ભાગ ૩ — બાળકોનું ભવિષ્ય
રમેશભાઈએ એ રાત્રે બહુ વિચાર્યું હતું.
બારીની બહાર અંધારું હતું, પણ તેમના મનમાં જાણે હજારો વિચારો દોડતા હતા.
“હું મારા પરિવારનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરી રહ્યો છું કે એમનું વર્તમાન ચોરી રહ્યો છું?”
આ પ્રશ્ને તેમને આખી રાત ઊંઘવા દીધા નહોતા.
સવારે મીના ચા લઈને આવી ત્યારે રમેશભાઈ પહેલેથી જ ટેબલ પર બેઠા હતા.
“આજે વહેલા ઊઠી ગયા?”
રમેશે કપ હાથમાં લીધો.
“મીના, મેં નક્કી કર્યું છે.”
“શું?”
“રાહુલના ભવિષ્ય માટે હવે વધારે બચત કરીશ.”
મીના થોડી ક્ષણ તેમને જોતી રહી.
ગઈકાલની વાત પછી તેને લાગ્યું હતું કે કદાચ રમેશ કંઈક બદલશે.
પણ રમેશની વાત સાંભળીને તે નિરાશ થઈ.
“હજી વધારે?”
“હા. રાહુલ મોટો થઈ રહ્યો છે. તેની કોલેજ, આગળનો અભ્યાસ, કદાચ વિદેશમાં ભણવું પડે… હું નથી ઈચ્છતો કે કાલે એને પૈસા માટે કોઈની સામે હાથ ફેલાવવો પડે.”
મીના ધીમેથી બોલી,
“પણ એને આજે પપ્પાની જરૂર છે.”
રમેશે કહ્યું,
“એ સમજશે જ્યારે મોટો થશે.”
મીનાએ ચા ટેબલ પર મૂકી.
“કદાચ.”
અને ચૂપચાપ રસોડામાં જતી રહી.
એ જ દિવસે રમેશભાઈએ બે નવી રોકાણ યોજનાઓ શરૂ કરી.
એક રાહુલના ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે.
બીજી તેના ભવિષ્ય માટે.
તેમણે એક ફાઇલ બનાવી.
ફાઇલના કવર પર લખ્યું:
“રાહુલ — ભવિષ્ય.”
રાહુલ ત્યારે બાર વર્ષનો હતો.
તેને આ બધાની ખબર નહોતી.
એને તો ફક્ત એટલું ખબર હતું કે તેના પપ્પા પાસે હંમેશાં સમય ઓછો હોય છે.
એક સાંજે રાહુલ સ્કૂલમાંથી આવ્યો.
તે ખૂબ ખુશ હતો.
“પપ્પા!”
રમેશ લેપટોપમાં કંઈક જોઈ રહ્યા હતા.
“હા?”
“આજે સ્કૂલમાં ક્રિકેટ મેચ હતી. મેં ત્રણ વિકેટ લીધી!”
રમેશે લેપટોપમાંથી નજર ઉઠાવી.
“શાબાશ.”
રાહુલ ઉત્સાહથી આગળ બોલ્યો,
“સર કહે છે કે હું સારું ક્રિકેટ રમી શકું છું. જો હું કોચિંગ કરું તો કદાચ જિલ્લા લેવલ સુધી જઈ શકું.”
રમેશ થોડા સમય ચૂપ રહ્યા.
“ક્રિકેટ?”
“હા!”
“બેટા, ક્રિકેટ રમવું સારું છે. પણ એમાંથી કરિયર બને એવું જરૂરી નથી.”
રાહુલનો ઉત્સાહ થોડો ઓછો થયો.
“પણ પપ્પા, મને ગમે છે.”
“ગમવું અલગ વાત છે. ભવિષ્ય માટે ભણવું વધારે જરૂરી છે.”
“હું ભણવામાં પણ સારું કરીશ.”
“તો પહેલાં અભ્યાસ પર ધ્યાન આપ.”
રાહુલ ચૂપ થઈ ગયો.
થોડા સમય પછી તેણે ધીમેથી પૂછ્યું,
“કોચિંગની ફી કેટલી છે?”
“₹૨,૦૦૦ મહિને.”
“પપ્પા, તમે આપી શકો?”
રમેશ થોડા કડક સ્વરે બોલ્યા,
“રાહુલ, પૈસા ઝાડ પર નથી ઉગતા.”
રાહુલ કંઈ બોલ્યો નહીં.
તે પોતાના રૂમમાં ચાલ્યો ગયો.
