ओढण्याचा प्रयत्न करत होते.
अद्वैत पुढे सरकणार, तोच रिया अचानक त्याच्या समोर येऊन उभी राहिली. तिच्या चेहऱ्यावर एक गोड हसू होते, "अद्वैत सर, तुम्ही आज संध्याकाळी सनसेटच्या वेळी बीचवर नक्की या हं! मी एक खूप भारी रील प्लॅन केली आहे, बॅकग्राऊंडला सनसेट आणि तुम्ही फ्रेममध्ये वॉक करताना... खूप छान व्ह्यूज येतील!"
अद्वैतच्या चेहऱ्यावरचा तो नेहमीचा कडक, व्यावसायिक आव एका सेकंदात परत आला.
"सॉरी रिया, मला कॅमेऱ्यासमोर टाईमपास करायला आवडत नाही. रोहन किंवा अनिकेतला घे तुझ्या रीलमध्ये. ते जास्त उत्सुक दिसतायत," अद्वैतने अत्यंत कोरडेपणाने उत्तर दिले आणि तो पुढे निघून गेला.
रियाचा चेहरा एका क्षणात उतरला. बाजूला उभ्या असलेल्या स्मिता ताईंनी हसून स्वतःचा पदर ओठांवर धरला. मी मुकाट्याने बॅग ओढत माझ्या कॉटेजकडे निघाले, पण अद्वैतच्या त्या तुसडेपणामुळे माझ्या मनात मात्र एक सुप्त आनंद दाटून आला होता.
दोन तास कसे भुर्रकन उडून गेले, कळलेच नाही.
थंड पाण्याने आंघोळ केल्यावर शरीरातील सगळा थकवा निघून गेला होता. मी संध्याकाळसाठी एक अत्यंत हलका, मोकळा असा पिवळ्या रंगाचा फ्लोरल शॉर्ट कुर्ता आणि पांढरी थ्री-फोर्थ कॅप्री घातली होती. केस एका सैलसर क्लिपमध्ये बांधले होते, पण वाऱ्यामुळे काही बटा गालावर रुळत होत्या. डोळ्यांत हलकासा काजळ आणि पायात साध्या फ्लॅट चपला.
साडेचार वाजता मी कॉटेजच्या मागच्या पायऱ्या उतरून थेट किनाऱ्यावर आले.
समोर पसरलेला तो निसर्ग अंगावर रोमांच उभा करणारा होता.
सूर्य अजून आकाशात होता, पण त्याची प्रखरता संपून आता क्षितिजावर एक मऊ, सोनेरी उधळण सुरू झाली होती. लाटा किनाऱ्यावर आदळून पांढराशुभ्र फेस वाळूवर पसरवत होत्या. संपूर्ण पंधरा-वीस जणांचा ग्रुप आधीच तिथे वाळूत ठाण मांडून बसला होता.
"तन्वी! इकडे ये लवकर, टीम्स पडतायत!" रोहनने लांबूनच हात हलवून हाक मारली. त्याच्या हातात एक मोठा पिवळा बीच-व्हॉलीबॉल होता.
मी वाळूतून पावलं टाकत तिथे गेले. तिथे दोन टीम्स तयार झाल्या होत्या.
एका बाजूला रोहन, अनिकेत, टेस्टिंगची स्नेहा आणि मार्केटिंगचे दोन मुले. दुसऱ्या बाजूला मी, रिया, स्मिता ताई आणि विक्रम.
आणि अद्वैत?
तो किनाऱ्यापासून थोड्या अंतरावर, सुरुच्या झाडांच्या सावलीत, एका लाकडी बाकड्यावर दोन्ही हात बांधून शांतपणे उभा होता. अंगात तोच ऑलिव्ह शर्ट, डोळ्यांवर गॉगल. त्याचा तोच परिचित 'मी लांबून फक्त मॉनिटर करेन' असा बॉस-सुलभ तोरा!
"अरे सरदेसाई! इथे काय बोर्ड मीटिंग सुरू आहे का? चल ये इकडे, हातपाय हलव थोडे!" विक्रमने मुद्दाम चेंडू त्याच्या दिशेने फेकला.
अद्वैतने एका हाताने तो चेंडू सहज झेलला. "नाही विक्रम, तुम्ही खेळा. मला वाळूत उड्या मारायची सवय नाही."
"अद्वैत सर, प्लीज ना! आमच्या टीममध्ये या, आपण जिंकू!" रियाने हट्ट धरला.
अद्वैतने नकारार्थी मान हलवली. तो चेंडू परत फेकणार होता... तेवढ्यात त्याची नजर माझ्यावर पडली.
मी मुद्दाम ओठांच्या कोपऱ्यात एक खोचक स्माईल आणली, भुवया किंचित उंचावल्या आणि त्याला फक्त समजेल असा एक मूक इशारा केला — 'काय मिस्टर प्रॉडक्ट हेड, भीती वाटतेय का हरण्याची?'
माझ्या त्या एका आव्हानात्मक नजरेने त्याच्या आतल्या अहंकाराला अचूक डिवचलं!
अद्वैतने चेंडू हातातून खाली टाकला नाही. त्याने डोळ्यांवरचा गॉगल काढला आणि बाकड्यावर ठेवला. शर्टच्या बाह्या अजून दोन फोल्ड्स वर सरकवल्या. पायातले लेदरचे लोफर्स काढून वाळूत एका बाजूला ठेवले आणि तो अनवाणी पावलं टाकत थेट आमच्या कोर्टमध्ये येऊन उभा राहिला!
"यस! गेम ऑन!" रोहनने शिट्टी वाजवली.
त्यानंतरचा पाऊणतास त्या दापोलीच्या शांत किनाऱ्यावर अक्षरशः धुरळा उडाला होता!
ऑफिसच्या त्या काचेच्या केबिन्समध्ये गंभीर चेहऱ्याने बसणारा अद्वैत सरदेसाई मैदानात इतका ॲग्रसिव्ह आणि चपळ असेल, याची मी स्वप्नातही कल्पना केली नव्हती. कॉलेजच्या दिवसांत तो स्पोर्ट्स कॅप्टन होता, हे त्याच्या प्रत्येक मूव्हवरून स्पष्ट दिसत होतं. त्याची सर्व्हिस इतकी ताकदवान होती की समोरच्या टीमला चेंडू उचलताना नाकीनऊ येत होते.
