🪔🪙 પ્રકરણ ૧૦૩: ધનતેરસે ધન્વંતરિ-લક્ષ્મી આરાધના, પેલેડિયમમાં ‘ડૂબેલી દ્વારકા’ની 5D સફર અને પરંપરાગત વાસણોની ખરીદી!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"ધનતેરસ એટલે માત્ર તિજોરીમાં સોના-ચાંદીના સિક્કા પધરાવવાનો દિવસ નથી સાહેબ, પણ સાચું ધન તો નિરોગી કાયા છે! અને જ્યારે ૮૦ વર્ષના વડીલો મોલના મલ્ટીપ્લેક્સમાં 5D ચશ્મા ચડાવીને સમુદ્રના પેટાળમાં શ્રીકૃષ્ણની સોનાની દ્વારકા શોધવા નીકળે, ત્યારે વિજ્ઞાન અને ભક્તિ બંને હાથ જોડીને પ્રણામ કરે છે!"
આસો વદ તેરસ એટલે કે દીપોત્સવનો પ્રથમ મંગલ પડાવ—ધનતેરસ!
આનંદનગર સોસાયટીના પ્રાંગણમાં આજે સવારથી જ દિવ્ય વાતાવરણ હતું. પ્રવેશદ્વારે બંધાયેલાં લીલાંછમ આસોપાલવનાં તોરણો અને ઉંબરે પુરાયેલી કલાત્મક રંગોળીઓ પર સૂર્યના પ્રથમ સુવર્ણ કિરણો પથરાયાં ત્યારે સમગ્ર પરિસર ઝળહળી ઊઠ્યું હતું.
સવારે આઠ વાગ્યે સોસાયટીના સેન્ટ્રલ ગાર્ડનમાં તમામ પરિવારો એકઠા થયા હતા.
દ્વારકાના વિદ્વાન કેશવ ભટ્ટ અને સોસાયટીના વરિષ્ઠ વડીલ માણેક લાલના માર્ગદર્શન હેઠળ સામૂહિક 'શ્રી ધન્વંતરિ પૂજન'નું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. પિત્તળના કળશમાં ગંગાજળ, ગળો, તુલસી, હળદર, આમળાં અને દેશી ઔષધિઓ પધરાવીને ભગવાન ધન્વંતરિની પ્રતિમા સમક્ષ ષોડશોપચાર પૂજા શરૂ થઈ.
કેશવ ભટ્ટે શંખનાદ ફૂંકીને તમામ સભ્યોને સંબોધતાં કહ્યું:
"ભાઈઓ અને બહેનો, ધનતેરસ એટલે માત્ર લક્ષ્મી-કુબેરની પૂજા નથી, પણ સમુદ્ર મંથનમાંથી અમૃત કુંભ લઈને પ્રગટેલા આયુર્વેદના આદિદેવ ભગવાન ધન્વંતરિનો પ્રાગટ્ય દિવસ છે! શાસ્ત્રો કહે છે—‘પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા!’ જો શરીર નિરોગી ન હોય તો કુબેરનો અખૂટ ખજાનો પણ નકામો છે. આજે આપણે સૌ પ્રથમ સારા સ્વાસ્થ્ય, દીર્ઘાયુષ્ય અને માનસિક શાંતિ માટે ધન્વંતરિ દાદાના ચરણોમાં પ્રાર્થના કરીએ છીએ."
સરકારી બાબુ રાજેશ શર્મા, જેમનું બીપી હમણાં જ કંટ્રોલમાં આવ્યું હતું, તેઓ પોતાની પત્ની પૂજા શર્મા સાથે આગળ બેઠા હતા. રાજેશે હાથ જોડીને પ્રાર્થના કરી કે આ ભાગદોડવાળી જિંદગીમાં પરિવારનું સ્વાસ્થ્ય અખંડ રહે.
કાવ્યા જોશીએ સમગ્ર સોસાયટીને તુલસી અને આમળાંનો ઔષધીય પ્રસાદ વહેંચ્યો. ત્યારબાદ લક્ષ્મી-કુબેર પૂજન સંપન્ન થયું. સેક્રેટરી હિતેશ પટેલ, પ્રમુખ હર્ષિલ મહેતા, રોહન દેશમુખ, દેવાંશ જોશી અને પ્રતીક શાહે શ્રીયંત્ર અને કુબેર યંત્ર પર કમળકાકડી અને અક્ષત અર્પણ કરીને સોસાયટીના દરેક ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ સ્થિર રહે તેવા આશીર્વાદ માંગ્યા.
