સિમેન્ટમાં દટાયેલા સાત અવાજોની ક્રૂર કથા — ભાગ ૧
(નોંધ: આ કાલ્પનિક હોરર કથા છે; નબળા હૃદયવાળાએ રાતે ન વાંચવી.)
પ્રસ્તાવના — સિમેન્ટને બધું યાદ રહે છે
“ઇમારતો પથ્થરની બને છે, પણ તેના પાયામાં હંમેશાં કોઈકનો શ્વાસ દટાયેલો હોય છે.” — જૂના કડિયાઓની કહેવત
સુરતના ઉધના વિસ્તારમાં આજે પણ કોઈ જૂનો કડિયો તમને કહેશે કે ઇમારત ઊભી કરતાં પહેલાં પાયામાં નાળિયેર અને સિક્કો દાટવાનો રિવાજ કેમ છે. જવાબ સીધો છે: જમીન કંઈક માગે છે. અને જો તમે તેને ખુશીથી ન આપો, તો તે પોતે લઈ લે છે.
૧૩ ઑગસ્ટ, વરસાદી રાત. “સ્કાયલાઇન હાઇટ્સ”ના લિફ્ટ-શાફ્ટનો ખાડો, જમીનથી ચાલીસ ફૂટ ઊંડો, કાચા લોખંડના સળિયા અને પાટિયાંના ટેકા પર ટકેલો હતો. રાતપાળીમાં સાત મજૂરો અને એક બાર વર્ષનો છોકરો કામ કરતા હતા. છોકરાનું કામ ચા પહોંચાડવાનું હતું; તેનું નામ કોઈએ પૂછ્યું નહોતું.
બિલ્ડર જગદીશ ઠક્કરે સિમેન્ટ બચાવવા માટે ટેકા પાતળા રાખ્યા હતા. એ રાત્રે ત્રણ વાગ્યે ટેકા ગયા.
ધડાકો ઓછો હતો, પણ ધરતી નીચે ખસી ગઈ. ઉપરથી પાટિયાં, લોખંડ અને ભીનો કાદવ ખાડામાં ઠલવાયો. બે મજૂરો તરત મરી ગયા. બાકીના જીવતા હતા, એક સાંકડી પોલાણમાં, અંધારામાં, એકબીજાના શ્વાસ સાંભળતા.
સવાર થતાં ઠક્કર આવ્યો. તેણે ખાડાના કાંઠે ઊભા રહીને નીચે ટોર્ચ ફેંકી. નીચેથી હાથ ઊંચા થયા અને બૂમો આવી: “શેઠ, બહાર કાઢો… અહીં જીવતા છીએ…”
ઠક્કરે હિસાબ માંડ્યો. બચાવકાર્ય એટલે પોલીસ. પોલીસ એટલે પંચનામું. પંચનામું એટલે કામ બંધ, લાયસન્સ રદ, જેલ. અને બીજી બાજુ, રાતોરાત બૂરી દેવાયેલો ખાડો એટલે કોઈને કંઈ ખબર નહીં.
તેણે ફોરમેન ભીખાને બોલાવ્યો. બંને વચ્ચે ફક્ત બે વાક્યો થયાં, અને એ બંને વાક્યો ભીખાએ જિંદગીભર, ઊંઘમાં પણ, ભૂલ્યાં નહીં.
“ખાડો ભરી દે.”
“શેઠ… એ લોકો હજી જીવે છે.”
“તો ભરતી વખતે બૂમો ન પાડે એવી રીતે ભર.”
પછી મિક્સર ચાલુ થયાં. સિમેન્ટ ધીમે ધીમે, એક એક ટપકે ખાડામાં વહેવા લાગ્યું; એટલું ધીમે કે નીચેના લોકોને પોતાના મોતની ગણતરી કરવાનો પૂરતો સમય મળે. બે દિવસ સુધી ખાડામાંથી અવાજો આવતા રહ્યા. ત્રીજા દિવસે બૂમો બંધ થઈ. સાતમા દિવસે, ખાડાની ઉપર સ્લેબ ઢાળતાં, ભીખાને લાગ્યું કે કોઈ નીચેથી તેની ચંપલ પકડી રહ્યું છે.
ઠક્કરે ઇમારત બાર માળ સુધી ઊભી કરી. પછી એક સવારે કામ અચાનક બંધ થઈ ગયું. તેણે કદી કારણ કહ્યું નહીં, અને પછી કદી કોઈને કંઈ કહી શક્યો પણ નહીં.
કહે છે, સિમેન્ટને બધું યાદ રહે છે. અને જે ઇમારતમાં બારથી વધુ માળ હોતા નથી, ત્યાં રાતે લિફ્ટનું બટન તેરમા માળે ચમકે છે.
આ વાર્તા એ ચમક પાછળની છે.
પ્રકરણ ૧ — રાતપાળીની નોકરી
દિનેશ પરમારે જિંદગીમાં ઘણી નોકરીઓ કરી હતી, પણ રાતપાળીના ચોકીદારની નોકરી તેણે ક્યારેય નહોતી કરી. સુરતના ઉધના વિસ્તારમાં, રેલવે લાઇનની પાછળ, ઊભેલી એ અધૂરી ઇમારતનું નામ હતું “સ્કાયલાઇન હાઇટ્સ”. બાર માળનું ખોખું, બારીઓ વગરની આંખો અને દીવાલો પર વરસાદના કાળા ડાઘ. બે વર્ષ પહેલાં બિલ્ડર જગદીશ ઠક્કરે અચાનક કામ બંધ કરાવી દીધું હતું. કારણ? છાપામાં એક નાનકડા સમાચાર આવ્યા હતા: “બાંધકામ સ્થળે અકસ્માત, કોઈ જાનહાનિ નહીં.”
કોઈ જાનહાનિ નહીં. આ શબ્દો દિનેશે પછી હજાર વાર યાદ કર્યા.
પણ એ દિવસે તેના મનમાં માત્ર એક જ વાત હતી: દીકરી કિંજલ. આઠ વર્ષની કિંજલને ફેફસાંની બીમારી હતી, અને હોસ્પિટલનું બિલ ત્રણ લાખને પાર થઈ ગયું હતું. સાળાએ ઉછીના આપવાની ના પાડી દીધી હતી, શેઠે પગાર કાપી લીધો હતો, અને પત્ની સરિતા રાતે રસોડામાં બેસીને ચૂપચાપ રડતી હતી, એમ સમજીને કે દિનેશ સાંભળતો નથી.
