ભાગ ૧૫ — હિસાબ
સવારના નવ વાગ્યા હતા.
મિહિર ઓફિસના કેબિનમાં બેઠો હતો.
સામે તપાસ અધિકારી.
ટેબલ પર અનેક ફાઇલો.
કેટલાક બેંક સ્ટેટમેન્ટ.
કેટલાક ઈમેલ.
એક પેન ડ્રાઇવ.
અને મિહિરના નામે થયેલી ખોટી મંજૂરીઓના દસ્તાવેજો.
પણ આજે પહેલીવાર મિહિરને ડર લાગતો નહોતો.
એણે નક્કી કરી લીધું હતું—
હવે જે થશે, સત્યની સામે ઊભો રહીને થશે.
⸻
બોસ સામેનો સામનો
થોડા સમય પછી મિહિરનો સિનિયર બોસ કેબિનમાં આવ્યો.
એનું નામ રાજીવ મહેતા હતું.
છેલ્લા દસ વર્ષથી મિહિર એને પોતાના માર્ગદર્શક તરીકે માનતો હતો.
રાજીવ અંદર આવ્યો અને ખુરશી પર બેઠો.
“મિહિર, મને ખબર છે અહીં શું ચાલી રહ્યું છે.”
મિહિર શાંત રહ્યો.
“તો પછી તમે પણ જાણો છો કે આ દસ્તાવેજો તમારા કમ્પ્યુટરથી મળ્યા છે.”
રાજીવ થોડો ગભરાયો.
“મારી સિસ્ટમ કોઈએ હેક કરી હશે.”
મિહિરે કહ્યું,
“મારી પણ?”
રાજીવ ચૂપ.
“રવિની પણ?”
હજુ મૌન.
“અને દિનેશ શાહની કંપનીના જૂના ડેટા સાથે જોડાયેલી બધી સિસ્ટમ પણ?”
રાજીવના ચહેરા પર તણાવ દેખાયો.
તપાસ અધિકારીએ કહ્યું,
“રાજીવજી, અમારી પાસે પૂરતા પુરાવા છે. પરંતુ અમને તમારું નિવેદન જોઈએ છે.”
રાજીવ થોડા સમય સુધી ટેબલ તરફ જોતો રહ્યો.
પછી ધીમેથી બોલ્યો—
“હા.”
મિહિરની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.
“હા… શું?”
“આ બધું મારી જાણમાં થયું.”
રૂમમાં મૌન છવાઈ ગયું.
⸻
પૈસાની રમત
રાજીવે માથું નીચે કર્યું.
“સંજય શાહે મને સંપર્ક કર્યો હતો.”
મિહિરે પૂછ્યું,
“કેમ?”
“કંપનીના કેટલાક પ્રોજેક્ટ બીજી કંપની તરફ વાળવા.”
“મારી સહીનો ઉપયોગ?”
“હા.”
“મને ફસાવવા?”
રાજીવની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
“મારો હેતુ તને ફસાવવાનો નહોતો.”
મિહિર ગુસ્સે થયો.
“તો શું હતો?”
“તને આગળ રાખવાનો.”
“એટલે?”
“જો બધું તારા નામે જાય તો ઉપરના લોકો બચી જાય.”
મિહિર ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો.
“તમને ખબર છે તમે શું કર્યું?”
રાજીવ ચૂપ રહ્યો.
“મેં તમને પિતા સમાન માન્યા હતા.”
રાજીવની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
“માફ કર.”
મિહિરે ધીમેથી કહ્યું,
“કેટલાક દગા માટે માફીનો શબ્દ બહુ નાનો હોય છે.”
⸻
સંજય શાહની ધરપકડ
બપોર સુધી તપાસ આગળ વધી.
હર્ષે આપેલા પુરાવા, રાજીવનું નિવેદન, મિહિરની સિસ્ટમના રેકોર્ડ અને જૂની ફાઇલો—બધું એકબીજા સાથે જોડાઈ ગયું.
સંજય શાહને પૂછપરછ માટે બોલાવવામાં આવ્યો.
એ શરૂઆતમાં બધું નકારતો રહ્યો.