एका महत्त्वाच्या पॉईंटला रोहनने मारलेला चेंडू कोर्टच्या अगदी टोकाला, वाळूत पडणार होता.
अद्वैतने एका सेकंदाचाही विचार केला नाही. त्याने हवेत एक लांब, अप्रतिम डाईव्ह मारली!
'धप्प!' असा आवाज झाला.
त्याने चेंडू हवेत उडवून थेट नेटच्या पलीकडे ढकलला आणि तो स्वतः पूर्णपणे वाळूत आदळला!
"पॉईंट! वी वोन!" विक्रमने जल्लोष केला.
अद्वैत जमिनीवर पडून होता. त्याचा ऑलिव्ह शर्ट पाठीवर आणि छातीवर ओल्या वाळूने माखला होता. कपाळावरचे केस पूर्णपणे विस्कटले होते, आणि तो धापा टाकत होता.
मी घाबरून त्याच्या दिशेने धावले, "अद्वैत! लागलं नाही ना?"
अद्वैतने वाळूतून मान वर केली.
आणि त्या क्षणी... तो माझ्याकडे बघून मनमोकळेपणाने, खळाळून हसला!
त्याच्या गालावर वाळूचे काही कण चिकटले होते. त्या मावळत्या उन्हात त्याचा तो हसरा, जिवंत चेहरा इतका देखणा आणि निष्पाप दिसत होता की माझं काळीज एका सेकंदासाठी धडधडायचं थांबलं.
त्याने माझा हात न घेताच स्वतःच्या ताकदीवर उडी मारून अंगावरची वाळू झटकली. "आय एम ॲब्सोल्युटली फाईन, तन्वी. पॉईंट मिळाला, दॅट्स व्हॉट मॅटर्स!"
त्याच्या त्या बोलण्यात एक लहान मुलासारखा अल्लडपणा होता. संपूर्ण ग्रुप दमून वाळूतच खाली बसला. स्मिता ताईंनी आणलेले शहाळ्याचे पाणी आणि थंडगार ताक सगळ्यांना वाटले गेले.
हळूहळू संध्याकाळचे पावणेसहा झाले.
आकाशाचा रंग वेगाने बदलत होता. सोनेरी रंगाची जागा आता गर्द नारंगी, शेंदरी आणि जांभळ्या छटांनी घेतली होती. सूर्य समुद्राच्या क्षितिजाला स्पर्श करू लागला होता. पाण्याचा रंग एखाद्या वितळलेल्या सोन्यासारखा लकाकत होता.
रियाने संपूर्ण ग्रुपला किनाऱ्यावर एका रेषेत उभे केले, "सगळे पटकन या! हा सनसेट पुन्हा नाही मिळणार, ग्रुप फोटो विथ द सनसेट!"
पंधरा-वीस जण दाटीवाटीने कॅमेऱ्यासमोर उभे राहिले. रिया अद्वैतच्या डाव्या बाजूला येऊन उभी राहण्याचा प्रयत्न करत होती, पण विक्रमने अत्यंत चलाखीने रोहनला तिच्या मधे घुसवलं. त्या गडबडीत, वाळूवरून पाय घसरल्यामुळे माझा तोल गेला आणि मी थेट अद्वैतच्या उजव्या बाजूला जाऊन आदळले.
माझा अनवाणी पाय त्याच्या पायाला स्पर्शून गेला.
माझा उघडा खांदा त्याच्या ऑलिव्ह शर्टला घासला गेला.
मी चटकन वर पाहिलं. अद्वैतने खाली माझ्याकडे पाहिलं.
त्याच्या अंगावरून येणारी ती घामाची, समुद्राच्या खाऱ्या वाऱ्याची आणि त्या परिचित लेमनग्रासची एक मादक सरमिसळ माझ्या नाकात भरली. त्याच्या डोळ्यांत एक अशी शांत, अथांग ओढ होती जी त्या क्षणी मला जगाचा विसर पाडत होती.
"३... २... १... फिनिक्स टेक रॉकस्स!" रोहनने ट्रायपॉडवर लावलेल्या कॅमेऱ्याचा टायमर वाजला आणि फोटो क्लिक झाला.
फोटो काढून झाल्यावर ग्रुप हळूहळू विखुरला.
स्मिता ताई आणि सिनियर्स रिसॉर्टच्या दिशेने शॉवर घेण्यासाठी निघाले. रोहन आणि अनिकेत वाळूत शंख-शिंपले शोधत लांब गेले. रिया तिच्या मैत्रिणींना घेऊन समुद्राच्या एका खडकावर रील्स शूट करायला निघून गेली.
किनारा आता अचानक शांत झाला होता. फक्त लाटांचा एकसंध, गंभीर आवाज उरला होता.
सूर्य आता समुद्राच्या पाण्यात अर्धा बुडाला होता.
मी नकळत पावलं टाकत पाण्याच्या अगदी जवळ गेले. जिथे लाटा येऊन वाळूवर पसरत होत्या आणि परत जाताना पायाखालची मऊ वाळू हळूच खेचून नेत होत्या. पाण्याचा तो गार, फेसाळलेला स्पर्श अंगावर रोमांच उभा करत होता. गार वाऱ्याने माझ्या कुर्त्याचा पदर आणि केसांच्या बटा चेहऱ्यावर उडत होत्या.
तेवढ्यात माझ्या डाव्या बाजूला एक सावली येऊन थांबली.
मी वळून पाहिलं नाही, कारण मला न पाहताच माहीत होतं की तो कोण आहे.
अद्वैत माझ्या अगदी शेजारी उभा होता. त्याने आपल्या शर्टची कॉलरची दोन बटणं उघडी केली होती. तोही अनवाणी त्या फेसाळलेल्या लाटांमध्ये उभा होता. त्याचे डोळे त्या क्षितिजावर बुडणाऱ्या सूर्यावर खिळले होते.
"खूप भव्य आहे ना हे सगळं?" अद्वैतचा आवाज आला. त्या लाटांच्या गर्जनेतही त्याचा तो खोल आवाज थेट माझ्या मनापर्यंत पोहोचला.
"हो..." मी समुद्राकडे पाहत म्हणाले, "हे बघताना जाणवतं की आपण ऑफिसमध्ये बसून ज्या गोष्टींवरून वाद घालतो, जे ईगो सांभाळतो, त्या या अथांग लाटांसमोर किती क्षुल्लक आणि निरर्थक आहेत."
अद्वैतने शांतपणे मान डोलावली.