ત્યારે એક ઓળખીતાએ કહ્યું, “ઠક્કર સાહેબની સાઇટ પર રાતપાળીનો ચોકીદાર જોઈએ છે. મહિને પચીસ હજાર. રહેવાનું મફત, ચા-પાણી મફત. કામ કશું નથી, બસ બેસી રહેવાનું.”
“પચીસ હજાર? ચોકીદારના?” દિનેશને નવાઈ લાગી. “કેમ આટલા બધા?”
ઓળખીતાએ નજર ફેરવી લીધી. “જેને રાખે છે એ ટકતો નથી. એટલે પગાર વધારે.”
દિનેશે એ વાક્યને ગંભીરતાથી ન લીધું. ગરીબ માણસ ચેતવણીઓ સાંભળી શકતો નથી; તેને માત્ર આંકડા દેખાય છે.
પહેલી સાંજે, સૂરજ ડૂબતો હતો ત્યારે તે સાઇટ પર પહોંચ્યો. દરવાજે લોખંડનું પતરું લાગેલું હતું અને ત્યાં એક દુબળો, પીળી આંખોવાળો માણસ બેઠો હતો. નામ મોહન. જૂનો ચોકીદાર. તેના હાથ સતત ધ્રૂજતા હતા, જાણે ઠંડી લાગતી હોય, જોકે ઉનાળો હતો.
“તું નવો છે?” મોહને ચાવીઓનો ઝૂડો દિનેશના હાથમાં પકડાવ્યો. તેની આંગળીઓ બરફ જેવી ઠંડી હતી. “ચાર નિયમ યાદ રાખજે. લખી લે, નહીં તો ભૂલી જઈશ.”
“નિયમ?”
“એક. તેરમા માળે ક્યારેય ન જવું.”
દિનેશ હસ્યો. “તેરમો માળ? અહીં તો બારમા સુધી જ બાંધકામ છે.”
મોહને તેની સામે જોયું નહીં. તે ખાલી ઇમારત તરફ તાકી રહ્યો હતો. “બે. રાતે ત્રણ વાગ્યા પછી લિફ્ટ બોલાવે તો ન જવું. ત્રણ. દીવાલમાંથી કોઈ તારું નામ લઈને બોલાવે, તો જવાબ ન આપવો. ભલે અવાજ તારી પત્નીનો હોય, ભલે તારી દીકરીનો હોય.”
દિનેશના હોઠ પરનું હાસ્ય ઓગળી ગયું. “અને ચોથો?”
“સવારે ગણતરી કરવી.”
“શાની ગણતરી?”
મોહને પહેલી વાર તેની સામે જોયું. તેની આંખોમાં ડર નહોતો; ડરથી પણ આગળની કોઈ ચીજ હતી, થાકેલી, તૂટેલી શરણાગતિ. “તું પોતે. સવારે ગણી લેજે કે તું એક જ છે કે નહીં.”
પછી તે ઊભો થયો, પોતાની થેલી ઉપાડી અને પાછળ જોયા વગર ચાલવા માંડ્યો. દિનેશે બૂમ પાડી, “અરે, પણ તું ક્યાં જાય છે? મને આખી સાઇટ તો બતાવ!”
મોહન અંધારામાં ઓગળતાં ઓગળતાં બબડ્યો, પણ એટલા ધીમા અવાજે કે દિનેશને લાગ્યું કે તેણે ખોટું સાંભળ્યું હશે:
“સાત હતા… હવે તું આઠમો.”
રાતના આઠ વાગ્યા સુધીમાં દિનેશે આખી ઇમારત એક ચક્કર મારી લીધું. નીચે પાર્કિંગનો અંધારિયો ભોંયરો, જ્યાં પાણી ભરાયેલું હતું અને દેડકાં બોલતાં હતાં. પહેલા માળે કોથળા, સળિયા અને ઢગલાબંધ ઇંટો. દીવાલો પર ચૂનાથી લખેલા આંકડા, “૧૦૧… ૧૦૨… ૧૦૩…” જાણે ભવિષ્યના ફ્લેટોનાં સપનાં.
ઇમારતની વચ્ચોવચ લિફ્ટનો ખાડો હતો, અને તેમાં લોખંડની એક જૂની લિફ્ટ. દરવાજા પર ધૂળ ચડેલી, અંદર પતરાનું બટન-પેનલ. બટનો એકથી બાર સુધીના. દિનેશે જિજ્ઞાસાથી પેનલ પર હાથ ફેરવ્યો, અને તેની આંગળી એક જગ્યાએ અટકી ગઈ.
બારની ઉપર, પેનલ પર, કોઈએ નખ કે ખીલાથી, જોર લગાવીને એક આંકડો કોતર્યો હતો: ૧૩.
કોતરણી ઊંડી હતી. એટલી ઊંડી કે લાગે, કોઈ ચીસો પાડતાં પાડતાં, લોહી નીકળે ત્યાં સુધી, આ આંકડો ખોતરતું રહ્યું હતું. અને કોતરણીના ખાંચામાં કાળું, સૂકાયેલું કંઈક જામેલું હતું, જે રંગ જેવું નહોતું.
દિનેશે હાથ ખેંચી લીધો. પોતાની આંગળી સૂંઘી. સિમેન્ટ અને કાટની વાસ.
“ભ્રમ,” તેણે મનોમન કહ્યું. “પચીસ હજાર રૂપિયા, દિનેશ. દીકરીનાં ફેફસાં. ભ્રમને ભૂલી જા.”
તે ચોકીદારની કેબિનમાં પાછો ગયો, ચા બનાવી, જૂના રેડિયા પર હળવો અવાજ રાખ્યો. બહાર રાત જામતી ગઈ. ટ્રેનો ધડધડાટ કરતી પસાર થતી રહી, અને દરેક ટ્રેન સાથે ઇમારતનાં ખાલી પોલાણોમાં ગૂંજતો પડઘો કેબિન સુધી આવતો રહ્યો.
રેડિયા પર છેલ્લું ગીત પૂરું થયું. ઘડિયાળમાં બાર વાગ્યા. પછી એક. પછી બે.
અને પછી, બરાબર અઢીએ, રેડિયા પરનો અવાજ આપમેળે ઓછો થવા લાગ્યો, જાણે કોઈ ધીમે ધીમે નોબ ફેરવતું હોય, અને ઓછો થતો થતો સાવ બંધ થઈ ગયો.
