એક દિવસ આવવાનો છે જ્યારે મને મારા બાળકો પૂછશે…
“પપ્પા, તમને મારું બાળપણ યાદ છે?”
હા, એ દિવસ ઘણા વર્ષો પછી આવશે.
અને એ દિવસે હું મારી જિંદગીના એ બધા વર્ષો તરફ પાછું વળીશ, જ્યાં હું એમના માટે કંઈક મોટું બનાવવામાં વ્યસ્ત હતો… પણ કદાચ એ દરમિયાન એમની સાથે જીવવાની કેટલીક નાની-નાની પળો ક્યાંક પાછળ રહી ગઈ હશે.
હું 37 વર્ષનો હતો, અને પિતા બન્યા પછી મને મારી જાતથી જ નફરત થવા લાગી હતી.
જ્યારે હું નાનો હતો, ત્યારે મારી હંમેશા ઈચ્છા રહેતી કે મારા પપ્પા મને સ્કૂલેથી લેવા માટે એક સરસ કારમાં આવે.
એટલા માટે નહીં કે મારે વધુ સારી કાર જોઈતી હતી.
પણ એટલા માટે કે હું મારા મિત્રોને બતાવી શકું કે મારું પરિવાર પણ સારી રીતે જીવી રહ્યું છે.
હું ગર્વ અનુભવવા માંગતો હતો.
હું સુરક્ષિત અનુભવવા માંગતો હતો.
પણ એવું ક્યારેય થયું નહીં.
એ પાછળ રહી જવાની લાગણી ઘણા સમય સુધી મારી સાથે રહી.
પછી 2020માં ક્રિષ્નનો જન્મ થયો.
એના જન્મ પછી જીવનનો અર્થ જ જાણે થોડો બદલાઈ ગયો.
પછી 2023માં લક્ષ્મી સ્વરૂપે દીકરી પ્રાંશી આવી. ❤️
બે બાળકો…
બે નાની દુનિયા…
અને એમના માટે મોટા મોટા સપનાઓ.
એ દિવસથી મનમાં એક જ વાત હતી—
“આ બધું તો બાળકો માટે જ કરવાનું છે.”
એમના સારા ભવિષ્ય માટે…
એમને સારી સ્કૂલમાં ભણાવવા માટે…
એમને કોઈ વસ્તુની કમી ન પડે એ માટે…
આપણે જે નથી મેળવી શક્યા એ એમને આપવા માટે…
એમને સારું ઘર, સારી સુવિધાઓ અને સારું જીવન આપવા માટે…
આ બધું ખોટું તો નથી.
વહેલી સવારે ઊઠીને કામ-ધંધે નીકળી જવું…
બાળકો ઊઠે એ પહેલાં જ ઘરેથી નીકળી જવું.
બપોરે ઘરે આવવાનો સમય ન મળે કે ફોન પણ ના કરી શકીએ…
આખો દિવસ કામમાં પસાર થઈ જાય…
અને સાંજે ઘરે પાછા આવીએ,
ત્યાં સુધીમાં ક્યારેક બંને બાળકો સૂઈ ગયાં હોય.
પ્રાંશી કંઈક બતાવવા માટે કે ભાઈની ફરિયાદ કરવા માટે—
“પપ્પા… પપ્પા…”
કરતી દોડીને આવે.
રાત્રે સૂતી વખતે કહે—
“પપ્પા, મને વાર્તા કહો ને…”
ક્રિષ્ન કહે—
“પપ્પા, મારું હોમવર્ક કરાવો ને…”
અને હું?
ક્યારેક કામનું કારણ આપીશ…
ક્યારેક થાકનું…
ક્યારેક સમય નથી એવું કહીશ…
અને દરેક વખતે “પછી” કહીને એ ક્ષણ ટાળી દઈશ.
મને એમ લાગશે કે હું એમની અવગણના નથી કરતો…
પરંતુ હું તો એમના જ ભવિષ્યના ઘડતર માટે જ વ્યસ્ત છું.