पुढची दोन मिनिटे आमच्यात फक्त समुद्राचा आवाज होता. पण ती शांतता विचित्र नव्हती; ती अत्यंत सुखावणारी, दोन मनांना एकमेकांच्या जवळ आणणारी होती.
"तन्वी..." अद्वैत अचानक म्हणाला.
त्याच्या आवाजात एक असा कंप होता, जो मी आजपर्यंत कधीच ऐकला नव्हता.
मी वळून थेट त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहिलं.
मावळत्या सूर्याचा लाल-सोनेरी प्रकाश त्याच्या चेहऱ्यावर पडला होता. त्याच्या डोळ्यांत एक अनावर, वर्षानुवर्षे दाबून ठेवलेली वेदना आणि त्याच वेळी एक अथांग, नितांत पारदर्शकता तरंगत होती.
"मी आजपर्यंत कंपनीच्या पाच ऑफसाईट ट्रिप्स अटेंड केल्या आहेत," अद्वैत वाळूकडे पाहत म्हणाला, "प्रत्येक ट्रिपमध्ये मी रूममध्ये लॅपटॉप घेऊन बसायचो. किंवा लांब राहून लोकांच्या हसण्याकडे, त्यांच्या आनंदाकडे त्रयस्थपणे बघायचो. मला वाटायचं, मी या जगातला नाहीये. माझं काम फक्त कोड, रेव्हेन्यू आणि प्रॉफिट्स मोजणं आहे."
त्याने एक पाऊल माझ्या अजून जवळ टाकलं. आता लाटांचा एक मोठा लोट आला आणि त्याने आमच्या दोघांच्याही पायांना एकाच वेळी कवेत घेतलं.
"पण आज..." अद्वैतने पहिल्यांदा मान वर करून थेट माझ्या डोळ्यांत रोखून पाहिलं, "आज मला त्या वाळूत पडावंसं वाटलं. मला त्या चेंडूमागे धावताना ऑफिसच्या नियमांचा विसर पडला. आणि या सगळ्याचं एकच कारण आहे."
माझा श्वास छातीतच अडकून पडला. "काय कारण?"
अद्वैतचे डोळे किंचित पाणावले. त्याचे ओठ थरथरले.
"कारण तुम्ही इथे आहात," तो अत्यंत हळूवार, काळजाच्या तळापासून म्हणाला, "तुम्ही माझ्या आयुष्यात आल्यापासून मला असं वाटायला लागलंय तन्वी... की माझं हे कोरडं, एकटं आयुष्य... मला आता पुढे तसंच जगायचं नाहीये. तुमच्या त्या एका हसण्याने मला पुन्हा एकदा माणूस बनवलंय."
त्याच्या त्या साध्या, निखळ आणि प्रामाणिक शब्दांनी माझ्या काळजाचा अक्षरशः ठाव घेतला.
डोळ्यांच्या कडांमधून नकळत दोन थेंब ओघळले आणि वाळूत शोषले गेले.
त्या अथांग अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर, बुडणाऱ्या सूर्याच्या साक्षीनं, त्या फिनिक्स टेकच्या सर्वात पोलादी माणसाच्या मनाचा शेवटचा तटही आता पूर्णपणे ढासळला होता!
पण आम्हाला दोघांनाही ठाऊक नव्हतं... की आजची रात्र केवळ या हळुवार भावनांची नव्हती; तर त्या पेटणाऱ्या शेकोटीभोवती आमच्या दोघांच्या नात्याची एक महाभयंकर परीक्षा अजून बाकी होती!
प्रकरण ११
बोनफायर, अंतराळातील संगीत आणि संभ्रमाची किनार
~ ☕ ~
सूर्यास्ताची ती लाल-सोनेरी उधळण हळूहळू क्षितिजाच्या गर्भातून नाहीशी झाली आणि समुद्रावर रात्रीचा गडद निळा, गूढ अंधार पसरला.
सागराच्या अथांग लाटांचा आवाज रात्रीच्या शांततेत अधिकच भारदस्त आणि गंभीर भासत होता. किनाऱ्यावरून वाहणारा वारा आता चांगलाच गारठलेला होता. रिसॉर्टच्या कर्मचाऱ्यांनी सुरुच्या झाडांच्या सावलीत, वाळूवर लाकडांचे मोठे ओंडके रचून एक भव्य शेकोटी पेटवली होती.
'तड-तड' असा आवाज करत त्या पेटत्या लाकडांतून केशरी-लाल ठिणग्या काळ्याकुट्ट आकाशाच्या दिशेने झेपावत होत्या.
त्या शेकोटीभोवती संपूर्ण पंधरा-वीस जणांचा ग्रुप गोलाकार टाकलेल्या बांबूच्या आरामखुर्च्यांवर आणि सतरंजीवर जमा झाला होता. हवेत एका बाजूला तंदूरमध्ये भाजल्या जाणाऱ्या पापलेट, सुरमई आणि कोळंबीचा खमंग, झणझणीत सुवास पसरला होता; तर दुसऱ्या बाजूला शाकाहारी मंडळींसाठी गरमागरम काजूची उसळ, आंबोळ्या आणि सोलकढीच्या वाट्यांची रेलचेल सुरू होती.
"पब्लिक, ऐका!" रोहनने एका हातात काचेची रिकामी बाटली आणि दुसऱ्या हातात सोलकढीचा पेला धरत शेकोटीच्या उजेडात मध्यभागी उडी मारली, "आजची रात्र दापोलीतली शेवटची रात्र आहे. उद्या दुपारी आपण पुन्हा त्या हिंजवडीच्या ट्रॅफिकमध्ये आणि एसीच्या पिंजऱ्यात बंद होणार आहोत. त्यामुळे आज कोणीही झोपायचं नाही! सुरू होतोय — द अल्टिमेट राऊंड of 'ट्रुथ ऑर डेर'!"
"रोहन, आता जरा तरी मॅच्युरिटी दाखव रे! आपण कॉलेजच्या ट्रिपवर नाही आलोय," स्मिता ताईंनी हसत हसत त्याला टोमणा मारला.
"ताई, वर्षातून एकदाच असा मोकळा श्वास मिळतो. आजच्या रात्री कोणताही सिनियर किंवा ज्युनिअर नाही. नियम एकच: बाटली ज्याच्याकडे थांबेल, त्याने एकतर जळजळीत सत्याचा सामना करायचा, किंवा मग अख्ख्या ग्रुपसमोर डेर पूर्ण करायची!" रोहनने लाकडी फळीवर ती बाटली जोरात फिरवली.
