⛰️🍲 પ્રકરણ ૧૧૧: ગોવર્ધન પૂજાનો છપ્પન ભોગ, પ્રકૃતિ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને હિમાલયની વાદીઓમાંથી દેસાઈ પરિવારનો લાઈવ વિડીયો કૉલ!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"ગોવર્ધન પૂજા એટલે માત્ર પથ્થર કે ગાયના છાણના પર્વતની પૂજા નથી સાહેબ, એ તો પ્રકૃતિ, પહાડો, નદીઓ અને અન્નદાતા પ્રત્યે માથું ઝુકાવવાનો મહોત્સવ છે! અને જ્યારે મંદિરના છપ્પન ભોગની સુવાસ વચ્ચે સાતસો કિલોમીટર દૂર બરફીલા હિમાલયમાંથી પોતાના જ પરિવારનો ચહેરો સ્ક્રીન પર ચમકે, ત્યારે અંતરનું આનંદનગર બેવડું ખીલી ઊઠે છે!"
દિવાળી પર્વમાળાના પાવન ક્રમમાં આજે કારતક માસનો અત્યંત મંગલ દિવસ—ગોવર્ધન પૂજા અને અન્નકૂટ મહોત્સવ!
સવારથી જ આનંદનગર સોસાયટીના પ્રાંગણમાં ભક્તિ અને પ્રકૃતિપ્રેમનો અનોખો સંગમ જોવા મળી રહ્યો હતો. સોસાયટીના તમામ પરિવારો પરંપરાગત વસ્ત્રોમાં સજ્જ થઈને નજીકના પ્રાચીન શ્રીનાથજી અને રાધા-કૃષ્ણ મંદિરે છપ્પન ભોગ અન્નકૂટ દર્શન માટે ઉમટી પડ્યા હતા.
મંદિરના ગર્ભગૃહમાં નટખટ કાનુડા અને શ્રીનાથજી બાવાની અલૌકિક ઝાંખી સજાવવામાં આવી હતી. ભગવાનની સમક્ષ કેળના પાન અને ચાંદી-પિત્તળના થાળમાં પૂરા છપ્પન પ્રકારના વ્યંજનો—મોહનથાળ, જલેબી, મગસ, લાડુ, ઘૂઘરા, વિવિધ શાક, કઢી-ખીચડી, અથાણાં, સૂકો મેવો અને તાજાં ફળોનો વિશાળ પર્વત રચાયો હતો!
આનંદનગરના સભ્યોએ ભક્તિભાવપૂર્વક દર્શન કર્યા:
વડીલ માણેક લાલ, રૂસ્તમ દારૂવાલા, કેશવ ભટ્ટ, મનોહર જોશી, મદન લાલ શર્મા અને અવધેશ શર્મા.
મહિલા મંડળમાં વસંતી બા, ભાવના બા, પરિઝાદ દારૂવાલા, જાગૃતિ પટેલ, અંજુ મહેતા, મોનિકા પાટીલ, સોનાલીબેન,રેણુ દેશમુખ, રેણુ શર્મા અને પ્રતીક્ષા શાહ.
સેક્રેટરી હિતેશ પટેલ, પ્રમુખ હર્ષિલ મહેતા, રોહન દેશમુખ, દેવાંશ જોશી, રાહુલ અગ્રવાલ અને પ્રતીક શાહ.
કેશવ ભટ્ટજીએ મંદિરના ચોકમાં ઊભા રહીને ગોવર્ધન પૂજાનું ગૂઢ રહસ્ય સમજાવ્યું:
"ભાઈઓ અને બહેનો, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે ઇન્દ્રના અહંકારને તોડીને ગોકુળવાસીઓને ગોવર્ધન પર્વત, વૃક્ષો, નદીઓ અને ગૌધનની પૂજા કરવાનું શીખવ્યું હતું. આપણું જીવન પ્રકૃતિ અને અન્ન પર ટકેલું છે. અન્નકૂટ એ અન્નદેવતા પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો મહોત્સવ છે—કે હે પ્રભુ, તારી કૃપાથી અમારા કોઠાર ભરેલા રહ્યા છે અને આ પ્રસાદ સૌના પેટની ભૂખ ઠારશે!"
મંદિરથી પ્રસાદ લઈને પરત ફર્યા બાદ, પર્યાવરણવિદ્ તેજસ્વી દેશમુખ અને વસંતી બાના માર્ગદર્શન હેઠળ સોસાયટીના સેન્ટ્રલ ગાર્ડનમાં તુલસી ક્યારા પાસે ગાયના છાણ અને માટીમાંથી કલાત્મક *ગોવર્ધન પર્વત' બનાવવામાં આવ્યો.