આપણે મનમાં તો એક જ વાત રાખી હોય—
“હું આ બધું એમના માટે જ તો કરું છું.”
પણ કદાચ મને એ સમજાશે નહીં કે—
એમને એ સમયે મારું ભવિષ્ય નહીં, મારો સમય જોઈએ છે.
બાળકોનું ભવિષ્ય બનાવતાં બનાવતાં ક્યાંક આપણે એમનું આજ તો નથી ગુમાવી રહ્યા ને?
મારી પાસે કદાચ મારા કામના હિસાબ હશે.
કેટલું કમાયું…
કેટલું બચાવ્યું…
ક્યાં રોકાણ કર્યું…
કઈ વસ્તુ ક્યારે ખરીદી…
આ બધું યાદ રહેશે.
પણ ક્રિષ્નના બાળપણના કેટલા દિવસો મેં એની સાથે જીવ્યા?
કેટલી સાંજ એની સાથે બેઠો?
કેટલી વાર એણે મને કંઈક કહેવા માટે બોલાવ્યો અને મેં ખરેખર બધું બાજુ પર મૂકીને એની વાત સાંભળી?
પ્રાંશીએ કેટલી વાર મારી આંગળી પકડી અને હું એની સાથે નિરાંતે ચાલ્યો?
એનો હિસાબ ક્યાં હશે?
માણસ પૈસાનો હિસાબ રાખે છે,
સમયનો નહીં.
રૂપિયો ક્યાં ખર્ચાયો એ યાદ રહે છે,
પણ બાળકનું બાળપણ ક્યાં ખર્ચાઈ ગયું એનો ખ્યાલ ઘણી વાર મોડો પડે છે.
અને કદાચ આ જ વાત મને એક દિવસ સમજાઈ…
એક દિવસ હું મારી દીકરીને કિન્ડરગાર્ટનમાંથી લેવા ગયો.
એ બસ એક સામાન્ય દિવસ હતો.
પણ ત્યાં મેં તેની કેટલીક મિત્રોના પપ્પાઓને આવતા જોયા.
એક મર્સિડીઝ ચલાવીને આવ્યો હતો.
બીજો ટેસ્લા ચલાવીને આવ્યો હતો.
અને અચાનક, મારા બાળપણની બધી યાદો ફરી મારી આંખો સામે દોડી આવી.
એ સમયે હું ટોયોટા ચલાવતો હતો.
અને એક ક્ષણ માટે મારા મનમાં વિચાર આવ્યો—
“જો હું પણ કોઈ વધુ સારી કાર ચલાવતો હોત તો?”
કદાચ મારી દીકરીને મારા પર ગર્વ થાત.
કદાચ તેને વધુ સુરક્ષિત લાગત.
કદાચ તેને પણ એવું બાળપણ મળત, જેની ઈચ્છા મેં મારા બાળપણમાં કરી હતી.
પણ પછી, આ બધા વિચારોની વચ્ચે જ મારી દીકરીએ મને પૂછ્યું—
“પપ્પા, આપણે ઘરે પહોંચ્યા પછી સાથે સાયકલ ચલાવી શકીએ?”
હું એકદમ ચૂપ થઈ ગયો.
મારી આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
અને મેં બસ એટલું જ કહ્યું—
“હા.”
કારણ કે એ જ ક્ષણે મને એક વાત સમજાઈ ગઈ.
તેને તેના પપ્પાએ કોઈ મોંઘી કાર ચલાવવી જરૂરી નહોતી.
તેને તેના મિત્રો સામે કંઈ સાબિત કરાવવાની જરૂર નહોતી.
તેને તો બસ મારી સાથે થોડો સમય જોઈએ હતો.
એક સાદી સાયકલની સવારી.
માત્ર હું અને મારી દીકરી.
બીજા દિવસે હું મારી સાયકલ માટે બાળક માટેની સીટ લેવા ગયો.
પછી મેં સાયકલ લઈને તેની કિન્ડરગાર્ટન બહાર જઈને તેને સરપ્રાઇઝ આપી.