सगळ्यांचे डोळे त्या गरगर फिरणाऱ्या बाटलीवर खिळले.
पहिल्या फेरीत बाटली अनिकेतकडे थांबली. त्याला डेर मिळाली — टेस्टिंग टीमच्या स्मिता ताईंची हुबेहूब नक्कल करून दाखवायची. अनिकेतने डोक्यावर काल्पनिक पदर सावरून ज्या प्रकारे बग्स रिपोर्ट करण्याची नक्कल केली, त्यावर संपूर्ण ग्रुप पोट धरून हसला. वातावरण पूर्णपणे मोकळं आणि हलकंफुलकं झालं होतं.
मी अद्वैतच्या अगदी समोरच्या बाजूला, शेकोटीच्या पलीकडे बसले होते.
माझ्या अंगात एक जांभळ्या रंगाचा सैलसर कुर्ता होता. वाऱ्याच्या गारठ्यामुळे मी दोन्ही हातांची घडी घालून बसले होते. शेकोटीच्या नाचणाऱ्या लालसर ज्वाळांमधून अद्वैतचा चेहरा स्पष्ट दिसत होता. त्याने आत्ता गडद निळ्या रंगाचा एक साधा टी-शर्ट आणि बेज शॉर्ट्स घातली होती. वाळूवर तो शांतपणे, एका हाताने गुडघा धरून बसला होता.
त्याच्या शेजारीच रिया कपूर बसलेली होती. रियाने मुद्दाम एक लाल रंगाचा ऑफ-शोल्डर मॅक्सी ड्रेस घातला होता. ती सतत अद्वैतच्या ताटात काय आहे, त्याला काय हवंय यावर बारीक लक्ष ठेवून होती.
"अद्वैत सर, तुम्ही सोलकढी अजून घेतली नाही का? मी आणून देऊ का तुमच्यासाठी?" रियाने अत्यंत लाडीक आवाजात विचारलं.
अद्वैतने किंचित मागे सरकत, कोरडेपणाने उत्तर दिलं, "नको रिया, मला जे हवंय ते माझ्या ताटात आहे. थँक्स."
त्याच्या त्या तुसड्या उत्तरावर रोहनने मला डोळा मारला. मी ओठांवर दात दाबून हसू रोखलं.
पण तरीही, मघाशी समुद्राच्या लाटांमध्ये तो मला जे बोलला होता—'तुम्ही आल्यापासून मला असं वाटायला लागलंय की माझं हे एकटं आयुष्य मला पुढे तसंच जगायचं नाहीये'—त्या शब्दांची उब अजूनही माझ्या अंगात थरथरत होती. पण ऑफिसच्या लोकांसमोर येताच अद्वैत पुन्हा एकदा स्वतःला त्या सुरक्षित कोषात बंद करून बसला होता. हे त्याचं वागणं माझ्या मनात नकळत एका अनामिक संभ्रमाची किनार निर्माण करत होतं.
"चला, पुढचा राऊंड!" रोहनने बाटली पुन्हा फिरवली.
बाटली वेगाने फिरली... तिचा वेग हळूहळू मंदावला... आणि अखेर, बाटलीचं तोंड थेट अद्वैत सरदेसाईच्या दिशेने स्थिर झालं!
एका सेकंदात संपूर्ण ग्रुपमध्ये सामसूम झाली.
"ओह हो! द किंग हिमसेल्फ इन द ट्रॅप!" विक्रमने टाळ्या वाजवत शिट्टी मारली. "बोल अद्वैत, ट्रुथ की डेर?"
अद्वैतने एक हलकासा सुस्कारा सोडला, "विक्रम, मी लहान मुलांसारखे खेळ खेळत नाही. मला यातून वगळा."
"अरे सरदेसाई, पळवाट अजिबात नाही चालणार!" रोहन ओरडला, "ट्रिपचे नियम सगळ्यांना सारखे आहेत. आज तुम्ही सुटू शकत नाही. सांगा, ट्रुथ की डेर?"
अद्वैतने वाळूत नजर फिरवली. डेर घेतली तर हे पोरं काय उद्योग करायला लावतील याचा नेम नव्हता, म्हणून त्याने विचारपूर्वक निवड केली, "ट्रुथ."
विक्रमच्या चेहऱ्यावर एक अत्यंत खोचक, मिश्कील हसू उमटलं. तो पुढे झुकला. अद्वैतचा कॉलेजच्या पहिल्या दिवसापासूनचा जिवलग मित्र असल्यामुळे विक्रमला अद्वैतच्या सगळ्या दुखऱ्या नसा, त्याचे कमकुवत पैलू अचूक ठाऊक होते.
विक्रमने शेकोटीच्या उजेडात चमकणाऱ्या अद्वैतच्या डोळ्यांत थेट रोखून पाहिलं.
"ओके अद्वैत," विक्रमचा आवाज आता शांत पण संपूर्ण ग्रुपला खिळवून ठेवणारा होता, "ऑफिसमधल्या सगळ्यांना माहीत आहे की अद्वैत सरदेसाईच्या आयुष्यात कामाच्या पलीकडे, लॉजिकच्या पलीकडे कशालाच किंमत नाही. पण माझा ट्रुथ असा आहे—गेल्या काही दिवसांत किंवा या संपूर्ण आयुष्यात, अशी कोणती व्यक्ती तुझ्या जगण्यात आली आहे का, जिने तुझ्या त्या 'ओन्ली वर्क अँड नो इमोशन्स'च्या नियमाला सुरुंग लावलाय? आर यू इन लव्ह, ऑर ॲटलीस्ट फॉलिंग फॉर समवन?"
हा प्रश्न ऐकताच वातावरणातील हवा एका क्षणात गोठून गेली.
रियाने श्वास रोखून अद्वैतकडे पाहिलं. रोहन आणि अनिकेतने तोंड उघडं ठेवून एकमेकांकडे पाहिलं.
आणि मी?
माझं काळीज अक्षरशः घशाशी येऊन धडधडू लागलं होतं. शेकोटीच्या लाल उजेडात माझे हात नकळत थरथरू लागले. मघाशी समुद्राच्या लाटांमध्ये त्याने व्यक्त केलेल्या त्या हळव्या भावना... तो माझ्याबद्दल सगळ्यांसमोर काहीतरी बोलेल का? की तो या नात्याला जगासमोर स्वीकारेल?