રાત્રે મીનાએ પૂછ્યું,
“તમે એને ક્રિકેટ કોચિંગ માટે ના કેમ પાડી?”
“કારણ કે હું એને જીવનમાં કંઈક મોટું બનાવવું છે.”
“એને ક્રિકેટ ગમે છે.”
“ગમવાથી જીવન ચાલતું નથી.”
મીનાએ ધીમેથી કહ્યું,
“પણ જીવન ફક્ત પૈસાથી પણ નથી ચાલતું.”
રમેશ ગુસ્સે થઈ ગયા.
“હું આખો દિવસ મહેનત કોના માટે કરું છું? મારા માટે?”
મીના ચૂપ રહી.
રમેશે આગળ કહ્યું,
“મારે મારા દીકરાને મારી જેમ પૈસાની ચિંતા ન કરવી પડે. હું ઇચ્છું છું કે એ સારી કારમાં ફરે, પોતાનું ઘર હોય, સારી નોકરી હોય. એ માટે આજે મને કડક બનવું પડશે.”
મીનાએ માત્ર એક જ વાત કહી:
“રમેશ, બાળકને સુખી બનાવવા માટે તમે જે કંઈ કરી રહ્યા છો, તેમાં બાળકની ખુશી ક્યાં છે?”
રમેશનો ગુસ્સો એક ક્ષણ માટે અટકી ગયો.
પણ તેમણે કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં.
સમય આગળ વધતો ગયો.
રાહુલની ઉંમર સોળ વર્ષની થઈ.
હવે તે પહેલા જેવો પપ્પા સાથે વાત કરતો નહોતો.
પહેલાં સ્કૂલમાંથી આવે એટલે સીધો પપ્પા પાસે દોડતો.
હવે સીધો પોતાના રૂમમાં જતો.
પહેલાં રવિવારે કહેતો,
“પપ્પા, ચાલો રમીએ.”
હવે કહેતો,
“પપ્પા, હું મિત્રો સાથે જઈ રહ્યો છું.”
રમેશને આ બદલાવ દેખાતો હતો.
પણ તેઓ માનતા હતા—
“આ ઉંમર જ એવી છે.”
એક દિવસ રાહુલે પપ્પાને કહ્યું,
“મારે અમદાવાદની બહારની કોલેજમાં ભણવું છે.”
રમેશે તરત કહ્યું,
“જે કોલેજ તારા માટે સારી હશે ત્યાં ભણજે.”
રાહુલે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું,
“ખર્ચ વધારે થશે.”
રમેશ હસ્યા.
“તારા માટે મેં પહેલેથી બધું વિચાર્યું છે.”
રાહુલ થોડો સમય પપ્પાને જોતો રહ્યો.
“તમે મારી માટે કેટલા પૈસા બચાવ્યા છે?”
“એનો હિસાબ તારે કરવાની જરૂર નથી.”
“પણ પપ્પા…”
“તારે ફક્ત ભણવાનું છે.”
રાહુલે માથું હલાવ્યું.
“બરાબર.”
એ શબ્દ ફરી આવ્યો.
બરાબર.
પણ આ વખતે એમાં બાળપણનું નિર્દોષ “બરાબર” નહોતું.
એમાં અંતર હતું.
રાહુલને કોલેજમાં પ્રવેશ મળી ગયો.
તે અમદાવાદથી બહાર ગયો.
જવાના દિવસે મીનાની આંખોમાં આંસુ હતા.
રમેશ સ્ટેશન પર ઊભા હતા.
રાહુલ ટ્રેનમાં ચઢ્યો.
ટ્રેન ચાલવા લાગી.
મીનાએ હાથ હલાવ્યો.
રમેશે પણ હાથ હલાવ્યો.
રાહુલ બારીમાંથી પપ્પાને જોતો રહ્યો.
થોડી ક્ષણ માટે તેની આંખોમાં જૂનો રાહુલ દેખાયો.
તે બોલ્યો,
“પપ્પા!”
રમેશ આગળ વધ્યા.
“શું?”
“તમે તમારી કાળજી રાખજો.”
રમેશે હસીને કહ્યું,
“તું ભણજે. બાકી બધું હું સંભાળી લઈશ.”
ટ્રેન આગળ વધી ગઈ.
રાહુલ દૂર થઈ ગયો.
મીના ધીમેથી બોલી,
“હવે ઘર ખાલી લાગશે.”
રમેશે કહ્યું,
“બાળક મોટું થઈ ગયું. હવે એની જિંદગી છે.”
પણ ઘરે પાછા ફરતી વખતે…
રમેશ સતત પાછળની સીટ પર પડેલી રાહુલની જૂની બેગ તરફ જોતાં રહ્યા.