તેની ફરતે રંગબેરંગી ફૂલો, શેરડીના સાંઠા અને માટીના દીવડા મૂકીને પૂજા કરવામાં આવી.
નાના બાળકો—ટીનીયો, ક્રિશ, કિયારા, ઓમ, વિવાન, કાવ્યા, શોર્ય, આરવ, અનાયા, એલિના અને ઈશાને ગોવર્ધન પર્વતની પ્રદક્ષિણા કરીને પ્રકૃતિ અને વૃક્ષોનું રક્ષણ કરવાનો સંકલ્પ લીધો.
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ પોતાની વિન્ટેજ મૂંછો પર હાથ ફેરવતાં ખડખડાટ હસીને કહ્યું, "પરવરદિગાર! માણેકકાકા, આજે છપ્પન ભોગના દર્શન કરીને આંખો ઠરી ગઈ બાવા, પણ આપણા ડૉ. દેસાઈ, આરતીબેન અને આન્યા દીકરીની ખોટ બહુ સાલે છે!"
બરાબર એ જ ક્ષણે દેવાંશ જોશીના લેપટોપ અને ક્લબ હાઉસના મોટા સ્માર્ટ ટીવી સ્ક્રીન પર રિંગ વાગી—'ડૉ. દેસાઈ & ફેમિલી - લાઈવ ફ્રોમ હિમાચલ!'
દેવાંશ અને રાહુલ અગ્રવાલે અગાઉથી જ આ સરપ્રાઈઝ કૉલનું સેટઅપ કરી રાખ્યું હતું!
જેવો વિડીયો કૉલ કનેક્ટ થયો કે આખી સોસાયટીમાં તાળીઓ અને ‘હેપ્પી ન્યૂ યર... સાલમુબારક!’ નો ગગનભેદી નાદ ગૂંજી ઊઠ્યો!
સ્ક્રીન પર સામે દેખાતા હતા સિનિયર ફિઝિશિયન ડૉ. દેસાઈ, ડૉ. આરતી દેસાઈ અને આન્યા! ત્રણેય જણા જાડા ઊનના જેકેટ્સ, મફલર અને ટોપીમાં સજ્જ હતા. એમની પાછળની તરફ સૂર્યના સોનેરી પ્રકાશમાં ચમકતો બરફથી ઢંકાયેલો વિશાળ પહાડ દેખાતો હતો!
માણેક લાલે આગળ આવીને હાથ હલાવ્યા, "સાલમુબારક ડૉક્ટર સાહેબ! આરતી વહુ, આન્યા દીકરી... કેવી ચાલે છે તમારી હિમાલયની યાત્રા?"
સ્ક્રીન પર આન્યાની આંખોમાં અસીમ રોમાંચ હતો. તેણે પોતાનો કેમેરો ચારેબાજુ ઘુમાવતાં પ્રવાસનું અદ્ભુત વર્ણન શરૂ કર્યું:
"સાલમુબારક માણેક દાદા, વસંતી બા અને મારા વહાલા આનંદનગર પરિવાર! અત્યારે અમે સમુદ્રની સપાટીથી લગભગ ૧૧,૩૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલા ભારત-તિબેટ સરહદના અંતિમ ગામ ચિતકુલ (Chitkul) માં ઊભા છીએ!
અમારો પ્રવાસ કોઈ સ્વર્ગથી કમ નથી રહ્યો:
કલ્પા (Kalpa): સૌપ્રથમ અમે સતલુજ નદીના ઊંડા કોતરો વટાવીને કલ્પા પહોંચ્યા. સવારે જ્યારે અમારી હોટલની બારી ખોલી, ત્યારે સામે સાક્ષાત 'કિન્નર કૈલાશ'પર્વતમાળા પર સૂર્યોદયના કિરણો પડતાં આખો બરફીલો પર્વત તપતા સોના જેવો ચમકી રહ્યો હતો! સફરજનના બગીચા અને પ્રાચીન લાકડાના મંદિરોની શાંતિ અદ્ભુત હતી.