अद्वैतच्या चेहऱ्यावरचे भाव एका सेकंदात बदलले.
त्याच्या जबड्याची हाडं ताठरली. त्याने समोर पाहिलं. शेकोटीच्या नाचणाऱ्या ज्वाळांमधून त्याची नजर थेट माझ्या डोळ्यांना भिडली.
त्या क्षणी त्या पंधरा-वीस जणांच्या गर्दीत फक्त आम्ही दोघेच उरलो होतो. त्याच्या डोळ्यांत एक भयंकर वादळ घोंघावत होतं—एकीकडे सत्य सांगण्याची अनावर, जीवघेणी ओढ; आणि दुसरीकडे त्याचे ते कॉर्पोरेट जगताचे नियम, त्याचा स्वतःचा आत्मसंरक्षणाचा तोच जुना बुरखा, आणि त्या नात्याला सुरक्षित अंतर ठेवण्याची त्याची अगतिकता!
अद्वैतने एक तीव्र, खोल श्वास सोडला.
त्याने नजर हळूच माझ्यावरून हटवली आणि वाळूवर खिळवली.
"नाही," त्याचा आवाज शांत पण कमालीचा थंड आणि पोलादी आला, "माझ्या आयुष्यात कामापेक्षा आणि लॉजिकपेक्षा जास्त कशालाच प्राधान्य नाही. आणि प्रेमासारख्या अनप्रेडिक्टेबल गोष्टींवर माझा कधीच विश्वास नव्हता, आजही नाही. सो नो, आय एम नॉट फॉलिंग फॉर एनीवन."
त्याच्या त्या साध्या, कोरड्या शब्दांनी माझ्या काळजावर जणू कुणीतरी बर्फाचा भलामोठा तुकडा आदळला!
'आय एम नॉट फॉलिंग फॉर एनीवन...'
माझ्या कानांत ते शब्द एखाद्या शिशासारखे वितळले. मला जाणवलं की माझ्या चेहऱ्यावरचा सगळा रंग, तो सगळा आनंद एका सेकंदात उडून गेला होता. डोळ्यांत अपमानाचे आणि वेदनेचे अश्रू तरळायला लागले होते.
मघाशी समुद्राच्या लाटांमध्ये तो जे बोलला होता—'तुमच्या एका हसण्याने मला पुन्हा माणूस बनवलंय'—ते सगळं खोटं होतं का? तो फक्त एकांतात भावनांचा खेळ मांडत होता आणि चार माणसांत येताच स्वतःचा तोच जुना, निष्ठूर, कोरडा मुखवटा चढवून मोकळा होत होता? की मीच वेड्यासारखी त्याच्या त्या खोट्या गोड शब्दांवर भाळले होते?
"धत् तेरे की! बोरिंग उत्तर!" रोहन हताशपणे ओरडला.
"अरे यार सरदेसाई, तू कधीच सुधरणार नाहीस," विक्रमने हसत मान हलवली. पण विक्रमची ती भेदक नजर अद्वैतच्या डाव्या हातावर होती—अद्वैतने आपला हात वाळूत इतका घट्ट आवळला होता की त्याची बोटं पांढरी पडली होती. तो स्वतःशीच एक भयंकर खोटं बोलत होता, आणि हे विक्रमला अचूक समजलं होतं.
"बरं, आता मूड बदलूया! गाणी सुरू करा!" रिया आनंदाने म्हणाली आणि तिने लगेच स्पीकरवर एक रोमँटिक बॉलिवूड गाणं सुरू केलं.
सगळेजण गाण्यात रंगून गेले. टाळ्यांचा कडकडाट सुरू झाला.
पण माझं तिथे बसणं आता अशक्य झालं होतं. शेकोटीची ती उष्णता आता माझ्या अंगाची लाही लाही करत होती.
मी हळूच कोणाचंही लक्ष न जाऊ देता खुर्चीवरून उठले आणि अंधारात मागे सरकले.
माझ्या डोळ्यांतून वाहणारे अश्रू आता लपवता येत नव्हते. मी झपझप पावलं टाकत बीचच्या त्या शांत, अंधाऱ्या आणि निर्जन टोकाकडे निघाले. जिथे माणसांचा आवाज संपत होता आणि फक्त समुद्राच्या लाटांचा आक्रोश सुरू होता.
वाळूवर बसून मी दोन्ही गुडघे छातीशी घट्ट धरले आणि समुद्राच्या काळ्याशार पाण्याकडे एकटक पाहत राहिले. गालावरून एक उष्ण अश्रू ओघळला आणि ओठांवर खाऱ्या पाण्याची चव पसरली.
"मूर्ख आहेस तू तन्वी..." मी हुंदका दाबत स्वतःशीच पुटपुटले, "त्या माणसाला दगड लोकांनी नाही बनवलं, तो स्वतःहून दगड राहू इच्छितो. आणि तू वेड्यासारखी त्याच्या त्या खोट्या मोकळेपणात वाहत गेलीस."
"तन्वी..."
मागून अंधारातून तोच परिचित, भारदस्त आवाज आला.
मी चटकन हाताच्या मागच्या बाजूने डोळे पुसले आणि ताडकन उठून उभी राहिले.
पाठमोऱ्या अवस्थेतच मी अत्यंत तुसडेपणाने आणि कोरडेपणाने म्हणाले, "माझ्या मागे येऊ नका सर. तुमच्या त्या लॉजिकल जगात भावनांना जागा नाही ना? मग माझ्या आयुष्यातही लुडबूड करायची तुम्हाला काहीही गरज नाही. प्लीज लीव्ह मी अलोन."
मी पुढे निघून जाणार होते, तेवढ्यात एका मजबूत, उष्ण हाताने माझा मनगट अत्यंत घट्ट पकडला.
एका झटक्यात त्याने मला मागे खेचलं!
माझा तोल गेला आणि मी थेट अद्वैतच्या छातीवर जाऊन आदळले!
अंधारात त्याचा चेहरा माझ्या चेहऱ्यापासून अवघ्या काही इंचांवर होता. त्याचे डोळे लाल झाले होते, कपाळावर एक बारीक घामाची धार चमकत होती आणि त्याचा छातीचा वेग अनावर झाला होता.