સ્પીકરમાંથી એક જ અવાજ બચ્યો: સ્ક્રૂઉઉ… સ્ક્રૂઉઉ… સ્ક્રૂઉઉ…
કોઈ ઘણી સાંકડી જગ્યામાં, સિમેન્ટની અંદર, નખથી દીવાલ ખોતરતું હતું.
પ્રકરણ ૨ — ૩:૧૩
દિનેશે રેડિયો બંધ કરી દીધો. ખોતરવાનો અવાજ રેડિયામાંથી નહીં, કેબિનની બહારથી, ઇમારતની અંદરથી, આવતો હતો. એ અવાજ ઉપરથી નીચે સરકતો આવતો હતો, એક માળથી બીજા માળે, જાણે કંઈક દીવાલની અંદરથી ચામડી ઘસાતી હોય એમ.
તેણે ટોર્ચ ઉપાડી. હાથ ધ્રૂજતા હતા, પણ તેણે પોતાને યાદ અપાવ્યું: પચીસ હજાર. કિંજલ. તે દરવાજો ખોલીને બહાર નીકળ્યો.
રાત ગાઢ હતી. ચંદ્ર નહોતો. ઇમારત આકાશ સામે કાળા પહાડની જેમ ઊભી હતી, અને તેના ઉપરના માળે, બારમા માળે, સળિયાઓ વચ્ચે, એક આછું, પીળું અજવાળું હલતું હતું. મીણબત્તી જેવું.
જ્યાં વીજળી જ નહોતી, ત્યાં અજવાળું?
દિનેશ ગણતરી કરવા લાગ્યો. માળ એક… બે… ત્રણ… તે નજર ઉપર ચડાવતો ગયો. ગણતરી બાર સુધી પહોંચી. અને ત્યારે તેનું ગળું સુકાઈ ગયું.
બારમા માળની ઉપર, હવામાં, અંધકારમાં, હજી એક માળ હતો. કાચી દીવાલો, કાળી, ભીની, જાણે ગઈ કાલે જ ઢળાઈ હોય એવી. અને તેની બારીઓમાં પીળું અજવાળું.
તેરમો માળ.
જે નકશામાં નહોતો. જે બન્યો જ નહોતો. જે દિવસે દેખાતો નહોતો.
ત્યારે ઘડિયાળમાં ત્રણ વાગ્યા.
અને ઇમારતની વચ્ચેથી, લિફ્ટના ખાડામાંથી, એક સૂકો, કર્કશ અવાજ ઊઠ્યો: ખડડડ… ખડડડ… ખડડડ…
જેને વીજળી નથી, એ લિફ્ટની મોટર ચાલુ થઈ ગઈ હતી.
દિનેશ દોડીને કેબિનમાં ઘૂસી ગયો અને અંદરથી સાંકળ ચડાવી દીધી. પીઠ દરવાજા સાથે ચોંટાડી, શ્વાસ રોકીને તે સાંભળતો રહ્યો. લિફ્ટ નીચે ઊતરતી હતી. ઉપરથી, તેરમા માળેથી, ધીમે ધીમે, એક એક માળ કરીને. બારમો. અગિયારમો. દસમો. દરેક માળે લોખંડ કણસતું હતું, જાણે કોઈ વૃદ્ધ હાડકાં ઘસતું હોય.
સાતમો. છઠ્ઠો. ત્રીજો.
બીજો. પહેલો.
ટીંગ.
ઘંટડીનો મીઠો અવાજ. લિફ્ટ નીચે પહોંચી ગઈ હતી. દરવાજા ખુલવાનો ઘસડાતો અવાજ આવ્યો, અને પછી કશું નહીં. કેબિનની બહાર, થોડા ડગલાં દૂર, ખુલ્લી લિફ્ટ ચૂપચાપ રાહ જોઈ રહી હતી.
નિયમ બે: ત્રણ વાગ્યા પછી લિફ્ટ બોલાવે તો ન જવું.
પણ દિનેશે લિફ્ટ બોલાવી નહોતી. લિફ્ટે તેને બોલાવ્યો હતો.
કેબિનની નાનકડી બારીમાંથી, તિરાડમાંથી, તેણે બહાર જોયું. લિફ્ટની અંદર પીળું અજવાળું હતું. અને એ અજવાળામાં, પતરાની દીવાલ પર, ભીનાં, ચીકણાં, સિમેન્ટથી ખરડાયેલાં હાથનાં છાપાં હતાં. સાત જોડી. મોટાં, નાનાં, એક તો સાવ નાનકડું, બાળકના હાથ જેવું.
બાળકના હાથ જેવું?
દિનેશના પેટમાં ઠંડી લહેર ફરી વળી. સાઇટ પર બાળકો ક્યાંથી?
ત્યારે કેબિનની દીવાલમાંથી, ઈંટોની અંદરથી, એક અવાજ આવ્યો. ધીમો, ભીનો, ગળામાં માટી ભરાયેલા માણસનો.
“દિ… નેશ…”
દિનેશે બંને હાથે કાન દબાવી દીધા. નિયમ ત્રણ. જવાબ ન આપવો.
“દિ… નેશ… પા… ણી…”
બીજો અવાજ. સ્ત્રીનો. રડતો, ફાટેલો. પછી ત્રીજો, ચોથો. સાતેય અવાજો, એક પછી એક, કેબિનની ચારેય દીવાલોમાંથી, જાણે આખી કેબિન એક જીવતા કબરસ્તાનની અંદર ઊભી હોય.
“પાણી… થોડું પાણી… મોઢું સિમેન્ટથી ભરાઈ ગયું છે…”
“અમને ઠક્કરે બહાર ન કાઢ્યા… અમે બૂમો પાડી… તેણે કહ્યું, ‘ઢાળતા રહો’…”
“સાત દિવસ સુધી અમે જીવતા હતા, દિનેશ… થાંભલાની અંદર… શ્વાસ લેતા… નખથી ખોતરતા…”
દિનેશ જમીન પર ઢળી પડ્યો. એક જ વિચાર મગજમાં ગુંજતો હતો: કોઈ જાનહાનિ નહીં. કોઈ જાનહાનિ નહીં. બિલ્ડરે થાંભલામાં મજૂરો દાટી દીધા હતા. જીવતા. કદાચ કોઈ અકસ્માત પછી, કદાચ પૈસા બચાવવા, કદાચ ફક્ત એટલા માટે કે મુકાદમ ભીખા જેવા ક્રૂર માણસને ફરિયાદ કરતા મજૂરો ખટકતા હતા. સાત જીવ. એક બાળક સહિત. કોઈ તેમનું નામ પણ નહીં જાણે.
