રાતના અગિયાર વાગ્યા હતા. બહાર ધીમો વરસાદ વરસી રહ્યો હતો અને ઘરમાં બધાં સૂઈ ગયા હતા. નિશા પોતાના જૂના રૂમની સફાઈ કરી રહી હતી. બીજા દિવસે ઘરનું નવીનીકરણ થવાનું હોવાથી વર્ષોથી બંધ પડેલા કબાટમાંથી જૂની વસ્તુઓ બહાર કાઢી રહી હતી.
કબાટના સૌથી નીચેના ખાનામાં તેને એક નાનું લોખંડનું બોક્સ મળ્યું. બોક્સ પર ધૂળનું જાડું પડ હતું. તેણે ધીમેથી ધૂળ સાફ કરી. તાળું ખોલતાં અંદર જૂની તસવીરો, ઘડિયાળ અને એક સફેદ પરબીડિયું દેખાયું.
પરબીડિયા પર તેના પિતાની ઓળખીતી લખાવટમાં લખ્યું હતું—
“મારી વહાલી દીકરી નિશા માટે… જ્યારે તું મને સમજવા જેટલી મોટી થઈ જાય ત્યારે.”
નિશાનું હૃદય એક ક્ષણ માટે અટકી ગયું.
તેના પિતાને દુનિયા છોડીને પાંચ વર્ષ થઈ ગયાં હતાં.
નિશાએ ક્યારેય પિતાને માફ નહોતા કર્યા. બાળપણથી જ તેના મનમાં એક ફરિયાદ હતી કે તેના પિતા તેને સમય આપતા નહોતા. જ્યારે શાળામાં બીજા બાળકોના પિતા તેમને લેવા આવતા, ત્યારે નિશા દરવાજા પાસે ઊભી રહીને પોતાના પિતાની રાહ જોતી.
એક દિવસ શાળામાં પેરેન્ટ્સ ડે હતો. નિશાએ પિતાને ખાસ કહીને બોલાવ્યા હતા.
“પપ્પા, તમે ચોક્કસ આવજો ને?”
પિતાએ હસીને કહ્યું હતું, “હા બેટા, આ વખતે જરૂર આવીશ.”
પણ તેઓ આવ્યા નહોતા.
નિશા આખો કાર્યક્રમ પૂરો થાય ત્યાં સુધી ખુરશી તરફ જોતી રહી હતી. ઘરે આવીને તેણે પિતાને એક શબ્દ પણ નહોતો કહ્યું.
એ દિવસની નાની બાળકીની ફરિયાદ વર્ષો સુધી તેના મનમાં રહી ગઈ.
આજે એ જ ફરિયાદનો જવાબ કદાચ તેના હાથમાં હતો.
નિશાએ ધ્રૂજતા હાથે પત્ર ખોલ્યો.
“મારી વહાલી નિશા,
જો તું આ પત્ર વાંચી રહી છે, તો કદાચ હું તારી પાસે નથી. મને ખબર નથી કે તું મને કેવી રીતે યાદ કરતી હશે. કદાચ તને એવું લાગતું હશે કે તારા પપ્પાએ તને ક્યારેય સમય આપ્યો નહીં. પરંતુ આજે હું તને સાચું કારણ જણાવવા માગું છું.”
નિશાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
તે આગળ વાંચવા લાગી.
“મને એ પેરેન્ટ્સ ડે આજે પણ યાદ છે. તું આખો દિવસ મારી રાહ જોતી હતી. હું આવવા માંગતો હતો, ખૂબ આવવા માંગતો હતો. પરંતુ એ જ દિવસે કંપનીમાં એવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ કે જો હું નોકરી છોડીને આવું તો મારી નોકરી જતી રહેત.”
નિશાના હાથ કંપવા લાગ્યા.
“મને ખબર હતી કે તને મારી જરૂર હતી. પણ એ સમયે મને લાગ્યું કે તારા ભવિષ્યને મારી હાજરી કરતાં મારી નોકરીની વધારે જરૂર છે. તારી સ્કૂલની ફી, તારા પુસ્તકો, તારી દવાઓ અને તારા સપનાઓ… બધું એ નોકરી સાથે જોડાયેલું હતું.”
નિશા પત્ર પર આંસુ પાડતી વાંચતી રહી.
“બેટા, એ દિવસે તું મારી સાથે વાત નહોતી કરી. તારી આંખોમાં રહેલી ફરિયાદ મેં જોઈ હતી. હું તને સમજાવવા માગતો હતો, પણ શબ્દો મળ્યા નહીં. કદાચ એ મારી સૌથી મોટી ભૂલ હતી.”
થોડી ક્ષણ માટે પત્રના કાગળ પર વરસાદના ટીપાં જેવા આંસુ પડ્યા.
પછી તેણે આગળ વાંચ્યું—
“જીવનમાં હંમેશાં યાદ રાખજે, દરેક માણસનો પ્રેમ શબ્દોમાં દેખાતો નથી. કોઈ માણસ પ્રેમથી તને ગળે લગાવે છે, તો કોઈ માણસ તારા ભવિષ્ય માટે પોતાની ઊંઘ, આરામ અને ઈચ્છાઓનો ત્યાગ કરે છે.”
છેલ્લે લખ્યું હતું—
“મારે તારી પાસે એક જ માફી માંગવી છે. જો મારી વ્યસ્તતાને કારણે તને ક્યારેય એવું લાગ્યું હોય કે તું મારા માટે મહત્વની નહોતી, તો મને માફ કરી દેજે. તું મારી જિંદગીની સૌથી સુંદર જવાબદારી હતી.
જ્યારે પણ તું તારા જીવનમાં સફળ થજે, ત્યારે મારી તસવીર સામે એક વાર હસજે. મને રડતી દીકરી નહીં, પરંતુ પોતાના સપના પૂરા કરતી દીકરી યાદ રહેવી છે.
— તારા પપ્પા.”
નિશા પત્રને છાતી સાથે લગાવીને ખૂબ રડી.
પાંચ વર્ષથી તેના મનમાં રહેલો ગુસ્સો આજે ઓગળી ગયો હતો.
બીજા દિવસે સવારે તેણે પિતાની તસવીર સામે દીવો કર્યો. આંખોમાં આંસુ હતાં, પરંતુ ચહેરા પર શાંતિ હતી.
“પપ્પા… તમે મને પ્રેમ કરતા હતા. બસ, હું તમારા પ્રેમને સમજવામાં મોડી પડી.”
તે દિવસથી નિશાએ એક વાત જીવનભર માટે યાદ રાખી—
ક્યારેક કોઈનું મૌન પ્રેમનો અભાવ નથી હોતું; એ પ્રેમને વ્યક્ત કરવાની અસમર્થતા હોય છે.
અને ક્યારેક…
જીવનનો સૌથી મોટો જવાબ આપણને ત્યારે મળે છે, જ્યારે પ્રશ્ન પૂછનાર વ્યક્તિ આપણી વચ્ચે રહેતી નથી.