"सोडा मला!" मी संपूर्ण ताकद लावून माझा हात सोडवण्याचा प्रयत्न केला, "जाऊन त्या रियाच्या लाडिक प्रश्नांची आणि तुमच्या त्या बोर्डाच्या नियमांची उत्तरं द्या! मला तुमच्या कोणत्याही स्पष्टीकरणाची गरज नाहीये!"
"तन्वी, शांत हो!" तो दात ओठ खाऊन म्हणाला, पण त्याच्या आवाजात एक भयंकर अगतिकता आणि वेदना होती.
"का शांत होऊ? तुम्ही मघाशी म्हणालात ना, प्रेमावर तुमचा विश्वास नाही? तुम्ही कोणाच्याही प्रेमात पडत नाही आहात? मग संध्याकाळी त्या समुद्राच्या लाटांमध्ये तो कसला खेळ मांडला होता तुम्ही? माझी मस्करी करत होतात? की मी एक लहान मुलगी आहे म्हणून माझ्याशी टाईमपास करत होतात?!" माझे अश्रू आता पूर्णपणे अनावर झाले होते.
अद्वैतने माझा दुसराही हात पकडला. त्याने मला स्वतःच्या अधिक जवळ ओढलं. किनाऱ्यावरचा गार वारा आमच्या अंगावरून सुसाट वाहत होता, पण अद्वैतच्या शरीराची ती धग मला स्पष्ट जाणवत होती.
"मी तिथे सगळ्यांसमोर तेच बोललो, जे एका सिनियर मॅनेजरला बोलायला हवं होतं तन्वी!" त्याचा आवाज थरथरला, तो पहिल्यांदा स्वतःचा सगळा संयम गमावून बोलत होता, "मी तिथे जर कबूल केलं असतं... तर उद्या संपूर्ण फिनिक्स टेकमध्ये तुझ्या आत्मसन्मानावर, तुझ्या कॅरेक्टरवर बोटं उचलली गेली असती! लोक म्हणाले असते की तुला प्रोजेक्ट्स आणि अप्रेझल्स तुझ्या डिझाईनमुळे नाही, तर माझ्यामुळे मिळतात! मी स्वतःवरचा कोणताही डाग, लोकांची कोणतीही टीका सहन करू शकतो, पण तुझ्यावर एकही शिंतोडा उडालेला मला माझ्या जिवंतात चालणार नाही!"
त्याच्या त्या एका वाक्याने माझ्या पायाखालची वाळू पुन्हा एकदा सरकली.
मी डोळे मोठे करून, श्वास रोखून त्याच्याकडे पाहत राहिले.
"अद्वैत... तुम्ही..."
"हो!" अद्वैतचा संयम अखेर पूर्णपणे सुटला. तो पहिल्यांदा स्वतःच्या भावनांचा तो वर्षानुवर्षांचा बांध फोडून ओरडल्यासारखा बोलला, "हो, मी घाबरतोय! कारण मला या भावनांची सवय नाहीये! मी आयुष्यात कधी कोणावर स्वतःचं नियंत्रण गमावलं नाही, पण तुझ्या एका स्माईलने, तुझ्या एका शब्दाने माझं संपूर्ण लॉजिक उद्ध्वस्त होतं! मी दिवसाचे चोवीस तास फक्त तुझा विचार करतोय. सांग मला, हे काय आहे? जर हे प्रेम नाही, तर मग काय आहे हे?!"
त्या काळ्याशार रात्री, समुद्राच्या अथांग लाटांच्या साक्षीने...
त्या फिनिक्स टेकच्या सर्वात शिस्तबद्ध, कोरड्या आणि पोलादी माणसाने अखेर स्वतःच्या प्रेमाची जाहीर कबुली दिली होती!
प्रकरण १२
समुद्राच्या साक्षीने आणि एका नव्या पर्वाची सुरुवात
~ ☕ ~
त्या अथांग, काळ्याशार रात्री समुद्राच्या लाटांचा तो प्रचंड गाज अचानक स्तब्ध झाल्यासारखा वाटला.
'जर हे प्रेम नाही, तर मग काय आहे हे?!'
अद्वैतचे ते जळजळीत, थरथरणारे शब्द त्या थंड हवेत एखाद्या विजेसारखे लखलखून गेले होते. त्याचे दोन्ही हात अजूनही माझ्या मनगटांवर घट्ट होते. त्याची ती पकड वेदना देणारी नव्हती, तर एका अगतिक, स्वतःला वाहून घेतलेल्या माणसाची ती एक मूक याचना होती.
त्याचे डोळे लाल झाले होते, कपाळावर घामाचे बारीक थेंब रात्रीच्या मंद अंधारात चमकत होते आणि त्याचा श्वास वेगाने माझ्या चेहऱ्यावर आदळत होता. ज्या माणसाला संपूर्ण फिनिक्स टेकने नेहमी शांत, सुटाबुटातला, कसलीही दया-माया नसलेला पोलादी रोबोट म्हणून पाहिलं होतं... तोच माणूस आज माझ्यासमोर स्वतःच्या सर्व संरक्षणात्मक भिंती जमीनदोस्त करून, आपल्या भावनांच्या महापुरात अक्षरशः उघडा पडला होता.
मी एकटक त्याच्याकडे पाहत राहिले.
माझ्या डोळ्यांतून ओघळणारे ते उष्ण अश्रू आता गालांवरून ओघळून हनुवटीवर थेंबासारखे साचले होते. पण त्या अश्रूंत आता तो अपमानाचा किंवा गैरसमजाचा दाह उरला नव्हता; तिथे एक अवर्णनीय, अथांग सुखाचा झरा फुटला होता. त्याने शेकोटीसमोर खोटं बोलून स्वतःच्या प्रतिमेचा बळी दिला होता, कारण त्याला माझी चिंता होती! माझ्या मेहनतीवर, माझ्या स्वाभिमानावर कॉर्पोरेट जगतातील घाणेरड्या गॉसिप्सचा एकही शिंतोडा उडू नये म्हणून तो स्वतः खलनायक बनून उभा राहिला होता.
"अद्वैत..."
माझा आवाज इतका हळूवार आणि थरथरता निघाला की तो त्या वाऱ्याच्या झुळकेतही विरघळला असता.
मी माझे हात त्याच्या मजबूत पकडीतून सोडवून घेण्याचा कोणताही प्रयत्न केला नाही. उलट, मी हळूच माझी बोटं सैल केली आणि माझे दोन्ही हात वर नेऊन त्याच्या रुंद, भक्कम खांद्यांवर ठेवले.