તે મારી આગળ બેસી શકે એવી રીતે સીટ લગાવી હતી.
જ્યારે તે સીટ પર બેસી, ત્યારે તેણે ખૂબ ગર્વથી પોતાના મિત્રોને મારો પરિચય કરાવ્યો—
“આ મારા પપ્પા છે.”
મને હજુ પણ તેના મિત્રોના ચહેરા પરનો એ ભાવ યાદ છે.
એવું લાગતું હતું જાણે તેણે કોઈ બહુ મોટી વસ્તુ જીતી લીધી હોય.
અને સાચું કહું તો, એ મારા જીવનમાં અનુભવાયેલી સૌથી કિંમતી લાગણીઓમાંની એક હતી.
એટલા માટે નહીં કે હું કોઈ મોંઘી કાર ચલાવતો હતો.
પણ એટલા માટે કે મારી દીકરીને માત્ર હું ત્યાં હતો એટલાથી ગર્વ હતો.
ઘરે પાછા ફરતી વખતે, તે મને એ દિવસે બનેલી દરેક વાત કહેવા લાગી.
તેણે નવા મિત્રો બનાવ્યા હતા.
તેણે મને નાની નાની વાતો સંભળાવી.
અમે વાતો કરી.
હસ્યા.
સાથે ગાયું.
અને ખબર નહીં કેમ, ઘરે આવવાની એ 20 મિનિટની સાયકલ રાઈડ મને દુનિયાના સૌથી મોંઘા અનુભવ જેવી લાગી.
એ 20 મિનિટે મારી અંદર કંઈક બદલી નાખ્યું.
મને સમજાયું કે આટલા સમયથી હું મારી દીકરીને એ બધું આપવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો, જે મને લાગતું હતું કે એક સારા પપ્પાએ આપવું જોઈએ.
વધુ સારી કાર.
વધુ સારું ઘર.
વધુ સારી જીવનશૈલી.
પણ કદાચ હું પિતા બનવાનો અર્થ જ ખોટી રીતે સમજી રહ્યો હતો.
કારણ કે જીવનની સૌથી કિંમતી વસ્તુઓ હંમેશા એવી નથી હોતી કે જેને આપણે પૈસાથી ખરીદી શકીએ.
ક્યારેક સાચી ખુશી તો એ હોય છે કે તમારી પાસે તમારા બાળક સાથે બેસવાનો સમય હોય.
તેની વાતો સાંભળવાનો સમય.
તેના નાનકડા મજાક પર હસવાનો સમય.
સાથે સાયકલ ચલાવવાનો સમય.
અને સૌથી મહત્વનું—
એ ક્ષણમાં તેની સાથે સંપૂર્ણપણે હાજર રહેવાનો સમય.
પૈસા ફરી કમાઈ શકાય છે.
ધંધો ફરી ઊભો કરી શકાય છે.
ઘર ફરી બનાવી શકાય છે.
પણ—
ક્રિષ્નનું બાળપણ અને પ્રાંશીનું બાળપણ બીજી વાર જીવી શકાતું નથી.
અને કદાચ વર્ષો પછી હું ક્રિષ્નને પૂછું—
“બેટા, તને તારું બાળપણ શું યાદ છે?”
એ કદાચ થોડો સમય વિચારે…
અને કહે—
“પપ્પા, તમે મારા માટે બહુ બધું કર્યું હતું.”
આ સાંભળીને કદાચ મને ગર્વ થશે.
પણ જો એ પછી ધીમેથી કહે—
“પણ પપ્પા, તમે મારી સાથે હતા એ યાદો બહુ ઓછી છે…”
તો?
એ એક વાક્ય કદાચ મારા વર્ષોના બધા હિસાબ કરતાં ભારે હશે.
કારણ કે મારો ઈરાદો ક્યારેય ખોટો નહોતો.
મેં જે કર્યું એ બધું એમના માટે જ કર્યું હતું.