પૂજા સંપન્ન થયા પછી સિનિયર સિટિઝન્સ ઓટલે બેસીને ચા પીવાની તૈયારી કરતા હતા, ત્યાં જ આઈટી પ્રોજેક્ટ મેનેજર દેવાંશ જોશી, નવી , રોહન દેશમુખ અને તેજસ્વી દેશમુખ ગાડીઓની ચાવીઓ લઈને ઓટલા પાસે આવ્યા.
દેવાંશે હસીને કહ્યું, "માણેક દાદા, રૂસ્તમ અંકલ, કેશવ દાદા અને વસંતી બા! ચાલો જલ્દી બધા વડીલો તૈયાર થઈ જાવ. આજે ધનતેરસના શુભ દિવસે અમે યુવાનો તમને બધાને એક અદ્ભુત સરપ્રાઈઝ ટૂર પર લઈ જવાના છીએ!"
રૂસ્તમ દારૂવાલાએ પોતાની વિન્ટેજ મૂંછો પર હાથ ફેરવતાં ખડખડાટ હસીને પૂછ્યું, "પરવરદિગાર! દેવાંશિયા, આ ઉંમરે તું અમને ક્યાં ભટકાવવા માંગે છે બાવા? અમારે તો વાસણની ખરીદી કરવા જવું છે!"
તેજસ્વી દેશમુખે રહસ્ય ખોલ્યું:
"રૂસ્તમ અંકલ, વાસણની ખરીદી તો બપોરે કરીશું, પણ અત્યારે આપણે જવાનું છે એસ.જી. હાઈવે પર આવેલા ભવ્ય *પેલેડિયમ મોલમાં! ત્યાં અમદાવાદમાં પહેલીવાર શરૂ થયેલા અલ્ટ્રા-મોડર્ન મ્યુઝિયમ શો—'ધ લોસ્ટ સિટી ઓફ દ્વારકા' (The Lost City of Dwarka) માં!"
આ સાંભળીને દ્વારકાના વિદ્વાન કેશવ ભટ્ટની આંખો પહોળી થઈ ગઈ, "હેં?! મોલની અંદર દ્વારકા નગરી?"
રાહુલે સમજાવ્યું, "હા કેશવ દાદા! તમે તો વર્ષોથી અમને સમુદ્રમાં ડૂબેલી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની સોનાની દ્વારકાની વાતો કહો છો. આજે આજના અદ્યતન વિજ્ઞાન—૩૬૦ ડિગ્રી ઇમર્સિવ પ્રોજેક્શન, વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટી (VR) અને 5D ઇફેક્ટ્સની મદદથી આપણે ખુદ સમુદ્રના પેટાળમાં ઊતરીને એ પ્રાચીન દ્વારકાની સાક્ષાત સફર કરવાના છીએ!"
૮૦ વર્ષના માણેક લાલ, ૭૫ વર્ષના વસંતી બા, ભાવના બા, પરિઝાદ દારૂવાલા, મદન લાલ શર્મા અને ભજનપ્રેમી મનોહર જોશી ભારે ઉત્સુકતા સાથે ગાડીઓમાં ગોઠવાયા. તેમની સાથે આન્યા અને અન્વી પણ જોડાઈ.
પેલેડિયમ મોલના સ્પેશિયલ એક્ઝિબિશન એરિયામાં પહોંચતાં જ આખો માહોલ રહસ્યમય અને ભવ્ય લાગતો હતો.
વડીલોને સ્પેશિયલ 5D સેન્સર ચશ્મા પહેરાવીને આધુનિક મૂવિંગ ચેર અને ૩૬૦ ડિગ્રી ડોમ પ્રોજેક્શન હોલમાં બેસાડવામાં આવ્યા.
અને શો શરૂ થયો—૬૦ મિનિટની વર્ચ્યુઅલ-ઓગમેન્ટેડ રિયાલિટી અને 5D ઇફેક્ટ્સની અદ્ભુત સફર!
સ્ક્રીન પર અંધારપટ થયો અને પછી અચાનક ખુરશીઓ ધીમે-ધીમે હલવા લાગી. જાણે તેઓ કોઈ હાઈટેક સબમરીન (સબમર્સિબલ) માં બેસીને અરબી સમુદ્રના ઊંડા વાદળી પાણીમાં ડૂબકી લગાવી રહ્યા હોય એવો આબેહૂબ અહેસાસ થયો!