રખછમ (Rakchham): ત્યારબાદ અમે સાંગલા વેલીમાં બસપા (Baspa) નદીના કિનારે વસેલા રખછમ ગામમાં રોકાયા. કાચ જેવું પારદર્શક નીલું પાણી, બંને બાજુ દેવદારના ગીચ જંગલો અને રાત્રે ખુલ્લા આકાશમાં નરી આંખે દેખાતી 'આકાશગંગા' (Milky Way) જોઈને મમ્મી-પપ્પાનો આખા વર્ષનો થાક પળવારમાં ગાયબ થઈ ગયો!
ચિતકુલ (Chitkul): અને અત્યારે અમે ચિતકુલની બરફીલી વાદીઓમાં છીએ. અહીં તાપમાન માઈનસ બે ડિગ્રી છે! બસપા નદીના કિનારે બરફના થર જામવા લાગ્યા છે અને 'હિન્દુસ્તાન કા આખરી ઢાબા' પર અમે ગરમાગરમ ચા અને મેગીની મજા માણી!"
ડૉ. આરતી દેસાઈએ હસીને કહ્યું, "વસંતી બા અને જાગૃતિબેન, આ ઠંડી હવા અને પ્રકૃતિના ખોળામાં આવીને અમને નવું જીવન મળી ગયું છે. પણ આજે ગોવર્ધન પૂજાના દિવસે મંદિરના છપ્પન ભોગ અને તમારા બધાના પ્રેમની બહુ યાદ આવી રહી હતી."
ડૉ. દેસાઈએ ઉમેર્યું, "રાહુલ અને શ્રુતિએ બનાવી આપેલો આ પ્લાન અમારી જિંદગીની સૌથી યાદગાર ટુર બની ગઈ છે. આવતીકાલે અમે પરત અમદાવાદ આવવા નીકળીશું!"
વિડીયો કૉલ પર વડીલોએ દેસાઈ પરિવારને સુરક્ષિત મુસાફરીના આશીર્વાદ આપ્યા. રૂસ્તમ દારૂવાલાએ હસતાં-હસતાં કહ્યું, "ડૉક્ટર સાહેબ, પાછા આવો ત્યારે અમારા બધા માટે ચિતકુલના લાલ-લાલ સફરજનની પેટીઓ લાવવાનું ભૂલતા નહીં બાવા!"
કૉલ પૂરો થયા પછી શેફ મનપ્રીત સિંહ ગિલ અને સેક્રેટરી હિતેશ પટેલે મંદિરમાંથી લાવેલા અન્નકૂટ મહાપ્રસાદનું તમામ ૮૦ પરિવારોમાં ભાવપૂર્વક વિતરણ કર્યું.
એક તરફ મંદિરના છપ્પન ભોગમાં અન્નદેવતાની પૂજા થઈ, તો બીજી તરફ હિમાલયના બરફીલા પહાડોના દર્શન દ્વારા પ્રકૃતિની વિરાટ લીલાનો સાક્ષાત્કાર થયો. આનંદનગર સોસાયટીમાં ગોવર્ધન પૂજાનો આ દિવસ ભક્તિ, પ્રકૃતિપ્રેમ અને અતૂટ પારિવારિક સંબંધોની મીઠાશ સાથે સંપન્ન થયો!
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"ગોવર્ધન પૂજા આપણને સૌથી મોટો જીવનમંત્ર આપે છે—પ્રકૃતિને પૂજો, અન્નનો આદર કરો અને અહંકારનો ત્યાગ કરો! આજે સ્થાનિક મંદિરમાં છપ્પન ભોગ અન્નકૂટના દર્શન કરીને હૃદય કૃતજ્ઞતાથી ભરાઈ ગયું કે ઈશ્વરે આપણને અન્ન અને સંતોષ બંને આપ્યાં છે. અને જ્યારે વિડીયો કૉલના માધ્યમથી હિમાલયના ચિતકુલ અને કિન્નર કૈલાશના બરફીલા શિખરો વચ્ચે ઊભેલા ડૉ. દેસાઈ પરિવારના દર્શન થયા, ત્યારે લાગ્યું કે વિજ્ઞાને અંતર ભલે મટાડી દીધું હોય પણ હૃદયને જોડનાર તો માત્ર સ્નેહ જ છે! પહાડોની ઊંચાઈ હોય કે અન્નકૂટની મીઠાશ, બધે જ એક જ પરમાત્માનો વાસ છે. સૌના જીવનમાં પ્રકૃતિ પ્રત્યેનો આદર અને અન્નનો ભંડાર સદાય અખંડ રહે, એ જ આજના પાવન પર્વે પ્રાર્થના!"