અને તેઓ ત્રણ વાગ્યે જાગતા હતા. દરરોજ. બે વર્ષથી. કોઈને બોલાવવા માટે.
ટપ… ટપ… ટપ…
દિનેશે ઉપર જોયું. કેબિનની છતમાંથી, પતરાની તિરાડમાંથી, ભૂખરું, ઘટ્ટ પ્રવાહી ટપકતું હતું. સિમેન્ટનું પાણી. તે તેના ખભા પર ટપક્યું, અને ટપકેલી જગ્યાએ કપડું તરત કડક થઈ ગયું, પથ્થર જેવું, જાણે સિમેન્ટ ઘડીઓમાં જામી જતું હોય.
તેણે ચીસ પાડવા મોં ખોલ્યું, અને તે જ ક્ષણે છત તૂટી.
કોઈ હાથ, ઠંડો, ભીનો, સિમેન્ટમાં લથપથ, તેના ગળામાં વીંટળાઈ ગયો, અને છતમાંથી એક ચહેરો ઊતરી આવ્યો. ઊંધો, લટકતો, કાળી આંખો અને મોઢામાં ઠૂંસેલો, ઘટ્ટ, ભૂખરો સિમેન્ટ, હોઠના ખૂણેથી ટપકતો.
એ ચહેરો હસ્યો. સિમેન્ટ તૂટવાનો અવાજ આવ્યો, અને તેમાંથી એક ગળી ગયેલો, કફનથી ઢંકાયેલો અવાજ નીકળ્યો:
“તારી દીકરીનું નામ શું છે, દિનેશ?”
દિનેશના શરીરમાંથી જાણે લોહી ખેંચાઈ ગયું. “ન… ના… એને કંઈ ન કરતા…”
“અમારા બાળક સાથે પણ કોઈએ દયા નહોતી રાખી,” બીજો અવાજ દીવાલમાંથી બોલ્યો, અને એ અવાજ એક નાનકડા છોકરાનો હતો. “તું જો, કેવું લાગે છે.”
દીવાલ ફાટી. ઈંટો અંદરથી બહાર ધકેલાઈ, અને અંધારામાંથી સાત જોડી આંખો ઊઘડી. પછી સાત આંગળીઓ, સાત હાથ, સાત ચહેરા, બધા સિમેન્ટમાં સજ્જડ, બધા દિનેશ તરફ સરકતા.
તેમણે તેને ઘસડીને ઉપાડ્યો, કેબિનની બહાર, અંધારા આંગણામાં, ખુલ્લી લિફ્ટ તરફ.
“ના… ના… હું તો ફક્ત ચોકીદાર છું… મેં તમારું કંઈ બગાડ્યું નથી…”
“જે જોતો રહે અને કશું ન કરે, એ પણ ગુનેગાર છે,” સ્ત્રીના અવાજે કહ્યું. “મોહન બે વર્ષ સુધી જોતો રહ્યો. હવે તારો વારો.”
લિફ્ટનો દરવાજો તેમની પાછળ બંધ થયો. બટન-પેનલ પર લાલ અજવાળું ઝબક્યું, અને તેરનું બટન આપમેળે દબાઈ ગયું.
લિફ્ટ ઉપર ચડવા લાગી. એક માળ. બે. ત્રણ. દરેક માળે દિનેશને સંભળાતું ગયું કે ઉપરથી કોઈ નાનકડી છોકરી હસી રહી છે.
અને એ હાસ્ય દિનેશ ઓળખતો હતો. કારણ કે એ તેની પોતાની દીકરી કિંજલનું હાસ્ય હતું.
પ્રકરણ ૩ — સાતનો હિસાબ
દિનેશ જ્યારે ભાનમાં આવ્યો ત્યારે તેણે પહેલાં ગંધ ઓળખી: ભીનું સિમેન્ટ, કાટ ખાધેલું લોખંડ અને સડેલા માંસની મીઠી, ચીકણી વાસ. પછી તેને ઠંડક સમજાઈ. ફરસ હતી જ નહીં; તે કાચા, ભીના સિમેન્ટ પર ચત્તો પડ્યો હતો, અને સિમેન્ટ તેના કાંડા સુધી ચડી આવ્યું હતું.
તેણે હાથ ખેંચ્યો. સિમેન્ટ છોડતું નહોતું, જાણે કોઈ તેને પ્રેમથી પકડી રાખતું હોય.
“શાંત થા, દિનેશ,” નજીકથી અવાજ આવ્યો. “જેટલું તડપશે, એટલું ઝડપથી થાકી જઈશ. અમે થાકી ગયા હતા, એટલે જાણીએ છીએ.”
દિનેશે માથું ફેરવ્યું. હવે આંખો અંધારાથી ટેવાઈ ગઈ હતી, અને ચારે બાજુ ઝાંખો, લીલાશ પડતો ઉજાસ હતો, જે ક્યાંયથી આવતો નહોતો અને બધે હતો.
તે તેરમા માળે હતો.
માળ વિશાળ હતો. બારમા માળથી પણ વિશાળ, જાણે આખી ઇમારતનું ક્ષેત્રફળ બમણું થઈ ગયું હોય. છત એટલી નીચી કે ઊભા રહેતાં માથું અડે. અને આખા માળ પર, સીધી હરોળમાં, સાત થાંભલા ઊભા હતા. જાડા, રાખોડી, ભીનાશથી ચળકતા થાંભલા.
દરેક થાંભલાની સપાટી પર એક ચહેરો ઊપસેલો હતો.
નકશીદાર શિલ્પની જેમ નહીં. એ ચહેરા બનેલા હતા ખેંચાયેલી ચામડીથી, જાણે થાંભલાની અંદરથી કોઈ માણસ પોતાનું મોં બહાર ધકેલી રહ્યો હોય, અને સિમેન્ટ તેના ઉપર પાતળી ચાદરની જેમ તંગ ખેંચાઈ ગયું હોય. આંખોની જગ્યાએ ઊંડા ખાડા. અને દરેક મોં પહોળું ખુલ્લું, ઠસોઠસ સિમેન્ટથી ભરેલું, જે હોઠના ખૂણેથી ધીમે ધીમે ટપકતું હતું.
ટપ… ટપ… ટપ…
દિનેશને હવે સમજાયું કે એ અવાજ પાણીનો નહોતો. એ મોઢામાંથી ટપકતા સિમેન્ટનો હતો. સાત ચહેરા, સાત ટપકતા મોં, અને સાતેય એકસાથે, એક જ લયમાં.