મોઢા પર ઠંડા પાણીની હળવી ફોગ (સ્પ્રે) ઉડી, કાનમાં સમુદ્રના ઘૂઘવાટ અને વ્હેલ માછલીઓના તરવાના અવાજો ગુંજવા લાગ્યા.
અને અચાનક... સમુદ્રના તળિયે જમા થયેલી હજારો વર્ષ જૂની રેતી ખસી ગઈ અને સામે પ્રગટ થઈ **ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની અલૌકિક સુવર્ણ દ્વારકા નગરી!
વિશાળ સોનાના કિલ્લાના કાંગરા, રત્નજડિત થાંભલાઓ, સુધર્મા સભાનો વૈભવ, વિશાળ તોરણો અને સમુદ્રની લહેરો વચ્ચે લહેરાતી ધ્વજાઓ!
પુરાતત્વીય સંશોધનો અને મરીન આર્કિયોલોજીના આધારે તૈયાર થયેલા આ 3D-5D મોડેલિંગમાં વડીલોને લાગ્યું કે તેઓ પોતે સ્કૂબા ડાઇવિંગ કરીને દ્વારકાના મહેલો વચ્ચે તરી રહ્યા છે!
કેશવ ભટ્ટના હાથ આપોઆપ જોડાઈ ગયા. તેમની આંખોમાંથી ભક્તિના આંસુ વહી નીકળ્યા:"હે દ્વારકાધીશ! હે કાળિયા ઠાકોર! શાસ્ત્રોમાં જે વાંચ્યું હતું એ આજે આ યંત્રવિદ્યાના માધ્યમથી સાક્ષાત નજરે જોયું! ધન્ય થઈ ગયા પ્રભુ!"*l
રૂસ્તમ દારૂવાલા તો ઉત્સાહમાં આવીને સીટ પરથી બૂમ પાડી ઊઠ્યા, "પરવરદિગાર! કેશવભાઈ, પેલી શાર્ક માછલી આપણા માથા પરથી નીકળી બાવા! આ તો જાદુ છે જાદુ! ૮૦ વર્ષે પણ આવો થ્રિલિંગ અનુભવ થશે એવું સપનામાંય નહોતું વિચાર્યું!"
વસંતી બાએ આશ્ચર્યથી પોતાના 5D ચશ્મા પકડી રાખ્યા અને બોલ્યાં, "અરે બાપ રે! મને તો લાગ્યું કે હું સાચેસાચ દરિયામાં ગરકાવ થઈ ગઈ! નવી પેઢીનું વિજ્ઞાન ખરેખર અજાયબ છે."
આન્યા અને અન્વીએ વડીલોને સમજાવ્યું કે કેવી રીતે વૈજ્ઞાનિકોએ સમુદ્રના તળિયેથી મળેલા કાર્બન ડેટિંગ અને પ્રાચીન પથ્થરોના નમૂના પરથી આ ઐતિહાસિક સફરનું નિર્માણ કર્યું છે.
શો પૂરો થયો ત્યારે હોલમાંથી બહાર નીકળતા તમામ સિનિયર સિટિઝન્સના ચહેરા પર એક અનોખી દિવ્ય શાંતિ અને ગૌરવની ચમક હતી.
મોલમાંથી બહાર નીકળીને બપોરે આખો કાફલો જૂના શહેરના ઐતિહાસિક કાંસા-પિત્તળ બજાર (વાસણ બજાર) તરફ વળ્યો.
ધનતેરસના દિવસે ઘરમાં નવી ધાતુ કે વાસણ લાવવાનું વિશિષ્ટ મહત્વ છે. બજારમાં ભારે ભીડ હતી.
સોસાયટીના મહિલા મંડળની બહેનો—જાગૃતિ પટેલ, અંજુ મહેતા, મોનિકા પાટીલ, સોનાલીબેન, રેણુ દેશમુખ, રેણુ શર્મા, સુચરિતા મુખર્જી અને પ્રતીક્ષા શાહ પણ ત્યાં આવી પહોંચી હતી.
વસંતી બા અને ભાવના બાએ તમામ વહુઓને માર્ગદર્શન આપતાં કહ્યું:
વહુઓ, આજકાલ લોકો ધનતેરસે સ્ટીલ કે પ્લાસ્ટિકના વાસણો ઉપાડી લાવે છે, એ યોગ્ય નથી! ધનતેરસે આરોગ્ય અને શુદ્ધિ માટે પિત્તળ, કાંસું કે તાંબાનું વાસણ ખરીદવું શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. તાંબુ અને પિત્તળ એ ધન્વંતરિ દાદાની ધાતુ છે જે ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જા લાવે છે."