अद्वैतच्या अंगातून एक तीव्र शॉक बसल्यासारखा काटा सर्रकन निघून गेला. तो जागेवरच थबकला. त्याचे ते भेदक, काळेभोर डोळे विस्फारले आणि तो श्वास रोखून माझ्याकडे पाहू लागला. जणू त्याला विश्वासच बसत नव्हता की ज्या मुलीला त्याने काही मिनिटांपूर्वी दुखावलं होतं, ती मुलगी त्याला इतक्या सहजतेने स्पर्श करत होती.
"तुम्हाला काय वाटतं अद्वैत... या वादळात फक्त तुम्ही एकटेच होरपळत आहात?" मी एक पाऊल पुढे टाकलं.
आमच्या दोघांमधील अंतराची ती शेवटची सीमारेषाही आता पूर्णपणे मिटली होती.
"ज्या दिवशी तुम्ही त्या पिंपळाच्या झाडाखाली चिखलात मांडी घालून त्या लहान पिल्लाच्या जखमेवर फुंकर घालत होतात ना..." माझ्या ओठांवर अश्रूंच्या ओघळांमधून एक अतिशय गोड, थरथरतं हसू उमटलं, "त्याच दिवशी माझ्या मनातली तुमची ती खडूराक्षसाची पोलादी चौकट कायमची मोडून पडली होती. मी काही मैत्रीच्या नावाखाली स्वतःची फसवणूक करत नव्हते अद्वैत. मी मैत्रीच्या खूप पलीकडे जाऊन... तुमच्या त्या हळव्या, सुंदर मनाच्या प्रेमात पडले होते!"
अद्वैतचा श्वास एका क्षणासाठी पूर्णपणे थांबल्यासारखा झाला.
"तन्वी..." त्याचा तो नेहमीचा भारदस्त आवाज कमालीचा कातर आणि हळवा झाला.
त्याच्या हातांची पकड हळूहळू सैल झाली. त्याने अत्यंत आदराने, जणू एखादं नाजूक फूल हाताळावं तसे आपले हात वर केले. त्याचे लांबसडक अंगठे माझ्या गालांवर टेकले आणि त्याने माझे ते खारट अश्रू अत्यंत हळूवारपणे पुसून काढले. त्याच्या त्या बोटांच्या स्पर्शात एक अशी अथांग उब होती, की माझे डोळे नकळत मिटले गेले.
"मला भीती वाटत होती तन्वी," अद्वैतने आपले कपाळ माझ्या कपाळावर हळूच टेकवले. त्याचा उष्ण श्वास माझ्या ओठांवर थरथरत होता. "मी कोरडा झालो होतो, कारण मला पुन्हा कोणावर विश्वास ठेवून स्वतःला उद्ध्वस्त करून घ्यायचं नव्हतं. पण तू आलीस... आणि माझं सगळं लॉजिक, माझी सगळी शिस्त तू एका फटक्यात वाहून नेलीस. तुझ्या त्या बिनधास्त हसण्याने, तुझ्या त्या जिद्दीने मला पुन्हा जगायला शिकवलं. मी या जगात कोणाशीही लढू शकतो, पण तुला गमावण्याची ताकद माझ्यात नाही."
"तुम्ही मला कधीच गमावणार नाही, मिस्टर सरदेसाई," मी हळूच डोळे उघडले आणि थेट त्याच्या डोळ्यांत पाहत, किंचित मिश्कीलपणे म्हणाले, "जोपर्यंत तुम्ही मला ऑफिसमध्ये 'तन्वी मॅडम' म्हणून तोरा दाखवणार नाही, तोपर्यंत ही तन्वी देशमुख आयुष्यभर तुमच्यासोबतच असणार आहे!"
माझ्या त्या एका वाक्याने त्या गंभीर आणि भावुक क्षणातही अद्वैतच्या चेहऱ्यावर एक नितांत देखणं, मनमोकळं आणि खळाळतं हसू उमटलं.
त्या अंधाऱ्या रात्री, समुद्राच्या अथांग आणि फेसाळणाऱ्या लाटांच्या साक्षीने, त्याने मला हळूच आपल्या छातीशी ओढलं. मी माझे दोन्ही हात त्याच्या गळ्याभोवती घट्ट आवळले. त्याचे दोन्ही हात माझ्या पाठीभोवती विळख्यासारखे घट्ट झाले.
त्याच्या छातीची ती वेगवान, एकसंध धडधड माझ्या कानांवर स्पष्ट पडत होती.
तो केवळ एक आलिंगन नव्हतं; तर दोन परस्परविरोधी जगांचं झालेलं एक अतूट मिलन होतं.
जिथे एका बाजूला कोड, लॉजिक, आकडे आणि कडक शिस्त होती; तर दुसऱ्या बाजूला रंग, स्वप्नं, कला आणि स्वच्छंदी उत्साह होता. त्या रात्री त्या दोन भिन्न दिशा एका बिंदूवर येऊन कायमच्या एकरूप झाल्या होत्या.
काही वेळाने आम्ही दोघे हळूहळू वाळूतून पावलं टाकत रिसॉर्टच्या दिशेने चालू लागलो.
शेकोटी आता पूर्णपणे विझली होती; फक्त लाकडांचे काही लाल निखारे अंधारात मंद उजेड फेकत होते. गाणी आणि दंगा संपला होता. पंधरा-वीस जणांचा तो ग्रुप आपापल्या कॉटेजेसमध्ये जाऊन झोपी गेला होता. संपूर्ण रिसॉर्टच्या परिसरात सुरुच्या झाडांची सळसळ आणि लाटांचा आवाज सोडला तर नीरव शांतता पसरली होती.
पण कॉटेजच्या मुख्य लाउंजमध्ये, बांबूच्या रेलिंगला टेकून एक व्यक्ती अजूनही जागी होती.
विक्रम पाटणकर.
हातात कॉफीचा मग घेऊन तो त्या अंधाऱ्या किनाऱ्याकडे पाहत उभा होता.
आम्हाला दोघांना वाळूतून एकत्र चालत येताना पाहून विक्रमच्या ओठांवर एक अत्यंत समाधानी आणि खोचक हसू उमटलं. अद्वैतच्या चालण्यातला तो ताठरपणा आता गेला होता, तिथे एक नवा, शांत आत्मविश्वास दिसत होता; आणि माझ्या चेहऱ्यावरचा तो न लपणारा लालसर रंग आणि चमक सर्व काही सांगून जात होती.