પણ જ્યારે દિનેશ શાહની જૂની ડાયરી અને રાજીવનું નિવેદન એની સામે મૂકાયું, ત્યારે એ લાંબો સમય ચૂપ રહ્યો.
અંતે એણે કહ્યું,
“મારા પિતાએ મને બધું વારસામાં આપ્યું હતું.”
મિહિરે કહ્યું,
“સંપત્તિ?”
સંજયે માથું હલાવ્યું.
“અને દુશ્મનો પણ.”
“એટલે તમે મારા પરિવારને શા માટે ખેંચ્યો?”
સંજયે મિહિરની આંખોમાં જોયું.
“કારણ કે મને લાગ્યું કે તારા પિતાએ મારા પિતાનો વિશ્વાસ તોડ્યો હતો.”
મિહિર ચોંક્યો.
“મારા પપ્પાએ?”
“હા.”
“કઈ રીતે?”
“મારા પિતાએ તેમને બચાવ્યા. પરંતુ જ્યારે મારા પિતાની મુશ્કેલી આવી ત્યારે તારા પિતાએ પોતાને બચાવી લીધા.”
પપ્પા, જે ત્યાં જ ઊભા હતા, બોલ્યા,
“આ ખોટું છે.”
સંજયે કહ્યું,
“તમારી પાસે પુરાવા હતા. તમે ક્યારેય જાહેર કર્યા નહીં.”
પપ્પાએ શાંતિથી જવાબ આપ્યો,
“કારણ કે એ પુરાવાથી નિર્દોષ લોકો પણ બરબાદ થઈ શકે હતા.”
સંજય ચૂપ થઈ ગયો.
પપ્પાએ આગળ કહ્યું,
“તારા પિતાએ મને પરિવાર બચાવવાનું કહ્યું હતું. મેં એ જ કર્યું.”
⸻
સાચો હિસાબ
તપાસ અધિકારીએ દિનેશ શાહની જૂની ડાયરી મિહિરના પપ્પાને બતાવી.
છેલ્લા પાનાં પર લખેલું હતું—
“હું મારા દીકરાને સંપત્તિ નહીં, સત્ય આપીને જવા માગું છું.”
સંજય એ વાક્ય વાંચીને સ્થિર થઈ ગયો.
એની આંખોમાંથી આંસુ આવી ગયા.
“પપ્પા…”
કદાચ વર્ષો પછી એને સમજાયું હતું કે એ જે વારસો બચાવવા લડી રહ્યો હતો, એ સંપત્તિનો નહીં પણ અધૂરા ગુસ્સાનો વારસો હતો.
⸻
ઘરે પાછા
સાંજે મિહિર ઘરે આવ્યો.
ઘરમાં બધા બેઠા હતા.
મમ્મી.
પપ્પા.
નિશા.
અને નિશાના પપ્પા.
ઘણા વર્ષો પછી આ પરિવાર પહેલીવાર એક જ ટેબલ પાસે બેઠો હતો.
મમ્મીએ મિહિરને પૂછ્યું,
“બધું પૂરું થયું?”
મિહિરે સ્મિત કર્યું.
“હા.”
“હવે કોઈ ડર નથી?”
“ના.”
પપ્પાએ ધીમેથી કહ્યું,
“ક્યારેક સત્ય બહાર આવવામાં વર્ષો લાગે છે.”
મિહિરે કહ્યું,
“પણ જ્યારે આવે છે ત્યારે માણસને અંદરથી હળવો કરી દે છે.”
નિશાના પપ્પાએ નિશા તરફ જોયું.
“મને ખબર છે મેં તને ઘણું ગુમાવ્યું છે.”
નિશાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
“તમે પાછા આવી ગયા છો. બસ એ જ પૂરતું છે.”
⸻
મિહિરનો સૌથી મોટો નિર્ણય
થોડા દિવસ પછી મિહિરને કંપની તરફથી એક પત્ર મળ્યો.
તપાસમાં મિહિર નિર્દોષ સાબિત થયો હતો.
કંપનીએ એને પ્રમોશન આપવાની ઓફર કરી.
મિહિરે પત્ર વાંચ્યો.
નિશાએ પૂછ્યું,
“શું છે?”
“પ્રમોશન.”