“જો,” પહેલા થાંભલાના ચહેરાએ કહ્યું, અને તેના હોઠ હલ્યા વિના, અવાજ સીધો દિનેશના કપાળમાં ઊતર્યો. “મારું નામ રમેશ હતું. હું પાટણથી આવ્યો હતો. મારી દીકરીના લગ્ન હતા. સાત દિવસ પછી હું ઘરે જવાનો હતો.”
“મારું નામ કનુ,” બીજાએ કહ્યું. “મારી પત્ની પેટથી હતી.”
“હું ગફૂર.” “હું લાલજી.” “હું શંભુ.” “હું કાળુ.”
સાતમો થાંભલો શાંત રહ્યો. તેની નીચે, ભોંય પર, એક નાનું, પાતળું શરીર કાદવમાં ઉકડું બેઠું હતું, ઘૂંટણમાં માથું દબાવીને.
“એનું નામ કોઈ જાણતું નથી,” રમેશે કહ્યું. “અમે અંધારામાં સાત દિવસ સાથે રહ્યા, પણ એ બોલતો નહોતો. ફક્ત હસતો હતો. બાળકો ડરે ત્યારે હસે છે, તને ખબર છે?”
દિનેશને ખબર હતી. કિંજલ પણ ઇન્જેક્શનની સોયથી ડરતી ત્યારે ખડખડાટ હસી પડતી.
છોકરો ધીમે ધીમે ઊભો થયો. તેનો ચહેરો જોવો અશક્ય હતો. બાળકના ચહેરા પર સિમેન્ટ પોપડાની જેમ જામેલું હતું, અને તેમાં બે નાની તિરાડો હતી, જ્યાં આંખો હોવી જોઈએ. તિરાડોમાંથી ભીનાશ વહેતી હતી.
તે દિનેશ પાસે આવ્યો, બેઠો, અને તેના ભીના સિમેન્ટમાં જકડાયેલા હાથ ઉપર પોતાનો નાનો, ઠંડો હાથ મૂક્યો.
“તારી દીકરીનો હાથ મારા જેવો જ હશે ને?” તેણે કહ્યું.
દિનેશનું શરીર તંગ થઈ ગયું. “એને હાથ ન લગાડતો.”
“હું લગાડવા નથી માગતો,” છોકરાએ સાવ ધીમે કહ્યું. “પણ સાત દિવસ અંધારામાં એકલા રહ્યા પછી, માણસને કોઈ સાથી જોઈએ છે. અને અમે બધા તો હવે દીવાલમાં છીએ. ખસી શકતા નથી. મારે રમવા માટે કોઈ જોઈએ.”
રમેશ ખિન્ન અવાજે બોલ્યો, “એ છોકરો હજી માને છે કે જે અહીં આવે એ અહીં જ રહી જાય. અમે એને સમજાવી શકતા નથી. એટલે તારી પાસે એક સોદો છે, દિનેશ.”
“સોદો?”
“છેલ્લાં બે વર્ષમાં અહીં સાત ચોકીદારો આવ્યા,” કનુ બોલ્યો. “છ રાત ટક્યા, સાતમી નહીં. દરેકે પહેલી રાતે અમારો અવાજ સાંભળ્યો, બીજી રાતે અમને જોયા, ત્રીજી રાતે જવાબ આપ્યો. અને પછી…” તેનો અવાજ અટક્યો. “અમે બધાને નીચે ભોંયરામાં મૂકી દીધા. છોકરાના ખેલ માટે. તે જરા વધારે જોરથી રમે છે.”
દિનેશના ગળામાંથી સૂકો અવાજ નીકળ્યો. “મોહન?”
“મોહન સાતમી રાત સુધી પહોંચ્યો નહોતો,” રમેશે કહ્યું. “તેણે અમારી સાથે સોદો કર્યો. એ એકમાત્ર એવો હતો જેણે અમારી વાત સાંભળી. અને એટલે જ એ ગયો, પણ સોદાનો ભાર પોતાના ખભે લઈને. તેને ખબર હતી કે બીજો કોઈ આવશે ત્યારે જ તે છૂટશે.”
“હું જ એ બીજો?”
“તું ખાતરી કરી શકે છે.” સિમેન્ટમાં દટાયેલો કાળુ હસ્યો, અને તેના મોંમાંથી ભીની ધાર નીકળી. “તારી દીકરીનું નામ કિંજલ છે. આઠ વર્ષ. ફેફસાં. સિવિલ હોસ્પિટલ, ચોથો માળ, ખાટલો બાવીસ. રાતે ત્રણ વાગ્યે નર્સ ગણતરી કરવા આવે છે અને ખાટલા બાવીસ પાસે પાંચ મિનિટ ઊભી રહે છે, કારણ કે શ્વાસની નળી ક્યારેક ખસી જાય છે.”
દિનેશના શરીરમાંથી બધું લોહી ખેંચાઈ ગયું. “તમે… તમે શું કર્યું?”
“હજી કંઈ નથી,” છોકરો બોલ્યો. “હજી હું ફક્ત જોઉં છું. તેના શ્વાસનો અવાજ બહુ મીઠો છે. જાણે કોઈ વાંસળી ફૂંકતું હોય.”
“જો તમે એને…”
“શાંત!” રમેશનો અવાજ પહેલી વાર ગર્જ્યો, અને સાતેય થાંભલા હચમચી ગયા. “સાંભળ. અમે નિર્દોષ બાળકોને મારતા નથી. પણ આ છોકરો હવે બાળક નથી રહ્યો. તેને અંધારાએ ખાઈ લીધો છે. અમે તેને રોકી શકીએ છીએ, પણ ફક્ત સાત રાત સુધી, જો તું અમારું કામ કરે.”
“કયું કામ?”
સાતેય ચહેરા એક સાથે ઊંચા થયા. અને દિનેશને લાગ્યું કે આખો માળ, આખી ઇમારત, તેની સામે શ્વાસ રોકીને ઊભી છે.
“ભીખો,” કનુએ કહ્યું. “જેણે અમને ભર્યા. હવે તે ઉધનાના સ્ટેશન પાસે ભીખ માગે છે, ગાંડો થઈ ગયો છે. તેને સાતમા દિવસની રાતે અહીં લાવ.”
“અને ઠક્કર,” ગફૂરે કહ્યું. “જેણે હુકમ કર્યો. સિવિલના જ એક ખાટલે પડ્યો છે. લકવો. બોલી શકતો નથી, ખસી શકતો નથી, પણ બધું સાંભળે છે, બધું સમજે છે. તેને પણ અહીં લાવ.”