રાહુલ કોલેજમાં વ્યસ્ત થઈ ગયો.
પહેલા દરરોજ ફોન કરતો.
“પપ્પા, આજે શું થયું ખબર છે?”
“મમ્મી, આજે હોસ્ટેલમાં…”
પછી ફોન અઠવાડિયામાં ત્રણ વખત.
પછી બે વખત.
પછી માત્ર રવિવારે.
અને ધીમે ધીમે…
“હું વ્યસ્ત છું, પછી વાત કરું.”
આ વાક્ય રાહુલના મોઢે પણ આવવા લાગ્યું.
રમેશને ક્યારેક દુઃખ થતું.
પણ તેઓ પોતાને સમજાવતા:
“એ પોતાના ભવિષ્ય માટે મહેનત કરે છે.”
એમને ખબર નહોતી કે એ જ વાક્ય તેઓ વર્ષોથી પોતાની જાતને કહેતા આવ્યા હતા.
એક દિવસ મીનાએ કહ્યું,
“રમેશ, રાહુલને મળવા જઈએ?”
“હવે?”
“હા. ઘણા મહિના થઈ ગયા.”
“એની પરીક્ષા છે. એને ડિસ્ટર્બ નહીં કરીએ.”
“પણ આપણે જઈએ તો?”
“પછી જઈશું.”
મીના હસ્યાં.
“ફરી ‘પછી’.”
રમેશ ચૂપ રહ્યા.
થોડા દિવસ પછી રાહુલનો ફોન આવ્યો.
“પપ્પા, મને નોકરી મળી ગઈ.”
રમેશ ખુશ થઈ ગયા.
“ખરેખર?”
“હા.”
“પગાર કેટલો?”
રાહુલે રકમ કહી.
રમેશના ચહેરા પર ગર્વ આવી ગયો.
“મને ખબર હતી કે મારો દીકરો કંઈક મોટું કરશે.”
રાહુલ હસ્યો.
“તમારા પૈસાથી નહીં પપ્પા… તમારી મહેનતથી.”
રમેશ અટકી ગયા.
“શું?”
“તમે જે બધું મારા માટે કર્યું એ હું ભૂલ્યો નથી.”
થોડી ક્ષણ બંને ચૂપ રહ્યા.
પછી રાહુલે કહ્યું,
“પણ પપ્પા… એક વાત કહું?”
“હા.”
“તમે મને બધું આપ્યું.”
રમેશના ચહેરા પર સ્મિત આવ્યું.
“પણ…”
“મને તમારો સમય ઓછો મળ્યો.”
રમેશનું સ્મિત ધીમે ધીમે ગાયબ થઈ ગયું.
રાહુલે આગળ કહ્યું,
“જ્યારે હું નાનો હતો ત્યારે હું તમારી સાથે ક્રિકેટ રમવા માંગતો હતો.”
“હા…”
“જ્યારે મને સાયકલ જોઈતી હતી ત્યારે તમે કહ્યું હતું ‘પછી લઈશું’.”
રમેશ ચૂપ.
“મને યાદ છે પપ્પા.”
ફોનની બીજી બાજુ પણ થોડી ક્ષણ શાંતિ હતી.
પછી રાહુલે કહ્યું,
“હવે મને સાયકલની જરૂર નથી.”
રમેશની આંખોમાં પાણી આવી ગયું.
“હવે તું શું માંગે છે?”
રાહુલ હળવેથી બોલ્યો,
“ક્યારેક પપ્પા સાથે ચા પીવી છે.”
ફોન બંધ થઈ ગયો.
રમેશ લાંબા સમય સુધી મોબાઇલ હાથમાં લઈને બેઠા રહ્યા.
તેમણે પોતાની સામે પડેલી “રાહુલ — ભવિષ્ય” નામની ફાઇલ જોઈ.
ફાઇલમાં લાખો રૂપિયાનું રોકાણ હતું.
પણ એ ફાઇલની બહાર…
એક પિતા પોતાના દીકરાનો ખોવાયેલો સમય શોધી રહ્યો હતો.
એ રાત્રે રમેશે પહેલીવાર સમજ્યું—
બાળકના ભવિષ્ય માટે પૈસા બચાવવું જરૂરી છે…
પણ બાળકનું બાળપણ બચાવી રાખવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
અને બાળપણ માટે કોઈ SIP નથી.
કોઈ FD નથી.
કોઈ પોલિસી નથી.
એક વાર સમય નીકળી જાય પછી તેનું રિટર્ન ક્યારેય મળતું નથી.