“સારા સમાચાર છે!”
મિહિરે હસીને કહ્યું,
“હા.”
“તો ખુશ કેમ નથી?”
મિહિર થોડો વિચારમાં પડ્યો.
“કારણ કે હવે મને સમજાયું છે કે જીવનમાં માત્ર ઊંચું પદ જ સફળતા નથી.”
“તો શું છે?”
મિહિરે ઘરમાં બેઠેલા પોતાના માતા-પિતાને જોયા.
“જે લોકો માટે આપણે આખી જિંદગી દોડીએ છીએ, એમની સાથે બેસવાનો સમય મળે… એ પણ સફળતા છે.”
નિશા હસીને બોલી,
“તો શું કરશે?”
“કંપનીમાં રહીશ. પણ મારી શરતે.”
“કઈ?”
“હવે હું કોઈ પણ ખોટી વાત સામે ચૂપ નહીં રહું.”
⸻
છેલ્લી ચા
થોડા દિવસ પછી મિહિર, હર્ષ અને પપ્પા એ જ જૂની ચાની કીટલી પાસે બેઠા હતા.
હર્ષે મજાકમાં કહ્યું,
“યાદ છે? તું મને પૈસા આપવાનો હતો.”
મિહિર હસ્યો.
“અને તું મને આખું રહસ્ય આપી દીધું.”
“તો હવે હિસાબ બરાબર?”
મિહિરે ચાનો કપ ઊંચો કર્યો.
“હિસાબ પૈસાનો નથી.”
“તો?”
“વિશ્વાસનો.”
હર્ષ હસ્યો.
“એનો હિસાબ ક્યારેય પૂરો થાય?”
મિહિરે કહ્યું,
“ના.”
પપ્પાએ ઉમેર્યું,
“કારણ કે વિશ્વાસ કમાવવો પડે છે, ચૂકવવો નહીં.”
ત્રણે ચા પીધી.
⸻
અંતિમ પાનું
રાત્રે મિહિર પોતાના રૂમમાં બેઠો હતો.
નિશા એની બાજુમાં આવી.
“શું લખી રહ્યો છે?”
મિહિરે ડાયરી બંધ કરી.
“મારી વાર્તા.”
“કઈ વાર્તા?”
“એક એવા માણસની, જે બધાની વચ્ચે હતો… પણ પોતે ક્યાં હતો એ ભૂલી ગયો હતો.”
નિશાએ એની તરફ જોયું.
“અને અંતે?”
મિહિર સ્મિત કર્યો.
“અંતે એને સમજાયું કે એને કોઈની વચ્ચે ફસાવું નહોતું.”
“તો?”
“એને બધાને સાથે લઈને ચાલવાનું હતું.”
એણે ડાયરીમાં છેલ્લી લાઇન લખી—
“હું પતિ છું, દીકરો છું, પિતા છું, મિત્ર છું, કર્મચારી છું… પરંતુ આ બધાથી પહેલાં હું એક માણસ છું. અને માણસનું સાચું ઘર કોઈ એક વ્યક્તિ નથી—એ સંબંધોની વચ્ચે મળતું પોતાનું સ્થાન છે.”
મિહિરે ડાયરી બંધ કરી.
બહાર સવાર થવાની શરૂઆત થઈ રહી હતી.
ઘરમાં મમ્મી અને નિશા રસોડામાં વાત કરી રહ્યા હતા.
પપ્પા અખબાર વાંચી રહ્યા હતા.
અને હોલમાં મિહિરનો દીકરો રમતો હતો.
એક સમય હતો જ્યારે આ બધા અવાજો મિહિરને અલગ અલગ દિશામાં ખેંચતા હતા.
આજે એ જ અવાજો એને એક જ વાત કહી રહ્યા હતા—
“તું એકલો નથી.”
મિહિર હસ્યો.
કારણ કે અંતે એને સમજાયું હતું—
જિંદગીમાં સૌથી મોટો હિસાબ પૈસાનો નથી હોતો.
સૌથી મોટો હિસાબ એ હોય છે કે આપણે પોતાના લોકો માટે કેટલું જીવ્યા… અને પોતાની જાતને કેટલું સાચવી.”