अद्वैतने मला माझ्या कॉटेजच्या पायऱ्यांपर्यंत सोडलं.
"गुड नाईट, तन्वी," तो हळू आवाजात म्हणाला.
"गुड नाईट, अद्वैत," मी हसून कॉटेजचा दरवाजा उघडला आणि आत गेले.
अद्वैत वळला आणि स्वतःच्या रूमकडे चालू लागला, जिथे विक्रम लाउंजमध्ये त्याची वाट पाहत उभा होता.
"काय मग सरदेसाई? समुद्रातल्या लाटा मोजून झाल्या वाटतं?" विक्रमने अद्वैताच्या खांद्यावर हात ठेवत मिश्कीलपणे डोळा मारला.
अद्वैतने चष्मा नीट केला. त्याने विक्रमकडे पाहिलं, "विक्रम, तू एक नंबरचा नालायक आहेस. तो ट्रुथचा प्रश्न तू मुद्दाम विचारलास ना?"
विक्रम खळखळून हसला, "मित्रा, गेल्या दहा वर्षांत मी तुला क्लायंटच्या कोट्यवधींच्या नुकसानावरही असा घाबरलेला पाहिलं नव्हतं. एका साध्या प्रश्नाने तुझा तो पोलादी मेंदू पूर्णपणे क्रॅश झाला होता! मला खात्री पटली होती की तुला त्या धक्क्याची गरज होती, नाहीतर तू आयुष्यभर त्या क्युबिकलमध्येच स्वतःच्या भावना मारून बसला असतास. आणि तन्वी... ती एक हिरा आहे अद्वैत. स्वतःला नशीबवान समज."
अद्वैतने लाउंजमधून बाहेर पसरलेल्या त्या शांत समुद्राकडे पाहिलं. त्याच्या चेहऱ्यावर एक प्रामाणिक, खोल स्माईल उमटली.
"आय नो विक्रम," अद्वैत अत्यंत हळू आवाजात म्हणाला, "शी इज माय व्होल वर्ल्ड नाऊ."
दोन दिवसांनंतर.
सोमवारची सकाळ नेहमीसारखीच घाईगडबडीची उजाडली.
हिंजवडी फेज-१ चा तोच धूर, गाड्यांचे हॉर्न्स आणि फिनिक्स टेकच्या काचेच्या इमारतीसमोरची तीच गर्दी. आठव्या मजल्यावर पाऊल ठेवताच कोर प्रॉडक्ट टीमचा तोच ओळखीचा माहौल दिसत होता. मॉनिटर्सच्या स्क्रीन, कीबोर्डचा खट्-खट् आवाज आणि कॉफीचे कप.
मी माझ्या क्युबिकलमध्ये बसून फिग्मावर फायनान्स ॲपच्या दुसऱ्या टप्प्याचे आयकॉन्स डिझाईन करत होते. बाजूला बसून रोहन कसलातरी बग फिक्स करत स्वतःच्याच नशिबाला दोष देत होता. रिया तिच्या जागेवर बसून वीकेंडचे फोटो इन्स्टाग्रामवर अपलोड करण्यात मग्न होती.
सगळं काही अगदी पूर्वीसारखंच वाटत होतं.
पण माझ्यासाठी... माझ्यासाठी हे जग आता पूर्णपणे बदलून गेलं होतं.
बरोबर दहा वाजता काचेचा मुख्य दरवाजा उघडला आणि अद्वैत सरदेसाई आत आला.
अंगात तोच गडद नेव्ही ब्लू फॉर्मल शर्ट, परफेक्टली आयर्न केलेली चारकोल ट्राउझर, डोळ्यांवर पातळ फ्रेमचा चष्मा आणि हातात तीच काळी लेदर फाईल. चेहऱ्यावर तोच गंभीर, शांत आणि शिस्तबद्ध रुबाब.
"रोहन, क्लायंटचा कालचा सर्व्हर रिस्पॉन्स चेक केला का? मला पंधरा मिनिटांत रिपोर्ट हवा आहे," अद्वैतचा भारदस्त आवाज संपूर्ण फ्लोअरवर घुमला.
"य... येस सर! ऑन इट!" रोहन ताडकन उठला.
अद्वैत संथ पावलं टाकत माझ्या क्युबिकलपाशी आला. त्याने माझ्या लॅपटॉपच्या स्क्रीनकडे पाहिलं. त्याचा चेहरा पुन्हा एकदा त्याच कडक, व्यावसायिक मुखवट्याखाली लपलेला होता.
"तन्वी, या नवीन ॲक्शन बटनाचा कलर कॉन्ट्रास्ट अजून २% वाढवावा लागेल. युझरला एका सेकंदात ते क्लिकेबल वाटलं पाहिजे," तो अत्यंत कोरडेपणाने म्हणाला.
"हो सर, नक्कीच. मी आत्ताच अपडेट करते," मीही तितक्याच व्यावसायिक थाटात मान डोलावली.
अद्वैतने टेबलावर हातातील एक प्रिंटआऊट ठेवली आणि तो आपल्या केबिनकडे वळला.
पण जाता जाता...
त्या क्युबिकलच्या काचेच्या आडून जेव्हा तो वळत होता, तेव्हा त्याने संपूर्ण फ्लोअरची नजर चुकवून... फक्त मला दिसेल अशी एक अत्यंत गोड, नखरेबाज स्माईल दिली...
आणि पुढच्याच सेकंदाला माझ्या लॅपटॉपच्या स्क्रीनवर स्लॅकची एक नोटिफिकेशन चमकली:
अद्वैत सरदेसाई (Direct Message): 'दुपारी बरोबर १ वाजता बेसमेंट पार्किंगमध्ये. आपण एकत्र लंचला चाललोय — तुझी आवडती गरमागरम पुणेरी मिसळ खायला. आणि हो... नो एक्सक्युझेस, तन्वी देशमुख!'
मी तो मेसेज वाचला आणि लॅपटॉपच्या स्क्रीनआड चेहरा लपवून गालातल्या गालात मनसोक्त हसले.
ऑफिसच्या त्या चार भिंतींमध्ये, त्या कॉर्पोरेट नियमांच्या आणि कोडच्या जगात... एका खडूराक्षसाची आणि एका बिनधास्त स्वप्नाळू डिझायनरची ही प्रेमकथा आता स्वतःचा एक नवा, सुंदर आणि अविस्मरणीय इतिहास लिहीत होती!
— समाप्त —
