જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૮૧
‘શિસ્ત એ લક્ષ્ય અને સિદ્ધિ વચ્ચેનો પુલ છે.’
આ સુવિચાર જીવનની સૌથી કડવી પણ અત્યંત સચોટ વાસ્તવિકતા રજૂ કરે છે. આપણે બધા સપના જોવામાં, મોટી યોજનાઓ બનાવવામાં અને ભવિષ્ય માટેના ભવ્ય આયોજનો કરવામાં ખૂબ હોશિયાર હોઈએ છીએ. આપણને ખબર હોય છે કે આપણે જીવનમાં ક્યાં પહોંચવું છે, પણ મંઝિલ અને આપણા વચ્ચેનું અંતર કોણ નક્કી કરે છે? એ છે શિસ્ત.
માત્ર ઈચ્છાઓ રાખવાથી કે સપના જોવાથી ક્યારેય કશું મળતું નથી. સપના જોનાર હજારો લોકો છે, પણ સપનાને હકીકતમાં બદલનાર શિસ્તબદ્ધ લોકો ગણતરીના જ હોય છે. શિસ્ત એટલે કોઈ સજા નહીં, પણ પોતાની જાત પ્રત્યેની વફાદારી છે. જ્યારે પ્રેરણા સાથ છોડી દે છે, ત્યારે માત્ર શિસ્ત જ તમને પથારીમાંથી ઉઠાડીને તમારા કામ પર લગાડે છે.
ગુજરાતીમાં બહુ સચોટ કહેવત છે કે, ‘ઉદ્યમ કરતાં સિદ્ધિ મળે.’ અને આ ઉદ્યમ ત્યારે જ ફળે જ્યારે તે નિયમિત અને શિસ્તબદ્ધ હોય. શિસ્ત વગરની પ્રતિભા એ વગર લગામના ઘોડા જેવી છે, જે ગમે ત્યારે ગબડી શકે છે.
આજના આધુનિક અને સોશિયલ મીડિયાથી ઘેરાયેલા યુગમાં 'ઇન્સ્ટન્ટ ગ્રૅટિફિકેશન' એટલે કે તરત જ આનંદ મેળવવાની ઘેલછા વધી ગઈ છે. આપણને દરેક વસ્તુ એક ક્લિક પર જોઈએ છે- ઝડપી મનોરંજન, ઝડપી સફળતા અને ઝડપી પ્રસિદ્ધિ. આ દોડમાં શિસ્ત શબ્દ પાછળ રહી ગયો છે. આપણને વહેલી સવારે ઉઠવું, રોજ નિયમિત વ્યાયામ કરવો કે કંટાળાજનક લાગતું કામ પણ સચોટ રીતે પૂરું કરવું એ બોરિંગ લાગે છે. પણ યાદ રાખો કે, ‘જે રોજિંદી ટેવોમાં શિસ્ત નથી રાખતો, તે ભવિષ્યમાં પરિસ્થિતિના ગુલામ બની જાય છે.’ શિસ્ત એ કોઈ જેલ નથી, પણ એ તો એવો રસ્તો છે જે તમને તમારી મર્યાદાઓમાંથી મુક્ત કરીને એક અદ્ભુત સફળતા તરફ લઈ જાય છે. જે લોકો પોતાના મન પર કાબૂ રાખી શકે છે, તેઓ દુનિયા પર રાજ કરી શકે છે.
આ વાતને સમજવા માટે એક અત્યંત પ્રેરક અને સરળ પ્રસંગ જોઈએ. એક નગરમાં બે યુવાનોએ એક જ સમયે ચિત્રકળા શીખવાની શરૂઆત કરી. પહેલો યુવાન અરવ હતો, જે ખૂબ જપ્રતિભાશાળી હતો. તે જ્યારે મૂડ સારો હોય ત્યારે જ ચિત્ર દોરતો, બાકીના દિવસોમાં મિત્રો સાથે ફરવામાં સમય વિતાવતો. બીજો યુવાન રાહુલ હતો, જે ચિત્રકળામાં સામાન્ય હતો પણ તે અત્યંત શિસ્તબદ્ધ હતો. રાહુલ રોજના નિયમ મુજબ ભલે ગમે તેટલો થાકેલો હોય કે મૂડ ન હોય, રોજ બે કલાક પીંછી પકડીને બેસતો અને ચિત્ર દોરવાની પ્રેક્ટિસ કરતો.
એક વર્ષ પછી જ્યારે કલા પ્રદર્શન યોજાયું ત્યારે બધા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. અરવના ચિત્રોમાં ક્યારેક જાદુ દેખાતો કારણ કે તે અનિયમિત હતો. રાહુલના ચિત્રોમાં એવી અદભુત પરિપક્વતા અને સુંદરતા હતી કે બધા જોતા રહી ગયા.
નિર્ણાયકે પૂછ્યું, "રાહુલ, આટલી અદ્ભુત કળા તેં કેવી રીતે મેળવી?"
રાહુલે નમ્રતાથી કહ્યું, "સાહેબ, પ્રતિભા ક્યારેક જાગે છે, પણ શિસ્ત મને દરરોજ કામ કરવા માટે મજબૂર કરે છે. આ નિયમિતતા અને શિસ્ત જ મારા અભ્યાસને સિદ્ધિમાં બદલે છે."
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે સફળતા મેળવવા માટે અસાધારણ પ્રતિભા કરતાં સાતત્ય અને શિસ્ત વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. જો તમે તમારા લક્ષ્યને પામવા માંગતા હોવ તો તમારી આદતોમાં શિસ્ત લાવવી જ પડશે. તમારા દિવસની શરૂઆત વ્યવસ્થિત કરો, તમારા સમયની કિંમત સમજો અને જે કામ જરૂરી છે તેને સમયસર પૂરું કરવાની ટેવ પાડો. જ્યારે તમે તમારા લક્ષ્ય અને સિદ્ધિ વચ્ચે શિસ્તનો આ મજબૂત પુલ બાંધી દેશો ત્યારે મુશ્કેલીઓની નદી ગમે તેટલી મોટી હોય, તમે તેને પાર કરી જશો.
શું તમારા જીવનમાં પણ કોઈ એવું લક્ષ્ય છે જેને તમે પ્રાપ્ત કરવા માંગો છો પણ શિસ્તના અભાવે તે અટકી ગયું છે? શું આજથી જ તમે તમારા દૈનિક જીવનમાં થોડી કડક શિસ્ત અપનાવીને તે પુલ બાંધવાની શરૂઆત કરશો?