જાગૃતિ પટેલે પોતાના રસોડા માટે પરંપરાગત કાંસાની મોટી થાળી અને વાટકીઓ લીધી.
સેક્રેટરી હિતેશ પટેલે મંદિરમાં અખંડ દીવો પ્રગટાવવા માટે નક્કર પિત્તળનો મોટો દીપસ્તંભ ખરીદ્યો.
પ્રતીક અને પ્રતીક્ષા શાહે પોતાના નવા ઘરમાં ધનતેરસના પ્રથમ પ્રવેશ માટે શુદ્ધ ચાંદીનો લક્ષ્મી-ગણેશજીનો સિક્કો અને તાંબાનો મોટો કળશ પસંદ કર્યો.
નાના ઓમ અને રુદ્ર માટે તાંબાની નાનકડી પાણીની બોટલો ખરીદવામાં આવી જેથી એમનું સ્વાસ્થ્ય સારું રહે.
દરેક પરિવારે પોતાની શ્રદ્ધા અને ક્ષમતા મુજબ નવી ધાતુની ખરીદી કરી. દુકાનદારે સૌના વાસણોમાં કંકુ-ચોખાના ચાંદલા કરીને શ્રીફળ સાથે પેક કરી આપ્યા.
સાંજે જ્યારે તમામ વડીલો અને પરિવારો નવાં વાસણો લઈને આનંદનગરના મુખ્ય ગેટ પર પાછા ફર્યા, ત્યારે આખી સોસાયટી રોશની અને આસોપાલવના તોરણોથી ઝગમગી રહી હતી.
દરેક ઘરમાં નવાં ખરીદેલાં પિત્તળ-તાંબાના વાસણોને ગંગાજળથી પવિત્ર કરી, અંદર ગળી લાપસી કે ચોખા ભરીને રસોડામાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા.
ગાર્ડનમાં ફરી એકવાર મગનકાકાની ચા અને શેફ મનપ્રીત સિંહ ગિલના તાજા બનાવેલા મઠિયાં-ઘૂઘરાની મહેફિલ જામી.
કેશવ ભટ્ટે સૌની વચ્ચે બેસીને દ્વારકાના દર્શનની સ્મૃતિઓ વાગોળતાં કહ્યું, "આજે વિજ્ઞાને આપણને દ્વારકાના દર્શન કરાવ્યા અને પરંપરાએ આપણને ધન્વંતરિની પૂજા કરાવી. આનાથી રૂડી ધનતેરસ આપણા જીવનમાં બીજી કઈ હોઈ શકે!"
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"ધનતેરસ એ માત્ર સંપત્તિનો ઉત્સવ નથી, પણ શરીર, મન અને આત્માની શુદ્ધિનું મહાપર્વ છે! આજે જ્યારે ધન્વંતરિ પૂજનથી દિવસની શરૂઆત થઈ ત્યારે સમજાયું કે આરોગ્ય જ સંસારનું સૌથી અમૂલ્ય ધન છે. અને બપોરે પેલેડિયમમાં જ્યારે આજના અલ્ટ્રા-મોડર્ન 5D પ્રોજેક્શન દ્વારા સમુદ્રમાં ડૂબેલી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની સોનાની દ્વારકાના સાક્ષાત દર્શન થયા, ત્યારે અંતર રોમાંચિત થઈ ઊઠ્યું! વિજ્ઞાન જ્યારે પ્રાચીન ઈતિહાસ અને શ્રદ્ધાને જીવંત કરવા વપરાય ત્યારે ચમત્કાર સર્જાય છે. સાંજે કાંસા-પિત્તળના પવિત્ર વાસણોની ખરીદી કરીને આપણે આપણી સંસ્કૃતિના મૂળિયાં વધુ મજબૂત કર્યા. આનંદનગરના દરેક આંગણે આજે સ્વાસ્થ્ય, સ્નેહ અને સંતોષની સાચી લક્ષ્મી પધારી છે. સૌનું જીવન ધન્વંતરિ દાદાના અમૃતથી સદાય નિરોગી અને તેજોમય રહે, એ જ આજના મંગલ દિને હૃદયપૂર્વકની પ્રાર્થના!"