પણ કદાચ બાળકને આપણે શું આપ્યું એ કરતાં આપણે એની સાથે શું જીવ્યા એ વધારે યાદ રહે છે.
અને એક દિવસ પ્રાંશી પણ મોટી થશે.
એનાં લગ્ન થશે.
વિદાયની એ ઘડીએ કદાચ મારી સામે જોઈને કહેશે—
“પપ્પા, તમે મારા માટે ઘણું બધું કર્યું. મારા કરિયાવરમાં પણ તમે તમારી શક્તિ મુજબ બધું આપ્યું. મને ક્યારેય કોઈ વસ્તુની કમી પડવા દીધી નહીં.”
હું એ સાંભળીને ગર્વ અનુભવું.
પણ જો એ પછી કહે—
“પપ્પા, તમે મને બધું આપ્યું… પણ તમારી સાથે મારા બાળપણની યાદો નથી આપી.”
તો એ ક્ષણે હું કદાચ ભાંગી ને ભૂક્કો થઈ જઈશ.
કારણ કે એ દિવસે હું એને ઘર આપી શકીશ,
દાગીના આપી શકીશ,
કરિયાવર આપી શકીશ…
પણ મારી સાથે વિતાવેલું એ બાળપણ પાછું આપી નહીં શકું.
એટલે કદાચ આજે જ સમજવું પડશે—
બાળકો માટે કમાવું જરૂરી છે, પણ બાળકો સાથે જીવવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
એમના ભવિષ્ય માટે મહેનત કરવી છે,
પણ એમનું વર્તમાન ગુમાવીને નહીં.
કદાચ કોઈ દિવસ કામ થોડું મોડું થશે.
કદાચ કોઈ દિવસ કમાણી થોડી ઓછી થશે.
પણ બાળક જ્યારે કહે—
“પપ્પા, મારી સાથે રમશો?”
ત્યારે દરેક વખતે “પછી” કહેવું કદાચ બહુ મોંઘું પડી શકે.
કારણ કે એ “પછી” ક્યારે આવશે એની કોઈ ખાતરી નથી.
બાળક મોટું થઈ જશે.
એની પોતાની દુનિયા હશે.
પોતાના મિત્રો હશે.
પોતાની જવાબદારીઓ હશે.
અને પછી કદાચ આપણને એની સાથે સમય પસાર કરવો હશે…
અને કંઈક એવું બનશે કે એ વખતે સમય આપણી પાસે હશે,
એની પાસે નહીં હોય.
“પપ્પા, પછી વાત…”
કહી દેશે.
એટલે આજે જ સમય કાઢવો છે.
ફોન બાજુ પર મૂકવો છે.
કામ થોડી વાર બાજુ પર રાખવું છે.
એમની વાત સાંભળવી છે.
એમની સાથે રમવું છે.
એમના નાનકડા પ્રશ્નોના જવાબ આપવા છે.
એમની નાની નાની ખુશીઓમાં ખુશ થવું છે.
કારણ કે કદાચ વર્ષો પછી મારા બાળકોને મારી પાસેથી કરોડો રૂપિયાની યાદ નહીં જોઈએ.
એમને ફક્ત એટલું યાદ રહેવું જોઈએ કે—
“મારા પપ્પા મારી સાથે હતા.” ❤️
અને જ્યારે એક દિવસ મારા બાળકો મને પૂછશે—
“પપ્પા, તમને મારું બાળપણ યાદ છે?”
ત્યારે મારે ફક્ત “હા” નથી કહેવું.
મારે એની આંખોમાં જોઈને કહેવું છે—
**“હા બેટા…
કારણ કે તારું બાળપણ મેં માત્ર જોયું નહોતું,
મેં તારી સાથે જીવી લીધું હતું.” ❤️**
અને ત્યારે મને લાગશે કે મેં મારા બાળકો માટે ખરેખર કંઈક કર્યું.
**એમનું ભવિષ્ય બનાવ્યું…
પણ એમનું બાળપણ ગુમાવ્યું નહીં.** ❤️