“એ… એ હું કેવી રીતે…”
“એ તારી ચિંતા,” લાલજીએ કહ્યું. “સાત રાત. સાતમી રાતે ત્રણ વાગ્યે, તેરમા માળે, બંને હાજર. નહીંતર, આઠમી રાતે…”
બધા થાંભલા શાંત થઈ ગયા. અને એ નિસ્તબ્ધતામાં, નીચે, ખૂબ નીચે, હોસ્પિટલના કોઈ ઓરડામાં, એક નાની છોકરીની ખાંસી સંભળાઈ. સાવ સ્પષ્ટ, જાણે દીવાલ ફાડીને આવી હોય.
દિનેશના ગળામાંથી ચીસ નીકળી. “ના! એને છોડી દો! હું કરીશ! જે કહો એ કરીશ!”
“સારું,” છોકરાએ કહ્યું, ઉદાસ, ધીમા અવાજે, અને દિનેશના હાથ પરથી તેનો નાનો હાથ ઉઠાવ્યો. “પણ એક વાત યાદ રાખ. સિમેન્ટ કદી જૂઠ સાંભળતું નથી. તું વચન તોડીશ, તો અમે નહીં, એ પોતે ઊભું થશે.”
દિનેશને કંઈ સમજાય એ પહેલાં થાંભલાઓએ બધા હોઠ બીડી દીધા, અને સિમેન્ટ જે તેના કાંડા પકડીને ઊભું હતું તે એકાએક ઢીલું પડી ગયું.
તે નીચે પડ્યો. ઊંડે, ખૂબ ઊંડે, જાણે ખાડાની અંદર.
───
સવારનો પહેલો તડકો તેના મોં પર પડ્યો. દિનેશે આંખો ખોલી ત્યારે તે ઇમારતના દરવાજા પાસે, ધૂળમાં, ચત્તો પડ્યો હતો. ચોકીદારની કેબિન બહાર ખુલ્લી. દૂર ટ્રેનની સીટી વાગી. દુનિયા સામાન્ય હતી.
તેણે ઊભા થવા હાથ ટેકવ્યા, અને તે જ ક્ષણે તેણે જોયું: બંને કાંડા ફરતે રાખોડી, સખત, સિમેન્ટની વીંટીઓ જામેલી હતી. હાથના આકારની. સાત આંગળીઓની છાપ, દરેક કાંડા પર.
તે લથડતો ઊભો થયો અને ભાગતો કેબિનમાં ગયો. મોહને જે ગણતરી કહી હતી, તે કરવી હતી.
કેબિનની પાછળની દીવાલ પર સાત આડા લીટા ચાક જેવા સફેદ રંગે કોતરેલા હતા. જૂના, ઘસાયેલા. ચોકીદારોની ગણતરી.
અને તેમની બરાબર નીચે, તાજો, ભીનો, હજી સિમેન્ટ ટપકતો, એક આઠમો લીટો.
દિનેશે ફોન કાઢ્યો. સરિતાનો નંબર લગાવ્યો. ફોન ઊપડ્યો જ નહીં. બીજી વાર. ત્રીજી વાર. ચોથી વારે, રડતા અવાજે, સરિતાએ ફોન ઉપાડ્યો.
“દિનેશ… રાતે ત્રણ વાગ્યે કિંજલની નળી નીકળી ગઈ હતી… ડૉક્ટરો કહે છે બચી ગઈ, પણ… નર્સે કહ્યું કે ખાટલાની બાજુમાં કોઈ છોકરો ઊભો હતો… તેણે પોતાના હાથે નળી પાછી ગોઠવી…”
દિનેશના હાથમાંથી ફોન સરકી ગયો.
“…એ છોકરો કોણ હતો? બધાં પૂછે છે. અહીં એ ઉંમરના બાળકને અંદર આવવા દેવાતો નથી. અને… દિનેશ, તે છોકરો આખા શરીરે ભીનો હતો. કાદવ જેવો.”
દિનેશ જમીન પર બેસી પડ્યો. ઉપર, ઇમારતની ટોચે, તેરમા માળની બારીમાં, તેને લાગ્યું કે એક નાનો હાથ ધીમેથી હલી રહ્યો છે, જાણે વિદાય આપતો હોય.
સાત રાત. ભીખો. ઠક્કર.
અને હવે, પહેલી વાર, દિનેશે સમજ્યું કે સોદો કદાચ ભૂતો સાથેનો જ નહોતો. એ માણસ સાથેનો હતો, જેણે આ બધું કર્યું, અને જેને હવે તેણે પોતે, જાણી જોઈને, મોતના હાથમાં સોંપવાનો હતો.
પ્રકરણ ૪ — ઉધના સ્ટેશનનો ગાંડો
દિનેશ સવારે હોસ્પિટલ ગયો નહીં. તેની હિંમત નહોતી ચાલતી. દીકરીના ખાટલા પાસે જઈને, દીવાલ તરફ જોતાં જોતાં, તે શું સમજાવશે? કે એક કાદવથી લથપથ છોકરો રાતે તેની દીકરીને બચાવી ગયો, અને બદલામાં તેણે બે માણસોની બલિ ચડાવવાની છે?
તે સીધો ઉધના સ્ટેશન ગયો.
બપોરનો તડકો પ્લેટફોર્મ પર ઢળી રહ્યો હતો. ભીડ, ચાવાળા, થેલા ઉપાડતા કુલીઓ, પાનની પિચકારીઓ. દિનેશે કાંડા શર્ટની બાંયમાં છુપાવ્યા હતા, છતાં સિમેન્ટની વીંટીઓ ચામડીમાં કરડતી હતી, જાણે જીવતી હોય.
ભીખાને શોધવો અઘરો નહોતો. ઉધના સ્ટેશનના છેલ્લા પાટા પાસે, જ્યાં માલગાડીઓ ઊભી રહે છે, ત્યાં એક પીપળા નીચે એક માણસ ઉકડું બેઠો હતો. આસપાસ માખીઓ ગણગણતી હતી, અને બીજા ભિખારીઓ પણ એની નજીક જતા નહોતા.
“એ ભીખો છે,” ચાવાળાએ કહ્યું. “પહેલાં મોટો ફોરમેન હતો, સાહેબ. હવે ગાંડો. દિવસે કંઈ બોલતો નથી, રાતે ચીસો પાડે છે. લોકો કહે છે એના હાથમાં કંઈક શ્રાપ છે.”
“કેવો શ્રાપ?”
“જાતે જોઈ લો.”
દિનેશ નજીક ગયો અને ત્યાં જ અટકી ગયો.
ભીખાના હાથ.
આંગળીઓના ટેરવાં ઘસાઈને લોહી નીકળી ગયા હતા, અને નખની નીચે, ચામડીની તિરાડોમાં, રાખોડી સિમેન્ટ ઠસોઠસ ભરેલું હતું. સિમેન્ટ ધોયા વિના બે વર્ષ સુધી જામતું જામતું ચામડી સાથે એકરૂપ થઈ ગયું હતું. અને તે સતત, અટક્યા વિના, પોતાના હાથ પાટાના લોખંડ પર ઘસતો રહેતો હતો: ઘસ, ઘસ, ઘસ. કંઈક ધોવા માટે, જે ધોઈ શકાય એવું નહોતું.
“ભીખા,” દિનેશે ધીમેથી કહ્યું.
ભીખાના હાથ થંભ્યા. તેણે ધીમે ધીમે માથું ઊંચું કર્યું. આંખો ખૂબ જૂની હતી, લાલ, સૂજેલી, અને તેમાં ઊંડે કંઈક એવું હતું જે દિનેશે ક્યારેય કોઈ માણસમાં જોયું નહોતું: દિવસો સુધી નહીં, વર્ષો સુધી સૂતા વિનાનો થાક.
તે દિનેશના હાથ તરફ જોઈ રહ્યો, જ્યાં બાંયમાંથી સિમેન્ટની વીંટીનો ખૂણો ડોકાતો હતો.
સાવ સ્થિર થઈ ગયો. પછી તેના ગળામાંથી સૂકી, તૂટતી હસી નીકળી.
“આવી ગયો,” તેણે કહ્યું. અવાજમાં હરખ હતો, અને ભય પણ. “તો હવે તારો વારો. તું ચોકીદાર છે ને? નવો?”
“તમે મને ઓળખો છો?”
“ઓળખતો નથી,” ભીખાએ કહ્યું. “ઓળખું છું તારા કાંડા. ચોકીદાર બધા એ જ નિશાન લઈને આવે છે, થોડા દિવસમાં.” તેણે પોતાનું જૂનું, ફાટેલું શર્ટ ઊંચું કર્યું. છાતી પર, પેટ પર, પાંસળી ઉપર, સાત જોડી નાની, ગોળ, સિમેન્ટની છાપ હતી. આંગળીઓના દબાણની. “મને રોજ રાતે પકડે છે. ત્રણ વાગ્યે. પ્લેટફોર્મની વચ્ચે, ભીડની વચ્ચે, કોઈ જોતું નથી.”
દિનેશે જીભ ભીની કરી. “હું તમને એક કામ માટે લેવા આવ્યો છું.”
“કામ,” ભીખો ફરી હસ્યો, અને હસતાં હસતાં તેના ગળામાંથી રાખોડી ધૂળ ખાંસી સાથે નીકળી. “કયા કામ માટે? એ ખાડો ફરી ભરવા માટે?”
“ના. એ લોકો તમને મળવા માગે છે.”
ભીખાનું હાસ્ય ચપ દઈને કપાઈ ગયું.
તે ઊભો થવા ગયો, લથડ્યો, ફરી પડ્યો. હવે તે ગભરાયેલા પ્રાણીની જેમ પીપળાના થડ સાથે ચોંટી ગયો. “ના. ના, ના. હું નહીં આવું. મને ત્યાં ન લઈ જા, ભાઈ. મેં બે વર્ષ પોતાને સજા આપી છે. રોજ રાતે મરું છું. તને ખબર નથી, હું શું સહન કરું છું…”
“તમે સહન કરો છો?” દિનેશના અવાજમાં અચાનક ધગધગતો રોષ ભળ્યો. “તમે?” તેણે ભીખાના કોલર પકડ્યા. “સાત માણસો, અને એક નાનો છોકરો, જીવતા હતા, ભીખા! તમે તેમની બૂમો સાંભળી! તમારી સામે હાથ ઊંચા કર્યા! અને તમે…”
“મેં બીજું શું કરત?” ભીખો ચીસ પાડી ઊઠ્યો. આંસુ રાખોડી ચહેરા પર ચીકણા રેલા બનીને વહ્યા. “ઠક્કર સામે ઊભો હતો! તેણે કહ્યું હતું કે ના ભરીશ તો મારો ચોથો દીકરો પણ જશે, પહેલાંના ત્રણ જેમ! તેણે…” તે અટક્યો, શ્વાસ ફૂલ્યો. “તેણે મારા દીકરાને…”
“શું?”
ભીખો ચૂપ થઈ ગયો. તેની નજર દિનેશ ઉપરથી હટીને પ્લેટફોર્મની ભીડ ઉપર ગઈ, જાણે ત્યાં કોઈક ઊભું હોય.
દિનેશે પાછળ જોયું.
પ્લેટફોર્મની ભીડમાં, સૌથી પાછળ, પીળા ખાંભલા પાસે, એક બાર વર્ષનો છોકરો ઊભો હતો. આખા શરીરે ભીનો, કાદવ જેવો રાખોડી, હાથમાં એક નાની, ચીટકેલી, વાંકી ચાની કીટલી. કોઈ તેની સામે જોતું નહોતું. લોકો તેની આરપાર ચાલ્યા જતા હતા.
“એ હંમેશાં ત્યાં જ ઊભો રહે છે,” ભીખો ફફડ્યો. “બે વર્ષથી. દિવસે પણ. હું ચાલુ છું, તે પાછળ આવે છે. હું દોડું છું, તે એ જ અંતરે. અને જ્યારે રાતે ત્રણ વાગે, ત્યારે તે મારી બાજુમાં બેસી જાય છે, અને તેની કીટલીમાંથી મને ચા પાય છે. સિમેન્ટની ચા.”
દિનેશને ઊબકો આવ્યો.
“દરરોજ,” ભીખાએ કહ્યું, અને તેના અવાજમાં ભયથી પણ ઊંડું કંઈક ભળ્યું, એક પ્રકારની ઊંડી, તૂટેલી શરમ. “અને હું રોજ ચા પીઉં છું. કારણ કે મને ખબર છે, તે મને ગુસ્સાથી નથી પીવડાવતો. તે મને ચા પીવડાવે છે, કારણ કે તે મારો દીકરો છે.”
દિનેશના હાથ ઢીલા પડ્યા.
“શું?”
“એનું નામ કાનો છે,” ભીખાએ ધીમેથી કહ્યું. “મારો સૌથી નાનો. બાર વર્ષનો. જન્મથી જ બોલી શકતો નહોતો, મૂંગો. એટલે ઠક્કરના માણસો તેને ચા પહોંચાડવાનું કામ આપતા. બીજા કોઈ કામનો ન હતો, એમ કહીને.” તેણે હાથ ઊંચા કર્યા, અને ફરી પાટા પર ઘસવા માંડ્યો, ગાંડાની જેમ. “એ રાતે મેં તેને ખાડામાં નીચે જોયો નહોતો. અંધારું હતું. લોકો ધૂળમાં ઢંકાયેલા હતા. મેં માત્ર સાત માણસો ગણ્યા. આઠમાની ખબર નહોતી.”
“તમે ક્યારે જાણ્યું?”
“સાતમા દિવસે,” ભીખો ગણગણ્યો. “જ્યારે છેલ્લી સ્લેબ ભરાતી હતી. હું ઉપર ઊભો હતો. નીચેથી એક નાનો હાથ પકડવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો, મારા ચંપલને. અને ચંપલ ઉપર… કીટલીનું ઢાંકણું પડ્યું. એ ઢાંકણા પર મેં પોતે ‘ક’ અક્ષર કોતર્યો હતો. મારા દીકરાના નામનો.”
દિનેશ ક્ષણભર શ્વાસ લેવાનું ભૂલી ગયો. ભીખાના હાથ એકધારા ઘસાતા રહ્યા, લોહી અને સિમેન્ટના મિશ્ર છાંટા પાટા પર ઊડતા રહ્યા.
“હું ચીસ પાડવા માગતો હતો. કામ અટકાવવા માગતો હતો. પણ ઠક્કર પાછળ ઊભો હતો,” ભીખાએ કહ્યું. “તે બધું જાણતો હતો, દિનેશ. તેણે કહ્યું, ‘જો તું બૂમ પાડીશ, તો તારી પત્ની અને બાકીનાં બાળકો પણ નીચે ઊતરશે.’ અને પછી તેણે હસીને કહ્યું…”
ભીખો અટક્યો. તેની આખી કાયા થરથરી.
“…‘ભર, ભીખા. તારા દીકરાને સારું સ્થાન મળ્યું છે. પાયાનો પથ્થર.’”
દિનેશના પેટમાં કંઈક ઠંડું ઊતરી ગયું. હવે તેને સમજાયું કે સોદો શું હતો. તે ફક્ત બે માણસોને બોલાવવાનો સોદો નહોતો. તે એક પિતાને તેના મૃત પુત્ર સામે ઊભો રાખવાનો હતો.
પીળા ખાંભલા પાસેનો છોકરો ધીમેથી, ભીડમાંથી, એક પગલું આગળ આવ્યો. તેણે કીટલી ઊંચી કરી. અને પહેલી વાર દિનેશે જોયું કે તેના સિમેન્ટ-જામેલા ચહેરા ઉપર, બે તિરાડોની વચ્ચે, હોઠનો આકાર હતો. નાનકડા, સહેજ ઊંચા થયેલા હોઠ.
તે હસતો નહોતો.
તે કંઈક કહેવા મથતો હતો. અવાજ વિના, હોઠ હલાવીને, એક જ શબ્દ, વારંવાર.
બા… પા… બા… પા… બા… પા…
ભીખો ફરી પડી ગયો, ઘૂંટણિયે, પાટાની ધૂળમાં, અને માથું જમીન સાથે પછાડવા લાગ્યો. “તે મને માફ નથી કરતો! તે કદી માફ નહીં કરે! સાત દિવસ… મેં સાત દિવસ સુધી તેની બૂમો સાંભળી, અને હું…”
દિનેશે ઝડપથી બેસીને તેના ખભા પકડ્યા. “ભીખા. ભીખા,
સાંભળ. તે ગુસ્સે નથી.”
“કેવી રીતે જાણે?”
“કારણ કે જો તે ગુસ્સે હોત, તો બે વર્ષથી તે તને જીવતો ન રાખત.”
ભીખો ધીમેથી શાંત થયો. માથું ઊંચું કર્યું. લોહીથી ખરડાયેલા કપાળ નીચેથી તેણે છોકરા તરફ જોયું. બંને વચ્ચે, ભીડની આરપાર, પાટાની પેલે પાર, નજરોની એક સાંકળ બંધાઈ.
“હું જઈશ,” ભીખાએ અચાનક, લગભગ સ્વસ્થ અવાજે કહ્યું. “મને લઈ જા. સાતમી રાતે નહીં. આજે. હમણાં. જો મારા દીકરા પાસે જવું હોય તો આખી જિંદગી ગુમાવવી પડે, તો મંજૂર છે.”
દિનેશ ચૂપ રહ્યો. કેમ કે તેને ખબર હતી કે ભીખો જે કહે છે તે સાચું નથી. તે જઈ શકતો નહોતો. સાતમી રાત સુધી, તે ઇમારતની બહાર જ સલામત હતો. અને સાતમી રાતે, જે થવાનું હતું તે…
તેને ખબર નહોતી કે તે ભીખાને બચાવવા જઈ રહ્યો છે કે કાનાને.
પ્લેટફોર્મ પર ટ્રેન આવી, ધડધડાટ સાથે, ધુમાડા અને ભીડ સાથે. જ્યારે તે પસાર થઈ ગઈ, ત્યારે પીળા ખાંભલા પાસે છોકરો નહોતો. ફક્ત જમીન ઉપર, નાના, ભીના પગલાંની એક હાર, ભીખા તરફ આવતી હતી, અને ભીખાની સામે અટકી ગઈ હતી.
તેની વચ્ચે, ધૂળમાં, ચાની કીટલી પડી હતી. હજી ગરમ. અને ઢાંકણા ઉપર, ઊંડી, જૂની, કોતરેલી, એક જ અક્ષરની છાપ: ક.
(ક્રમશ... ✍🏻 : સિવિલ હોસ્પિટલનો ચોથો માળ, પથારીવશ ઠક્કરનો ઓરડો, અને દિનેશને ખબર પડે છે કે લકવાગ્રસ્ત માણસની આંખોમાં પણ ભય કેટલો ભયંકર હોઈ શકે…)
રાધે રાધે
જય દ્વારકાધીશ
